Кіріспе

1941 жылы құрылған «Гвинея шошқасы» клубы – Екінші дүниежүзілік соғыста жарақат алған британдық және одақтас әуе күштерінің әлеуметтік клубы және өзара қолдау желісі болды. Клуб мүшелері – Арчибальд МакИндоның Суссекс графтығындағы Шығыс Гринстед қаласындағы Королева Виктория ауруханасының ІІІ бөлімінде эксперименталды реконструктивтік пластикалық хирургиядан, оның ішінде бет қайта жасаудан өткен пациенттер. Әдетте, бұл хирургия ұшақта күйік жарақаттарын алғаннан кейін жасалған. Клуб соғыс аяқталғаннан кейін де активті қызметін жалғастырды және жыл сайынғы кездесулері 2007 жылға дейін өтті.

Атауы

"Гвинея шошқасы" атауы – зертханалық тәжірибелерде жиі қолданылатын кеміргіштер түрі – Шығыс Гринстедтегі қайта құру жұмыстарында қолданылған техникалар мен жабдықтардың тәжірибелік сипатын көрсете үшін таңдалды. Күйіктерді хирургиялық жолмен емдеу басында ғана болды, және көптеген зардап шеккендердің жарақаттары бірнеше жыл бұрын өлімге алып келетін еді. Аурухана "Стай" деп аталды.

Шығу тегі

Клуб 1941 жылғы маусымда 39 науқаспен, негізінен ішімдік клуб ретінде бейресми түрде құрылды және тез арада МакИндоның қолдауына ие болды. Мүшелері ІІІ палатадағы науқастар, оларды емдеген хирургтар мен анестезиологтар болды. Ұшу экипажының мүшелері кем дегенде екі хирургиялық операциядан өткен әуешілер болуы керек еді. Соғыс аяқталғанда клубта 649 мүше болды. (643 есім "Құрмет кітабында" Королева Виктория ауруханасында тізімделген.) Бастапқы мүшелері ауыр күйік жарақаттары бар, әдетте бетіне немесе қолына күйген Корольдік әуе күштерінің (RAF) ұшақ экипажы болды. Көпшілігі британдықтар еді, бірақ маңызды азшылықтарға канадалықтар, австралиялықтар, жаңа зеландиялықтар және соғыс соңында американдықтар, француздар, ресейліктер, чехтар және поляктар кірді. 1943 жылы ауруханада Корольдік Канада әуе күштерінің бастамасымен және канадалық қаражат есебінен арнайы канадалық бөлім салынды. Ұлыбритания шайқасы кезінде Шығыс Гринстедтегі науқастардың көпшілігі истребитель ұшқыштары болды, бірақ соғыс аяқталғанда мүшелердің 80% RAF Бомбалау командованиесінің бомбалаушы экипаждарынан болды. Мүшелердің аз бөлігі күйікке байланысты емес жарақаттарға ұшырады (мысалы, апаттарда болған бет-жақ зақымдануы); ал тағы бір шағын бөлігі әуе күштері емес, әскер немесе теңіз күштерінен шыққан. Соғыстан бұрын RAF күтілетін жарақаттарды емдеу үшін бірнеше ауруханада күйік бөлімшелерін құрып, дайындық жасады. Шығыс Гринстедте МакИндо және оның әріптестері, соның ішінде Альберт Росс Тилли, күйік жарақаттарын емдеу және қалпына келтірудің көптеген әдістерін жасады және жетілдірді. Олар өте ауыр жарақаттармен күресуге мәжбүр болды: бір адам, әуе пулеметшісі Лес Уилкинс, беті мен қолын жоғалтты, ал МакИндо оның саусақтарының арасына тіліктер жасап, саусақтарын қайта жасады. Көптеген науқастар бірнеше жыл ауруханада жатып, көптеген реконструкциялық операцияларға түсетінін білген МакИндо олардың өмірін жеңілдетуге және әлеуметтік тұрғыдан жемісті етуге тырысты. Ол науқастарды емдеуден кейін қалыпты өмірге қайта интеграциялауға көп көңіл бөлді, бұл бұрын назардан тыс қалған күтімнің бір аспектісі еді. Оларға мүмкіндігінше қалыпты өмір сүруге рұқсат етілді, соның ішінде "жазылушылардың көгілдір киімдерінен" гөрі өз киімдерін немесе әскери формаларын киюге және ауруханадан қалауынша шығуға рұқсат берілді. Жергілікті отбасылар оларды қонақ ретінде қабылдауға, ал басқа тұрғындар оларды ешқандай кемсітусіз қарауға шақырылды: Шығыс Гринстед "көрінбейтін қала" атанды. "Гвинея шошқалары" клубы ауруханадағы өмірді жеңілдету және сыртқы өмірге дайындық үшін науқастарды психологиялық тұрғыдан қалпына келтіру жөніндегі осы күш-жігердің бір бөлігі болды. Тіпті палаталарда ақшыл сырадан толтырылған шарап шелектері де болды – жарақат алған науқастарды сусызданудан құтқару үшін, сонымен қатар бейресми және қуанышты атмосфераны қалыптастыру үшін. Кейіннен көптеген ер адамдар RAF операциялық басқару орталықтарында және кейде операциялар арасында ұшқыштар ретінде басқа да қызметтерде қызмет етті. Ешқандай қызметте қызмет ете алмайтындарға соңғы операцияға дейін толық жалақы төленді, содан кейін ғана қызметтен шығарылды. МакИндо кейіннен өз науқастарына азаматтық өмірге қайта оралу үшін ақша берді. "Гвинея шошқасы" клубының журналы алғаш рет 1944 жылдың сәуір айында жарық көрді.

