Стокгольмдегі Дроттнингхольм сарай театры

Кіріспе

Стокгольмдегі опера театры (Drottningholms slottsteater) – Швецияның Стокгольм қаласындағы Дроттнингхольм сарайында орналасқан опера театры. Бұл Еуропадағы XVIII ғасырға жататын, әлі күнге дейін түпнұсқа сахналық жабдықтарымен театр ретінде қолданылып келе жатқан сирек театрлардың бірі. Қазіргі таңда Хайдн, Гендель, Глюк және Моцарттың туындыларына баса назар аудару арқасында, сондай-ақ нақты орындауға мән беруінің нәтижесінде, театр жазғы опера фестивалі ретінде халықаралық деңгейде танымал болып келеді. Театрға Швед Корольдік Операсы да қонақ репертуарларын қойып тұрады.

Тарих

Дротнингхолм алаңында салынған алғашқы театрды королева Ловиза Ульриканың тапсырысымен неміс шебер құрылысшысы де (1718 немесе 1719–1779) салған. Театр 1754 жылы ашылды және бір жыл бұрын сот жұмысына алынған, 1771 жылға дейін театрды пайдалануға міндетті француз актерлерінің жаңа труппасы – Ду Лондель труппасы осы жерде орналасқан. Театрдың жаз айларында француз пьесалары мен итальян операсы королева мен оның сарайы үшін көрсетілді. 1762 жылдың 27 тамызында комедиялық опера көрсетіліп жатқанда алғашқы театр өртенген кезде королева Ловиза Ульрика Дротнингхолм сарайы үшін жаңа театр салуды шешті және Карл Фредерик Аделькранцқа опера театрын салуды тапсырды. Ғимараттың құрылысы 1764 жылы басталды, соның нәтижесінде театр және негізгі залдан бөлек шағын бөлмелерден тұратын кешен пайда болды. Бұл бөлмелер сарайда тұрмайтын сарай қызметкерлеріне, соның ішінде Аделькранцқа, мерекелер шеберіне, асыл палата қызметшілеріне, театр актерлері мен қызметкерлеріне, жас аристократтарға арналған. Аделькранц салған ғимарат архитектуралық жағынан бірнеше ерекшеліктерімен көзге түсті. Ең бастысы, театр Версальдің көркемдік стилін қайталауға бағытталған болса да, Швеция қазынасының қаражатының жетіспеуі салдарынан стиль айтарлықтай қарапайым болды. Ғимараттың сыртқы пішіні басқа сарайлық театрлармен салыстырғанда өте қарапайым, сыртынан опера театры екенін көрсетпейді, ол елдік үй сияқты көрінеді. Интерьерін Адриен Масрелиез безендірген, ол мрамор мен алтын сияқты қымбат материалдардың көрінісін жасау үшін trompe l'oeil, папье-маше және штукатурка қолданды. Театрдың пішіні де ерекше, себебі залдың пішіні T әрпіне ұқсас, ал T әрпінің қиылысында биліктегі монархтардың екі тақтысы орналасқан, ал сарайдың қалған бөлігі ағаштан жасалған орындықтарда отырған. Сахна да әдеттен тыс терең, бұл декораторларға сахнада үлкен қашықтықтың иллюзиясын жасауға көмектесті. Ғалымдар үшін театрдың ең маңызды бөлігі – кеңістіктің архитектуралық ерекшелігі емес, сонымен қатар оның уақытындағы кең таралған сахналық эффекттердің сирек сақталған мысалы болып табылатын сахналық механизмдер. Театрдың механизмдерін итальяндық Донато Стопани жасаған болуы мүмкін, бірақ кейбір тарихшылар дизайнердің 1755 жылы Еуропаны аралап, ұқсас сахналық механизмдерді зерттеген Джордж Фроман болғанын айтады. Театрда әлі де қолданылып келе жатқан сахналық машиналардың бірі – арба және бағана жүйесі, ол едендегі рельстерде дөңгелекті қанаттарды ("арбалар") жылжыту арқылы сахнаны жылдам өзгертуге көмектеседі, бұл жүйе сахнаның астындағы лебедкамен басқарылады ("бағана"). Театр 1771 жылға дейін әр жазда сарай тарапынан пайдаланылды, содан кейін Адольф Фредерик қайтыс болды және ол шақырған француз актерлік труппасы таратылды. Театр 1777 жылға дейін пайдаланылмады, содан кейін королева Ловиза Ульрика оны ұлы Густав III-ке сыйлады. Король Густав театрға қызығушылық танытып, актерлік труппаны жалдады, тіпті Дротнингхолмда бірнеше пьесалар жазып, қойды. Густав патшалыққа келгеннен кейін театр өзінен бұрынғы театрлардан ерекшеленді, себебі француз және итальян пьесалары көрсетіліп тұрса да, ол швед әңгімелері мен тілін қолдануға шақырды, соның нәтижесінде жаңа опералық дәстүр пайда болды. Ол сондай-ақ театр ғимаратына өзгерістер енгізіп, бүгінде фойе ретінде пайдаланылатын Dejeuner залын қосты. 1792 жылы король Густав III-тің қазасы (бұл Джузеппе Вердидің "Un ballo in maschera" операсының негізі болды) болғаннан кейін театр Дротнингхолм сарайының пайдаланылмаған жиһаздарын сақтау үшін пайдаланылды.

