Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
жоқ. Түркиядағы ұлттық парктерінің тізімі төменде келтірілген.
none
The following is a list of national parks in Turkey.
Тарих
Ұлттық парк ұғымын Түркияда алғаш рет Селахеттин Инал енгізді, ол "табиғат қорықтары ұлттық парк мәртебесіне ие болуы керек және олар табиғи сұлулық және туристік әлеует критерийлеріне сәйкес анықталуы керек" деп мәлімдеді. Бұл ұғым 1956 жылғы 31 тамызда қабылданған Орман туралы заңның 25-бабында қамтылды және алғаш рет заңдық деңгейде бекітілді. 1983 жылға дейін ұлттық парктер санатына тек орманды аумақтар ғана кірді, бірақ 1983 жылғы 9 тамызда қабылданған Ұлттық парктер туралы заңда табиғи парктер, табиғи қорықтар және табиғат ескерткіштері сияқты жаңа қорғау мәртебелері орнатылды, сондай-ақ тарихи, туристік немесе мәдени құндылықтары бар аумақтар, тіпті олар орманмен жабылған болмаса да, ұлттық парктер деп жариялануы мүмкін болды. Заңның қазіргі нұсқасына сәйкес, жаңа ұлттық паркті жариялау құқығы Ауыл шаруашылығы және орман шаруашылығы министрлігіне тиесілі, ол аймақтық бөлу мәселелері бойынша Қоршаған ортаны қорғау және қала құрылысы министрлігінің пікірін, ал тарихи және туристік мәселелер бойынша Мәдениет және туризм министрлігінің кеңесін алады. Ұлттық парктерді басқаруды тікелей Ұлттық парктер дирекциясы жүзеге асырады, ол Табиғатты қорғау және ұлттық парктер бас дирекциясының құрамдас бөлігі болып табылады, ал ол өз кезегінде Ауыл шаруашылығы және орман шаруашылығы министрлігінің бақылауында. Орталық Анатолиядағы ежелгі ормандардың қалдықтарының бірі – Йозгат қарағай тоғайы ұлттық паркі 1958 жылғы 5 ақпанда Түркияның алғашқы ұлттық паркі деп жарияланды. Анталия облыстары арасында шекарасында бес ұлттық парк орналасқандықтан, ұлттық парктерінің саны бойынша көш бастап тұр. Биіктігі және ауданы құрайтын Арарат тауы ұлттық паркі Түркияның ең үлкен және ең биік ұлттық паркі болып табылады. Ұлттық парк деп жарияланған соңғы аймақ – Ботан аңғары ұлттық паркі, ол 2019 жылғы 15 тамызда тіркелді. Түркияда барлығы 44 ұлттық парк бар, олардың жалпы ауданы құрайды.
The concept of a national park was introduced for the first time in Turkey by Selahattin İnal, who argued that "nature reserves should have the status of a national park and they should be determined according to natural beauty and touristic potential criteria." The concept was included in the 25th article of the Forest Law adopted on 31 August 1956, and was included in the legal plane for the first time. Until 1983, only areas that had forest cover fell within the category of national parks, but the National Parks Law, which was adopted on 9 August 1983, new protection statuses such as nature parks, nature preserve areas, and nature monuments were established and areas with historical, touristic or cultural values could now be declared as national parks even if they were not covered by forests. According to the current version of the law, the declaration of a new national park falls within the powers of the Ministry of Agriculture and Forestry, which takes the advice of the Ministry of Environment and Urban Planning on zoning, and the Ministry of Culture and Tourism on historical and touristic matters. The management of the national parks is directly done by the Directorate of National Parks, a subbranch of the General Directorate of Nature Conservation and National Parks, which itself is controlled by the Ministry of Agriculture and Forestry. Yozgat Pine Grove National Park, one of the remaining ruins of the ancient forests in Central Anatolia, was declared Turkey's first national park on 5 February 1958. Antalya has the highest number of national parks among the provinces by having five national parks within its boundaries. With a height of and an area of , Mount Ararat National Park is Turkey's largest and highest national park. The last area to be declared a national park was Botan Valley National Park, which was listed on 15 August 2019. Turkey has a total of 44 national parks, which cover an area of .
