Кіріспе

Америкалық соғысқа қарсы топ

Қауіпсіз әрекет комитеті (CNVA) – 1957 жылы АҚШ үкіметінің ядролық қару сынақтары бағдарламасына қарсы тұру мақсатымен құрылған американдық соғысқа қарсы топ. Бұл ядролық қарулану жарысына қарсы наразылық білдіру үшін зорлықсыз тікелей әрекеттерді қолданған алғашқы ұйымдардың бірі болды. CNVA-ның тікелей алдындағысы, ядролық қаруға қарсы зорлықсыз әрекет комитеті, радикалды квакер Лоренс Скотт тарапынан құрылған. CNVA-ның басқа да көшбасшылары А. Дж. Муст, Альберт Бигелоу, Байард Растин және Джордж Виллоуби болды.

Тарих

1957 жылдың тамызында CNVA мүшелері Невада штатының Лас-Вегас қаласына жақын орналасқан Camp Mercury ядролық сынақ алаңына кіруге тырысқанда тұтқындалды. 1958 жылдың ақпан айында Альберт Бигелоу мен "Алтын ереже" кемесі экипажы Гавайи штатының Гонолулу қаласынан бес теңіз милі (9 км) қашықтықта, АҚШ-тың Жағалау күзетшілерімен ұсталды. Олар кемелерін АҚШ-тың Маршалл аралдарындағы сынақ полигонына, Эниветок сынақ полигонына жүзуге тырысқан кезде бұл оқиға болды. АҚШ азаматтарының сынақ орнына жүзуіне тыйым салған асығыс қабылданған ережеге қарсы екі әрекет жасалды, нәтижесінде экипаж тұтқындалып, 60 күнге түрмеге қамалды. "Алтын ереже" сапары антрополог Эрл Л. Рейнольдс пен оның отбасын ұқсас саяхатқа шықтырды. 1958 жылдың 1 шілдесінде олардың яхтасы, "Хиросиманың Фениксі", Бикини атолліндегі сынақ аймағына кірді. "Феникс" сынақ аймағына кіргеннен кейін жағалау күзетшілері кемеге кіріп, Кваджалейн атолына жүзуге бұйрық берді, онда Рейнольдс Атом энергиясы жөніндегі комиссияның жаңа ережесін бұзғаны үшін айыпталды. 1958 жылы Филадельфиядан CNVA тобы Шайенне, Вайомингке барып, жергілікті тұрғындардың санасын көтеруге және Франсис Э. Уоррен әуе базасында Атлас зымырандары орналастырылуына қарсы болуға сендіруге тырысты. 1959 жылы CNVA Небраска штатының Омаха қаласына жақын жердегі континентаралық баллистикалық зымыран құрылыс алаңында наразылық акциясын ұйымдастырды. А. Дж. Муст және Вермонт сенаторы Уильям Мейердің ұлы Карл Х. Мейер сияқты 15 наразылық жасаушы тосқауылға көтеріліп, алаңға басып кіргенде тұтқындалды және қолғаппен бұғатталды. Олардың әрқайсысы алты айға түрмеге қамалды. 1960 жылы бұл топ Коннектикут штатының Нью-Лондон қаласында ядролық қарумен жабдықталған "Поларис" суасты қайығының құрылысына қарсы бейбітшілік акциясын ұйымдастырды. 1960 жылдардың басында CNVA екі "Бейбітшілік үшін жүріс" ұйымдастырды, соның ішінде Сан-Францискодан Мәскеуге дейінгі 6000 миль (9656 км) сапар болды. Сапар барысында жүргіншілер әлем үкіметтерін қарусыздануға шақырды. Квебектен Кубаға, Вашингтон арқылы жасалған "Бейбітшілік үшін жүріс" кезінде наразылық жасаушылар шабуылға ұшырап, түрмеге қамалды, өйткені афроамерикандық және ақ нәсілді белсенділер бірге Макон, Джорджия қаласынан өтті. Екі шеруді де бейбітшілік белсендісі Брэдфорд Литл басқарды. 1962 жылы Мэриленд штатының шығыс жағалауындағы Кембридж қаласындағы Зорлық-зомбылықсыз іс-қимыл комитеті (CNAC) өз қаласында әскери жағдайды жариялауға әкелген наразылық акциясына жетекшілік етті. 23 шілдеде Кеннеди әкімшілігі араласып, қаламен келісім жасады, оның ішінде мемлекеттік мектептер мен қоғамдық орындарды толық десегрегациялау мәселесі де қарастырылды. 1960 жылдардың ортасында CNVA Вьетнам соғысына назар аудара бастады. Активистер Вьетнамның Ханой қаласына барып, АҚШ елшілігінің алдында пикетке шықты, сондай-ақ CNVA қарсылықтың бір түрі ретінде салық төлеуден бас тартуды жақтады. 1968 жылы, 1967 жылы көшбасшы А. Дж. Муст қайтыс болғаннан кейін, CNVA бейбітшіл "Соғысқа қарсылар лигасымен" бірікті.

Мұра

Ұйым жаппай мүшелікке ие болмаса да, CNVA-ның зорлықсыз тікелей әрекеттерді алғаш рет қолдануы келесі қозғалыстарға маңызды ықпал етті. Атап айтқанда, «Алтын ереже» және «Феникс» кемелерімен жасалған саяхаттар Аляскадағы Амчитка аралында және Тынық мұхитындағы Мурароа атолында ядролық сынақтарды тоқтату мақсатындағы науқандарында осындай тәсілдерді пайдалануға алғашқы Greenpeace белсенділерін шабыттандырды.