The first theatre to be built on the Drottningholm site was built at the behest of the Queen Lovisa Ulrika by the German master builder, de (1718 or 1719–1779). The theatre opened in 1754 and hosted a new troupe of French actors, the Du Londel Troupe, that had been engaged by the court a year earlier and was to use the theatre until 1771. The troupe used the theatre in the summer months to show French theatre and Italian opera for the queen and her court. When the original theatre burned down on 27 August 1762 during the performance of a comic opera, Queen Lovisa Ulrika quickly decided to rebuild a theatre for the Drottningholm Palace court, commissioning a replacement opera house by Carl Fredrik Adelcrantz. Work began on the building in 1764, and it eventually included the theatre as well as a complex of smaller chambers off the main auditorium to house members of the court who did not stay at the palace, including Adelcrantz, the master of the revels, the noble chambermaids, the actors and staff of the theatre, and young aristocrats. The building that Adelcrantz created was unusual architecturally in several respects. Most notably, although the theatre was intended to mimic Versailles's artistic style, the lack of funds of the Swedish Treasury forced a much sparser style. The exterior of the building is very plain in comparison to other palatial theatres, in the style of a country manor with no indication from the exterior that an opera house is inside. The interior, decorated by Adrien Masreliez, uses trompe l'oeil, papier mâché, and stucco to imitate more expensive materials like marble and gold. The theatre is also architecturally unusual for its shape, since the auditorium is shaped like a T with the two thrones for the reigning monarchs placed in the cross of the T in front of the stage and the rest of the court seated on wooden benches. The stage is also unusually deep, , which helped the set designers to create optical illusions of great distance on the stage. For scholars, the most important part of the theatre, however, is not the architectural uniqueness of the space, but instead the stage machinery that is a rare surviving example of common stage effects from its time. The machinery for the theatre was possibly designed by the Italian Donato Stopani, although some historians think the designer may have been George Fröman, master builder for the court who studied similar stage machinery when he travelled through Europe in 1755. One of the stage machines that is still intact and in use in the theatre is the chariot and pole system, which helps to change scenes quickly by sliding the wings with wheels ("chariots") on tracks in the floor, controlled by a capstan under the stage ("pole"). The theatre was used every summer by the court until 1771, when Adolf Frederik died and the French acting troupe he had imported was dismissed. The theatre remained unused until 1777, when Queen Lovisa Ulrika gave it to her son King Gustav III. King Gustaf was deeply interested in the theatre, hiring an acting troupe, and even writing and directing several works at Drottningholm. The theatre that was performed under King Gustaf was a departure from the theatre of his predecessors, since although French and Italian theatre was still performed, he encouraged the use of Swedish stories and language to create a new operatic tradition. He also made some alterations to the theatre building itself, adding the Dejeuner Salon that is used as the foyer today. After the assassination of King Gustav III in 1792 (which is the basis of the Giuseppe Verdi opera, Un ballo in maschera), the theatre was used as a storage room for Drottningholm Palace's unused furniture.

