Кіріспе

Пуэрто-Рикодағы Театр Ягуэз – бүгінгі күні сахналық өнер театры болып табылатын тарихи ғимарат. Ол Маягуэз қаласында Канделярия көшесінде (бұрынғы Маккинли көшесі) және Доктор Басора көшелерінің қиылысында орналасқан. Оның құрамында Люси Боскана залы және Роберто Коул кафе-театры бар.

Тарих

Ол 1909 жылы Франсиско Маймон Палмер салған. Маймонның ата-анасы 19 ғасырда Италиядан Пуэрто-Рикоға көшіп келген. Олар Сан-Герман қаласына қоныстанды. 20 ғасырдың басында Франсиско Сан-Герман қаласында театр салуға тырысты, бірақ сол кездегі діни мәдениет театрды жергілікті халыққа "жаман ықпал" ететін нәрсе деп қарағандықтан, ол мүмкін болмады. Маймон өзінің табиғаты бойынша кәсіпкер болды, 20 жасында Еуропа мен АҚШ-қа саяхаттап, оны тоқтатуға ешкімнің қолы келмеді. Ол жақын маңдағы Маягуэс қаласына көшіп, Пуэрто-Рико аралында кинематография индустриясының алғашқы қадамдарын жасады. Ол 20 ғасырдың басында жақын маңдағы қалаларда үнсіз фильмдер көрсету арқылы бейнелеу өнерінің жаңа түрін енгізіп, Кариб аралдарында "Николас Пауэр Ко" кинопроекторларының эксклюзивті дистрибьюторы болды. "Николас Пауэр Компани" Нью-Йоркте орналасқан еді. Бизнес серіктестері Хосе Рахола және Фандадор Варгас мырзаның көмегімен ол Pathé компаниясынан Еуропадан фильмдер әкеліп, оларды қала орталықтарында (алаңдарда) жұлдыздар астында және ескі Маягуэс қалалық театрында ("Teatro Municipal") көрсетті. Кейіннен бұл театр 1918 жылғы жер сілкінісінен қирап, қайта салынбағандықтан, Театро Ягуэс опера, пьесалар, концерттер мен үнсіз фильмдерге арналған қаланың сүйікті жиналатын орнына айналды. Франсиско 1905 жыл шамасында Ягуэс орналасқан жерді сатып алды. Алғашқы Театро Ягуэс ғимаратының құрылысы 1907 жыл шамасында басталды, ал ресми ашылуы 1909 жылы өтті. Цемент Германиядан, ішкі төбелер Италиядан, плиткалар мен кілемдер Испаниядан әкелінді. Сәулеттік қазына саналатын Театро Ягуэс нео-барокко стиліндегі опера үйі ретінде басталып, кейіннен үнсіз фильмдер театрына айналды. Оны дұрыс емес түрде арт-деко стилінде сипаттағанмен, арт-деко қозғалысы театрдың алғашқы құрылысы мен кейінгі реконструкциясынан кейін ғана дамыды. Маймон 1919 жылдың 19 маусымында өзінің сүйікті Театро Ягуэсі өртенгенде үлкен қайғыға ұшырады. "The World Almanac and Book of Facts" журналында өрттен 150 адам қаза тапқаны айтылған, бірақ деректер шамалы және көбінесе сенсациялық. Дәлелдерге сәйкес, өрттен кейін жүргізілген тергеулер оны барлық кінәдан ақтап, сол кездегі муниципалды үкімет органы сияқты жергілікті тұлғаларды кінәлады, олар Театро Ягуэс тұрған жерге (жерге) қызығушылық танытты және өрттен кейін жерді сатып алуға тырысты, бірақ сәттіліксіз болды. Алайда, ешқандай дәлел болған жоқ, тек айыптаулар мен дәлелденбеген теориялар ғана болды. 100 жыл өткен соң, жаңа теория пайда болды, өрттің ең ықтимал себебі театрдың ішіндегі шкафта сақталған нитратты пленкалар еді. Театро Ягуэс ақыры қайта құрылып, 1921 жылдың 21 наурызында Франсиско Маймон мен қалалық кеңес арасындағы сот ісі аяқталғаннан кейін қайта ашылды. "Қазіргі ғимарат сол дәуірдің ең көрнекті сәулетшілерінің бірі [Хосе Сабас Оноре] жобалаған, ол 1919 жылғы маусымдағы өрттен кейін жаңа театрды жобалады." Франсиско Маймонның ұлы мен қызы Мигель А. Маймон Камунас және Петра Маймон Сернуда 1954 жылы Франсисконың қазасынан кейін Театро Ягуэске мұрагерлік етті. 1959 жылы Мигель апасының Ягуэстегі үлесін сатып алып, Театро Ягуэстің жалғыз иесі болды. 1976 жылы АҚШ үкіметі Пуэрто-Рикоға екі жүз жылдық комиссияны жіберді, ол Театро Ягуэсті тарихи ескерткіш деп жариялады. Бенджамин Коулдың басшылығымен 1980 жылы Маягуэс муниципалитеті Ягуэсті сатып алып, 1984 жылы оны алғашқы сәніне қайтарды. 1985 жылы ол АҚШ-тың тарихи орындарының ұлттық тізіліміне енгізілді. Театро Ягуэс толығымен қалпына келтіріліп, бүгінгі күні пайдалануда. Бұл Пуэрто-Рикодағы 20 ғасырдың басындағы театр және өнер тарихының әдемі естелігі болып қала береді. Оның сахнасы мен залдары 2008 жылдың желтоқсанында Маягуэсте туған актриса және педагогтың құрметіне Люси Боскана залы деп аталды. Маймон Театро Ягуэсті: Ла Катедраль Дель Артэ Соноро (Сонурлы өнердің соборы) деп атады, бұл ат осы күнге дейін сақталған, өйткені Ягуэс визуалды және сәулеттік тұрғыдан собор сияқты.