Кіріспе

Американдық заңгер және барлау сарапшысы (1917–2000)

ағылшын футболшысы

Уильям Путнам Банди (24 қыркүйек 1917 – 6 қазан 2000) – американдық заңгер және ЦРУ аналитігі. Банди Джон Ф. Кеннеди және Линдон Б. Джонсон президенттерінің сыртқы саясат жөніндегі кеңесшісі болды. Ол Вьетнам соғысын жоспарлауда маңызды рөл атқарды, Кеннеди кезінде Пол Ниццеге орынбасар болып, ал Джонсон басқаруында Шығыс Азия және Тынық мұхиты істері жөніндегі мемлекеттік хатшының көмекшісі қызметін атқарды. 1969 жылы мемлекеттік қызметтен кеткен соң Банди 1972 жылдан өліміне дейін Массачусетс технология институтында (МИТ) және Принстон университетінде сабақ беріп, сыртқы саясат тарихшысы болды. Оның "Шиеленіс желісі: Никсон президенттігінде сыртқы саясаттың қалыптасуы" (1998) атты кітабы ең маңызды еңбегі саналады.

Ерте өмір және білім

1917 жылы Бостон қаласында дүниеге келіп, Массачусетс штатында өскен. Оның отбасы ұзақ жылдар бойы Республикалық саясатқа қатысқан. Әкесі Харви Холлистер Банди 1931 жылдан бастап полковник Генри Л. Стимсонның мемлекеттік хатшысының көмекшісі, ал кейіннен Стимсон президент Франклин Д. Рузвельт кезінде Соғыс министрі болғанда атом мәселелері жөніндегі арнайы көмекшісі болды. Банди дипломат ретінде Маршалл жоспарын іске асыруға көмектесті. Билл өте қабілетті, жоғары білімді отбасында өсті, одан екі жас кіші ағасы МакДжордж Банди болды. Гроттон мектебі мен Йель университетін бітіргеннен кейін (онда ол Йель саяси одағының алғашқы президенттерінің бірі және "Бас сүйек және сүйектер" қоғамының мүшесі болды), Банди Гарвард құқық мектебіне түсті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол әскерге шақырылып, Армия байланыс корпусына қосылды. 1943 жылдың тамызында ол тоғыз адамнан тұратын 6813-ші байланыс қауіпсіздігі жасағын Ұлыбританиядағы құпия кодтарды бұзуға арналған "Үкіметтік код және шифр мектебіне" жетекшілік етті. Ол басқа алты криптоаналитикпен 6-шы бөлімде, ал екі аудармашы 3-ші бөлімде жұмыс істеді. Олар жақсы араласып, ол кейін ол жерде өткен уақытын "өмірімдегі ең қанағаттанарлық кез" деп сипаттады.

Мансап

1947 жылы заң факультетін бітірген соң Банди Вашингтондағы Ковингтон және Берлинг заң фирмасында жұмысқа орналасты. Ол жерде ол Хисс ісі бойынша Алгер Хисс қорғаныс қорына қаржылай көмек көрсетті. 1953 жылы сенатор Джозеф Маккарти оның 400 долларлық үлесін атап өтті. Банди Алгердің ағасы Дональд Хистің онымен Ковингтон және Берлингте бірге жұмыс істегенін түсіндірді. Аллен Даллес пен вице-президент Ричард Никсон оны қорғады, және іс жабылды. (Бандидің әкесі Харви Холлистер Банди аға 1953 жылдан 1958 жылға дейін Карнеги қорының басқарма төрағасы болды, Хисс 1946 жылдан 1949 жылға дейін президенттік қызметтен кейін көп ұзамай.) 1950 жылдардың басында Банди Орталық барлау агенттігіне жұмысқа қабылданды, сарапшы және Ұлттық бағалау кеңсесінің штаб бастығы болып қызмет етті. 1960 жылы Банди ЦРУ-дан демалыс алып, Эйзенхауэрдің Ұлттық мақсаттар жөніндегі комиссиясының штаб директоры болып тағайындалды. Кеннеди әкімшілігі кезінде ол Халықаралық қауіпсіздік мәселелері жөніндегі қорғаныс министрінің орынбасары Пол Ницке орынбасар болды (1963 жылдың қараша айында министрдің көмекшісі болды). Ол сондай-ақ Әскери-теңіз күштері министрінің кеңсесінде жұмыс істеді. Линдон Джонсонның президенттік кезеңінің көп бөлігінде ол Шығыс Азия және Тынық мұхиты істері жөніндегі мемлекеттік хатшының көмекшісі болды. Президент Ричард М. Никсон сайланғаннан кейін ол Вьетнам мәселесі бойынша кеңесші ретінде қызметін жалғастырды, бірақ 1969 жылы мемлекеттік қызметтен кетті. Банди академиялық ортаға көшіп, Массачусетс технология институтында (MIT) оқытумен айналысты. 1972 жылы Принстон университетіне көшіп, өмірінің соңына дейін профессор болып қызмет етті. Ол 1972 жылдан 1984 жылға дейін Сыртқы қатынастар кеңесінің беделді журналы "Foreign Affairs" редакторы болды, сонымен қатар Кеңес мүшесі де болды. Кеңес төрағасы Дэвид Рокфеллердің Кеңес президенті болу туралы ұсынысын қабылдамады. Оның інісі МакДжордж Банди (1919–1996) да Йель университетін бітірген және "Skull and Bones" қоғамының мүшесі болған. Ақпараттық қызмет пен Сыртқы қатынастар кеңесінде жұмыс істегеннен кейін, ол 1961 жылдан 1966 жылға дейін Кеннеди және Джонсон әкімшіліктерінің Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесшісі болып қызмет етті. Билл Банди саяси көзқарастарында інісінен сәл солшыл жаққа қарайтын, және Джозеф Маккартиге қарсы белсенді түрде күресті. Ол сондай-ақ Вьетнамдағы әкімшілік мүшелерінің бірі болып саналды және үш президентке кеңес берді. 1989 жылы ол президенттердің шешім қабылдау процесінің күрделілігін мойындап, "Тұжырымдамада айтқанда, менің қазіргі сезімім - бұл болашақта орын алуға тиіс трагедия, бірақ оның көптеген қателіктердің нәтижесінде нашарлауы, олардың көпшілігіне мен қатыстым" деді. Бандидің ең танымал еңбегі – "Никсон президенттігіндегі сыртқы саясатты жасау: Қиылысқан желі" (1998). Оның құжаттары Принстон университетінің Сили Г. Мудд кітапханасында сақтаулы.

Жеке өмір және өлім

Билл Банди Мэри Ачесонға үйленді, ол Трумэннің Мемлекеттік хатшысы Дин Ачесон мен оның әйелі Элис Ачесонның қызы еді. Билл мен Мэридің Майкл, Кристофер және Кэрол деген үш баласы болды. 2000 жылдың 6 қазанында Уильям Путнам Банди Принстон, Нью-Джерсидегі үйінде 83 жасында жүрек ауруынан көз жұмды.