ХХ ғасырдағы қалпына келтіру және қайта жаңғыру

1921 жылы швед театр тарихшысы sv Дротнингхолм театрын қайта ашты және корольдік рұқсатымен театрдың ішкі және сахналық машиналарының қалған бөлігін сақтап қалды. Бірнеше шағын өзгерістер енгізілді, оның ішінде шамдар сияқты жыпылықтайтын электр шамдары, машинаны жылжытатын бастапқы арқандардың ауыстырылуы және нәзік фондардың көшірмелерімен алмастырылуы болды. 1998 жылдың тамызында Глюктің бағдарламасы қойылды, оған Магдалена Коженаның орындауындағы «Париж және Елена», итальян тіліндегі «Альчесте» және «Дон Жуан» балеті кірді. Қазіргі заманда театрдағы тұңғыш жаңа опера 1999 жылдың шілдесінде Рой Гудманның дирижерлігімен Джонас Форсселдің «Бақ» (Trädgården) операсы болды. Бүгінде театрды жеке қор – Дротнингхолм театр мұражайы басқарады, ол мемлекеттік және жеке гранттармен қаржыландырылады. Опералар көбінесе музыканттар кезеңдік костюмдермен орындайды, ал оркестр кезеңдік аспаптарды немесе олардың көшірмелерін пайдаланады. Көптеген қойылымдар түпкілікті жабдықты қолдана отырып, мүмкін болатын сахналық эффектілерді көрсетеді. Театр барокко стилінде музыканттарды, бишілерді және опера әншілерін даярлау орталығы болып қала береді. 1991 жылы театр, Дротнингхолм сарайы (швед королдік отбасының резиденциясы), Қытай павильоны және айналасындағы саябақ ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілген алғашқы швед мұрасы атанды. Сарайдың, павильонның және театрдың бір бөлігі экскурсиялар үшін ашық. Театрдың соңғы көркемдік директорлары: Арнольд Остман (1980–1992), Элизабет Сёдерстрём (1993–1996), Пер Эрик Орн (1996–2006), Марк Тэтлоу (2007–2013). 2011 жылдан бастап театрдың басқарушы директоры болған sv 2013 жылы көркемдік директор болып тағайындалды. Оның басшылығымен кеңінен мақтауға ие болған (кейін гастрольдік) «Моцарт – Да Понте трилогиясы» Марк Минковскийдің дирижерлігімен қойылды. Меццо-сопрано Энн Холленберг 2019 және 2020 жылдары резидент-артист атанды. Ол 2019 жылғы репертуарға Иан Пейдж дирижерлік еткен «Ариоданте» операсын таңдады.

In 1921, Swedish theatre historian sv rediscovered Drottningholm Theatre and, with royal permission, preserved what was left of the theatre's interior and stage machinery. Some small changes were made, including the addition of electric lights, which were designed to flicker like candles, the replacement of the original ropes that moved the machinery, and the substitution of replicas for delicate backdrops. In August 1998, a Gluck programme was staged, including Paris and Helen with Magdalena Kožená singing Paris, Alceste in the Italian version and the ballet Don Juan. The first new opera to be premiered at the theatre in modern times was Jonas Forssell's Trädgården (The Garden) in July 1999, conducted by Roy Goodman, with Malena Ernman in the trouser role of Ziöberg. Today, a private foundation, the Drottningholm Theatre Museum, funded by government and private grants, runs the theatre, performing operas in the summer months. The operas are often performed by musicians wearing period costume, and the orchestra performs using period or copies of authentic instruments. Most productions demonstrate some of the possible stage effects using the original equipment. The theatre remains a place to train musicians, dancers, and opera singers in Baroque style. In 1991, the theatre, along with the Drottningholm Palace (the residence of the Swedish royal family), the Chinese Pavilion and the surrounding park, became the first Swedish patrimony to be inscribed in the UNESCO list of World Heritage Sites. Parts of the palace, the pavilion and the theatre are open to the public for tours. Recent artistic directors of the theatre are Arnold Östman (1980–92), Elisabeth Söderström (1993–96), Per Erik Öhrn (1996–2006). Mark Tatlow (2007–2013). sv, the theatre's managing director from 2011, took over as artistic director in 2013. It is under her direction that took place a widely acclaimed (then touring) "Mozart – Da Ponte Trilogy" conducted by Marc Minkowski and staged by fr. Mezzo soprano Ann Hallenberg was artist in residence in 2019 and 2020. Her choice of repertoire for 2019 was Ariodante conducted by Ian Page.

Бергманның "Сұмдық сыбызғы" романында көрсетілгендей

Театрдың көшірмесі Ингмар Бергманның 1975 жылы түсірілген "Солғай флейта" фильмінде көрінеді. Кинотарихшы Питер Коуидің фильмнің DVD нұсқасы үшін жасаған жазбаларында Бергман Венадағы Театр ауф дер Видендегі 1791 жылғы түпнұсқалық қойылымды мүмкіндігінше дәл қайта жасаймын деген ниетте болған және бастапқыда Дротнингхольм театрында түсіруді жоспарлаған. Бірақ "декорациялар түсіру тобына сыйымды болу үшін тым нәзік деп есептелді. Сондықтан сахна – қанаттары, перделері және жел машиналарымен бірге – Швеция кино институтының студиясында мұқият көшіріліп, құрастырылды". Дегенмен, фильмде театрдың кіріспе сыртқы кадрлары да көрінеді.