Облыс бойынша ұлттық парктер
Провинция № Ұлттық саябақтар Анталия 5 Алтынбесік үңгірі ұлттық саябағы, Бейдағлары жағалау ұлттық саябағы, Гүлүк-Термессос тауы ұлттық саябағы, Көпрюлү шатқалы ұлттық саябағы, Салықент ұлттық саябағы Анкара 4 Тәуелсіздік жолы ұлттық тарихи саябағы, Сакарья шайқасы ұлттық тарихи саябағы, Соғұқсу ұлттық саябағы, Сарыжалы тауы ұлттық саябағы Артвин 3 Хатила аңғары ұлттық саябағы, Қашқар таулары ұлттық саябағы, Қарагөль Сахара ұлттық саябағы Эрум 4 Қашқар таулары ұлттық саябағы, Коп тауы қорғаныс ұлттық тарихи саябағы, Нене Хатун ұлттық тарихи саябағы, Сарықамыш Аллахуәкбер таулары ұлттық саябағы Хаккари 1 Хаккари Жило-Сат таулары ұлттық саябағы Кастамону 3 Ылғаз тауы ұлттық саябағы, Тәуелсіздік жолы ұлттық тарихи саябағы, Күре таулары ұлттық саябағы Адана 2 Анти-Тавр таулары ұлттық саябағы Балықесир 2 Каздағы ұлттық саябағы Чанкири 2 Ылғаз тауы ұлттық саябағы, Тәуелсіздік жолы ұлттық тарихи саябағы Ыспарта 2 Ызыл дағ ұлттық саябағы, Ковада көлі ұлттық саябағы Кайсери 2 Анти-Тавр таулары ұлттық саябағы Муғла 2 Мармарис ұлттық саябағы, Салықент ұлттық саябағы Адияман 1 Әзірбайжан 1 Бас қолбасшы ұлттық тарихи саябағы Агры 1 Арарат тауы ұлттық саябағы Айдын 1 Дилек түбегі Үлкен Мендерес дельтасы ұлттық саябағы Бартын 1 Күре таулары ұлттық саябағы Байбурт 1 Коп тауы қорғаныс ұлттық тарихи саябағы Болу 2 Йедигөллер ұлттық саябағы, Абант көлі ұлттық саябағы Бурса 1 Ұлудағ ұлттық саябағы Чанаққале 1 Чорым 1 Боғазкөй Алачахөйүк ұлттық саябағы Денизли 1 Хоназ тауы ұлттық саябағы Эдирне 1 Гала көлі ұлттық саябағы Ығдыр 1 Арарат тауы ұлттық саябағы Измир 1 Сипилус тауы ұлттық саябағы Қарс 1 Сарықамыш Аллахуәкбер таулары ұлттық саябағы Қырқларели 1 Игнеада су тасқынындағы орман ұлттық саябағы Қоны 2 Бейшехир көлі ұлттық саябағы, Деребуджак Чамлык үңгірлері ұлттық саябағы Күтахия 1 Бас қолбасшы ұлттық тарихи саябағы Малатья 1 Немрут тауы ұлттық саябағы Маниса 1 Сипилус тауы ұлттық саябағы Муш 1 Манзикерт шайқасы ұлттық тарихи саябағы Нигде 1 Анти-Тавр таулары ұлттық саябағы Османие 1 Каратепе Аслан Таш ұлттық саябағы Ризе 1 Қашқар таулары ұлттық саябағы Сиирт 1 Ботан аңғары ұлттық саябағы Шанлыурфа 1 Тек Тек таулары ұлттық саябағы Трабзон 1 Алтындере аңғары ұлттық саябағы Тунжели 1 Мунзур аңғары ұлттық саябағы Ұшақ 1 Бас қолбасшы ұлттық тарихи саябағы Йозгат 1 Йозгат шыршы ағаштары ұлттық саябағы
