Кіріспе

Жеке басты жасыратын аксессуарлар

Киім-кешек, сыртқы бейнесін өзгертетін немесе жеке басын жасыратын кез келген түрдегі инкогнито – бұл парик, көзілдірік, макияж, жалған мұрт, костюм сияқты заттарды қамтиды. Камуфляж – адамдардың, жануарлардың және нысандардың жасыруының бір түрі. Сондай-ақ, бас киімдер, көзілдіріктер, шаштың түрін немесе перуканы өзгерту, пластикалық операциялар және макияж та қолданылады. Қылмыскерлер, террористер, құпия агенттер және арнайы күштер өзін танудан жасыру үшін киім-кешек ауыстыруды пайдаланады. Ақпарат алуға тырысатын агенттік қызметкері жұртшылықтың назарына ілікпеу үшін "жасырын" рөлге енуі мүмкін; ал танымал адам жағымсыз баспасөз назарынан қашу үшін "инкогнито" болып жүруі мүмкін. Комикстер мен фильмдерде суперқаһармандар көбінесе киім-кешек ауыстырады, ал ғылыми фантастикада оларды шетелдіктер қолдануы мүмкін. Костюм кию – Хэллоуиннің дәстүрі.

Киім-кешек

Киім арқылы өзінің кім екенін жасыру – ең қарапайым түрдегі камуфляж. Мұндай тәсілді көбінесе жасырын полиция тергеушілері, мемлекеттік агенттер және арнайы күштер операторлары қолданады. Олар жасырын операция кезінде әдеттегі формаларын кимей, қарапайым азамат ретінде жасыру үшін "азаматтық киім" киеді. Көптеген тергеушілер мен агенттерде макияж және түрлі киім түрлерін қамтитын түрлі камуфляж жиынтығы болады. Бетті жасыратын аксессуарлар бетті тану жүйелерін бұзуға мүмкіндік береді, сондықтан оларды наразылық білдірушілер жиі пайдаланады.

Киім

Киімдер көбінесе адамның өзін өзгерту үшін жасалады, осылайша ол белгілі бір ойдан туған кейіпкерге айналып, сол кейіпкердің рөлін сомдай алады. Олар фильмде де, сахнада да актерлер үшін маңызды құрал болып табылады. Киімдер қарапайым киім алмасудан бастап, маскат сияқты толық денеге кигізілетін күрделі костюмдерге дейін алуан түрлі болуы мүмкін.

Реалистік

Реалистік камуфляж адамның кім екенін, тіпті оның негізгі сыртқы түрін өзгертіп, оны тануды мүмкін емес етеді. Реалистік латекс маскалары көбінесе көркем әдебиетте сюжеттік құрал ретінде қолданылса да, олар нақты өмірде де пайдаланылады. Адамды жануарға немесе монстрға айналдыратын жаратылыс костюмдері ойын-сауық, косплей және әдемі әзілдер үшін қолданылады.

Мифтер мен аңыздар

Адам кейпі туралы түсінік, түрлі пішін өзгертетін мифтік жандар, мысалы, табиғаттан тыс күштер мен құдайлар тарапынан адамдарды сынау, алдау үшін немесе олардың арасында күдік тудырмай араласу үшін жиі қолданылады. Дастандарда Одиссей 10 жылдық саяхатынан оралғанда отбасы мен қызметшілерінің адалдығын сынау мақсатымен жалқы киіммен келеді.

Супербатырлар туралы шығармалар

Комикстер мен супергеройлер туралы әңгімелерде жасырын тұлғаларды жасыру және қарапайым адамдардан ерекше қабілеттерін қорғау үшін маскировка қолданылады. Мысалы, Супермен өзін Кларк Кент деп таныстырады, ал Өрмекші Адам Питер Паркер екенін танымау үшін костюм киеді. Мандраке сиқыршының жауларының бірі – Сазтүйе, маскировка шебері деп есептеледі, себебі ол кез келген адамды міміктей алады және секундтар ішінде сыртқы келбетін өзгерте алады. Marvel Comics-те Өрмекші Адамның жиі кездесетін жауы – Хамелеон, оның басты тактикасы – көпшілікке оңай сіңіп кету, даусын өзгерту және басқа адамдарға ұқсас маскалар жасау қабілеті.

Детектив және тыңшы фантастикасы

Кейде жамылу қылмыстық әрекеттерде және тыңшылықта қолданылады, сондай-ақ детективтік және тыңшы әдебиетінде жиі кездесетін құбылыс. Арсен Люпин Маурис Лебланның әңгімелерінде өзін жасыру шеберлігімен қорқыныш тудырады; бұл Люпиннің айрықша белгісі. Шерлок Холмс танылмас үшін жиі басқа адам болып көрінетін. Мысалы, "Баскервиллдің иті" повесіндегі тергеу жұмыстарын аяқтау үшін, сондай-ақ "Шерлок Холмс және құпия қару" кітабында профессор Мориартимен оның зұлымдық жоспары туралы сөйлесу үшін, егер оны байқап қоймаса, саудагер кейпінде далаға шықты немесе үнді теңізшісі болып киінді.

Ғылыми фантастика

Ғылыми фантастикада шетелдіктер көбінесе "адам костюмдерін" киіп, адам кейпінде жасырынады. Мысалы, V франшизасында, шетелдік келушілердің шын түрі, реалистік латекс (немесе жаңадан жасалғанда, биологиялық) маскировкаларының астында кесірткелерге ұқсайды. Роботтар да шынайы сыртқы қабықшаны пайдаланып, өздерін адам ретінде көрсетуі мүмкін, кейде кейіпкер андроид екені белгілі болғанда сюжеттік бұрылысқа алып келеді. Роботтық кейіпкерлер адамдар тобының ішінде тыңшы немесе жасырын агент ретінде пайдаланылуы мүмкін. Мұндай сюжеттік тәсілдің мысалы – Терминатордың жасырынуы.