Кіріспе

Мәскеудегі, Ресейдегі театр

Большой театр – Мәскеудегі тарихи опера театры, оны бастапқыда архитектор Джозеф Бове жобалаған. Қазан революциясына дейін ол Мәскеудегі Кішкентай театр және Санкт-Петербургтегі бірнеше театрлармен (Эрмитаж театры, Большой (Каменный) театр, кейін Мариинский театр және басқалары) бірге Ресей империясының императорлық театрларының бір бөлігі болды. Большой балеті мен Большой операсы – әлемдегі ең көне және танымал балет және опера труппалары. Бұл әлемдегі ең ірі балет труппасы, құрамында 200-ден астам биші бар. Театр – Большой балет академиясының бас компаниясы, ол балеттің жетекші мектебі болып табылады. Оның Бразилияның Жоинвилл қаласындағы Большой театр мектебінде филиалы бар. Театрдың негізгі ғимараты, тарихында бірнеше рет қайта салынған және жаңартылған, Мәскеу мен Ресейдің ескерткіші болып саналады (оның әйгілі неоклассикалық фасады ресейлік 100 рубльдік банкнотта бейнеленген). 2011 жылдың 28 қазанында Большой театр алты жылдық толықтай жөндеуден кейін қайта ашылды. Жөндеудің ресми құны – 21 миллиард рубль (688 миллион доллар). Дегенмен, Ресейдің басқа да билік органдары мен оған байланысты адамдар мемлекеттік қаражаттың одан да көп жұмсалғанын мәлімдеді. Жөндеу жұмыстарына акустиканы бастапқы сапасына қайтару (Совет дәуірінде жоғалған) және Большойдың императорлық әшекейін қалпына келтіру кірді.

Шығу тегі

Компания 1776 жылы 28 наурызда [O. S. 17 наурыз 1776], Екатерина II Пётр Урусовқа театрлық қойылымдарды, кештерді және басқа да ойын-сауық түрлерін ұйымдастыруға лицензия берген кезде құрылды. Урусов театрды ағылшын сымбаттаушысы Майкл Мэддокспен бірлесіп ашты. Бастапқыда ол жеке үйлерде қойылымдар өткізді, бірақ Петровка театрын сатып алып, 1780 жылы 30 желтоқсанда спектакльдер мен операларды қоюға кірісті, осылайша болашақ Большой театрдың негізі қаланды. 1805 жылы 8 қазанда Петровка театры өрттен қирады, ал 1808 жылы 13 сәуірде оның орнына Жаңа Арбат императорлық театры салынды, бірақ ол 1812 жылы Мәскеуге жасалған француз шапқыншылығы кезінде де өртенді. Театрдың алғашқы ғимараты 1821-1824 жылдар аралығында салынды, жобасын петербургтік орыс сәулетшісі Андрей Михайлов жасаған, бірақ ол тым қымбатқа бағаланғандықтан, сәулетші Жозеф Бове жобаны өзгертіп, құрылысын аяқтады. Жаңа ғимарат 1825 жылы 18 қаңтарда каталондық Фернандо Сордың «Cendrillon» балетімен «Большой Петровский» театры ретінде ашылды. Бастапқыда тек орыс туындылары қойылды, бірақ 1840 жылдардан бастап репертуарға шетелдік композиторлардың шығармалары да енді.

19 ғасырдағы жөндеу жұмыстары

1843 жылы ірі масштабта қайта жаңарту жүзеге асырылды. 1853 жылы болған өрт көптеген зақымдар келтірді, соның салдарынан опера композиторы Катерино Кавостың ұлы Альберто Кавос тағы бір қайта жаңарту жүргізді.

20 ғасыр

1919 жылы 7 желтоқсанда үй Мемлекеттік академиялық Үлкен театр деп аталды. Бірақ, бірнеше күн өткен соң, 12 желтоқсанда, мекемені толығымен жабуға жасалған әрекет сәтсіз аяқталды. Бетховен залы 1921 жылы 18 ақпанда есігін ашты. Иван Рерберг 1921-1923 жылдар аралығында театрды қайта жаңарту жұмыстарын жетекшілік етті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бомбадан ғимарат зақымданып, кейін жөнделді.