Province No. National parks Antalya 5 Altınbeşik Cave National Park, Beydağları Coastal National Park, Mount Güllük Termessos National Park, Köprülü Canyon National Park, Saklıkent National Park Ankara 4 Independence Path National Historic Park, Battle of Sakarya National Historic Park, Soğuksu National Park, Mount Sarıçalı National Park Artvin 3 Hatila Valley National Park, Kaçkar Mountains National Park, Karagöl Sahara National Park Erzurum 4 Kaçkar Mountains National Park, Mount Kop Defensive National Historic Park, Nene Hatun National Historic Park, Sarıkamış Allahuekber Mountains National Park Hakkâri 1 Hakkari Cilo Sat Mountains National Park Kastamonu 3 Mount Ilgaz National Park, Independence Path National Historic Park, Küre Mountains National Park Adana 2 Anti Taurus Mountains National Park, Balıkesir 2 Kazdağı National Park, Çankırı 2 Mount Ilgaz National Park, Independence Path National Historic Park Isparta 2 Kızıldağ National Park, Lake Kovada National Park Kayseri 2 Anti Taurus Mountains National Park, Muğla 2 Marmaris National Park, Saklıkent National Park Adıyaman 1 Afyon 1 Commander in Chief National Historic Park Ağrı 1 Mount Ararat National Park Aydın 1 Dilek Peninsula Büyük Menderes Delta National Park Bartın 1 Küre Mountains National Park Bayburt 1 Mount Kop Defensive National Historic Park Bolu 2 Yedigöller National Park, Lake Abant National Park Bursa 1 Uludağ National Park Çanakkale 1 Çorum 1 Boğazköy Alacahöyük National Park Denizli 1 Mount Honaz National Park Edirne 1 Lake Gala National Park Iğdır 1 Mount Ararat National Park İzmir 1 Mount Sipylus National Park Kars 1 Sarıkamış Allahuekber Mountains National Park Kırklareli 1 İğneada Floodplain Forests National Park Konya 2 Lake Beyşehir National Park, Derebucak Çamlık Caves National Park Kütahya 1 Commander in Chief National Historic Park Malatya 1 Mount Nemrut National Park Manisa 1 Mount Sipylus National Park Muş 1 Battle of Manzikert National Historic Park Niğde 1 Anti Taurus Mountains National Park Osmaniye 1 Karatepe Aslantaş National Park Rize 1 Kaçkar Mountains National Park Siirt 1 Botan Valley National Park Şanlıurfa 1 Tek Tek Mountains National Park Trabzon 1 Altındere Valley National Park Tunceli 1 Munzur Valley National Park Uşak 1 Commander in Chief National Historic Park Yozgat 1 Yozgat Pine Grove National Park
Бұрынғы ұлттық парктер
АтауыӨлкеТіркелу күніТіркелмеу күніАумақОрналасқан жер СілтемелерСуреті ЕскертулерГаллиполи түбегінің ұлттық тарихи паркіЧанаккале334.39 км2 "Галлиполи соғысы тарихи орыны дирекциясы" арнайы басқаруына статусы өзгертілді. Гереме ұлттық паркіНевшехир96.14 км2 "Каппадокия аймақтық басқармасы" арнайы басқаруына статусы өзгертілді.
NameProvinceListing dateDelisting dateAreaLocationReference(s)ImageNotesGallipoli Peninsula National Historic ParkÇanakkale334.39 km2 Status changed to special administration under "Gallipoli War Historical Site Directorate". Göreme National ParkNevşehir96.14 km2 Status changed to special administration under "Cappadocia Area Administration".