Соғыстан кейінгі тарих

Клуб соғыс аяқталғаннан кейін таратылмады, бірақ алпыс жылдан астам уақыт бойы кездесуін жалғастырды, бұрынғы науқастарға нақты көмек пен бірлестік сезімін сыйлады. "Гвинея шошқасы" журналы да 2003 жылға дейін жарияланып тұрды. Джеффри Пейдж алғашқы төраға болды, ал Том Глив 1993 жылы қайтыс болғанға дейін бірінші және жалғыз Бас Гвинея шошқасы қызметін атқарды. 2001 жылы (клубтың құрылғанына 60 жыл толуына орай) мүшелер жыл сайынғы кездесулерін Шығыс Гринстедте 50 мүше қалғанға дейін жалғастыруға келісті. 2004 жылы 120 адам тірі қалды; ал 2007 жылғы кездесу соңғысы болды. Оған 60-тан астам адам қатысты, бірақ аман қалғандардың жасы мен денсаулығының нашарлауын ескере отырып, клубты тарату туралы шешім қабылданды. 2016 жылдың қарашасына дейін 17 мүше қалды. Клубтың соңғы мүшелері Сэм Галлоп пен Ян Стэнгричук Блэк болды, олар 2023 жылдың қазан айында бірнеше күн арасымен 101 жасқа толғанда қайтыс болды.

Патент

Клубтың символы немесе "бревет" қанатын кең жайған, үлкен RAF "қанаттарымен" қоршалған теңіз шошқасын бейнелеген. Екі көркемдік бейнелеу пайдаланылды: біріншісінде теңіз шошқасы құлақтарын артқа қарай бүгіп тік отырған, мүмкін ұшқыш ұшақты басқаратындай етіп бейнеленген, ал екіншісінде төрт аяғымен табиғи түрде суреттелген.

Мұра

Клубтың он алты мүшесі өздерінің тәжірибелері туралы кітаптар жазды, олардың кейбіреулері соғыс кезінде болған оқиғалар туралы. МакИндоның жұмысын жұртқа жеткізуде ең танымал және ең ықпалдысы Ричард Хилларидің "Соңғы жауы" кітабы болды, ол алғаш рет АҚШ-та 1942 жылы "Falling Through Space" деген атпен жарық көрді. Шығыс Гринстедтегі бір паб "Гвинея шошқасы" деген атпен белгілі болды. Ол 2008 жылы жабылып, 2009 жылы "Гвинея шошқасы" аталатын әлеуметтік тұрғын үйлер салу үшін бұзылды. Queen Victoria ауруханасының Канадалық қанатындағы дәлізde құрмет көрсетілгендердің тізімі салынған картина ілінген. 2016 жылдың қараша айында Эдинбург герцогы, клуб президенті, Стаффордширдегі Ұлттық естелік саябағында клуб мүшелеріне арналған ескерткішті ашты. 2017 жылы Гвинея шошқасы клубы 21-ші ғасырдағы Ирак және Ауғанстан соғыстарында ауыр жарақат алған әскери қызметшілерге көмектесетін CASEVAC клубының құрылуына тікелей түрткіс болды.

Танымал мәдениет

Чарльз Маклин, өзі де "Гвинея шошқасы" тобының мүшесі, 1957 жылы "Аспан тым биік емес" атты роман жариялады, онда ауыр күйіктерге ұшыраған ұшқыш туралы оқиға баяндалады. "Гвинея шошқасы клубы" – 2012 жылы Йорк Корольдік театрында қойылған, МакИндоның жұмысына арналған пьесаның атауы, онда МакИндо рөлін Грейм Хоули сомдады. "Foyle's War" телесериалының 3-маусымы, 2-бөлімі "Дұшпанның атысы" (2004) күйікпен жаралғандарды емдеуге айналған салтанатты үйді көрсетеді, онда пациенттерге сыра ішуге, өз киімдерін киюге және ойын-сауық ұйымдастыруға рұқсат беріледі. МакИндо туралы айтылады. Джозеф Рэндольф Ричардтың "Incendo" (2015) романы ауыр күйікке ұшыраған ұшқыш пен оның клубқа қатысуы туралы айтады. 2018 жылы Ричард Е. Гранттың МакИндо рөлінде түскен "Гвинея шошқасы клубы" атты фильмнің түсірілуі жоспарланған.

Екіншілік шоттар

[2018 жылы қайта басылған нұсқасы: The Guinea Pig Club: Archibald McIndoe және 2-ші дүниежүзілік соғыстағы RAF. ]