2002 жылдың жаңа кезеңі

2002 жылы 29 қарашада Большой театрдың «Жаңа сахнасы» пайдалануға берілді, ол театрдың тарихи негізгі сахнасының сол жағында салынған. Қалпына келтірілген 17 ғасырдағы ғимарат, екі репетициялық зал және артистердің демалыс бөлмелері сияқты қосалқы ғимараттармен бірге, ол Ресейдің Большой театрына біріктірілген театр кешенін құрайды. Жаңа ғимарат табиғи төбеде орналасқан, бұл жерді жақында ғана ескі үйлер мен коммуналдық пәтерлермен бөлісіп келген.

Балет пен опера

Болшой – репертуарлық театр, яғни ол қойылымдар тізімінен таңдап, кез келгенін белгілі бір кешке қоюға мүмкіндік береді. Кеңес Одағының тарағаннан кейін театрдың дәстүрлі түрде үлкен мемлекеттік субсидияларға тәуелділігін азайтуға бірнеше әрекет жасалды. Болшой театрының тарихы балетпен тығыз байланысты. П.И. Чайковскийдің "Аққу көлі" балеті театрда 1877 жылдың 4 наурызында тұңғыш рет көрсетілді. 1923 жылдан 1963 жылға дейін балеттің бас дирижері Юрий Файер болды. Иосиф Сталиннің қайтысынан кейін труппа халықаралық гастрольдерге шығып, мәдени беделдің маңызды көзіне айналды, сонымен қатар шетел валютасын табуға мүмкіндік берді. Осының нәтижесінде "Болшой балеті" Батыста кеңінен танылды. Дегенмен, Болшой бишілерінің көптеп елден кетуінен зардап шекті. Алғашқы жағдай 1979 жылдың 23 тамызында Александр Годуновпен болды, одан кейін 1979 жылдың 16 қыркүйегінде Леонид Козлов пен Валентина Козлова, ал келесі жылдары да осындай оқиғалар орын алды. Болшой посткеңестік кезеңде де опера және балет қойылымдарымен тұрақты түрде гастрольдік сапарлар жасап тұрады. 1990 жылдардың ортасына дейін көптеген шетелдік опералар орыс тілінде орындалды, бірақ соңғы жылдары Болшой сахнасында итальян және басқа тілдер жиі естіледі.

Оркестр

Музыкалық директор және бас дирижер Василий Синайский 2013 жылдың желтоқсанының басында, 41 айлық қызметтен кейін, қақтығыстан аулақ болу қажеттігін айтып, кенеттен отставкаға кетті. Бас директор Владимир Урин оның отставкасын қабылдап, оның орнына Туған Сохиевті таңдады. Сохиевтің төрт жылдық шарты 2014 жылдың 20 қаңтарында бекітіліп, дереу күшіне енді. Сохиев 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіруіне байланысты лауазымынан кетті. 2023 жылдың желтоқсанында Валерий Гергиев компанияның көркемдік жетекшісі болып тағайындалды, бұл тағайындама дереу күшіне енді, ал бастапқы шарты 5 жылға жасалды.

Мәдени мәртебесі

Үлкен театр көптеген туристерді тартады. Осының салдарынан, бағалар басқа ресейлік театрлардағы бағалардан әлдеқайда жоғары болуы мүмкін.

Даулар

Қайта құру мен жаңарту құны 1,1 миллиард долларды құрады. Кейіннен бір ер адам биші қылмыс жасады деген айып тағылды. Кассалық түсімдер саласында театрдың ішкі кісісі неміс басылымы Der Spiegel-ге билеттердің көбінесе мафиялық делдалдарға сатылатынын, ал олардың қара нарықта оларды номинал бағасынан екі есе қымбатқа сататынын айтты. Кеңес Одағының ыдырауынан бері (онда мұндай цензура сақталған) шоуды осылай тоқтату – бұл алғашқы жағдай, бұл оның себебіне қатысты әңгімелерге орын берді.

Түсініктемелер

Бұрын Санкт-Петербургте "Большой Каменный" театры болған. Ол Цирк театрының жанында тұрды (1860 жылы Мариинский театры ретінде қайта салынған), бірақ 1890 жылдары Санкт-Петербург консерваториясының қазіргі ғимаратымен ауыстырылды. Санкт-Петербургтегі "Большой" театрында Глинканың "Царь үшін өмір" және "Руслан мен Людмила" атты алғашқы ұлы орыс опералары көрсетілді. Дзига Вертовтың "Кинокамерасы бар адам" фильмінде идеологиялық түзетулер нәтижесінде "Большой театр" екіге бөлінген экран арқылы "құлатылған" болып көрінеді.