Кіріспе

Америка Құрама Штаттары Конгресі комитеттерінің бөлімшелері
Америка Құрама Штаттары Конгресіндегі комитеттердің кіші комитеттері – Америка Құрама Штаттары Конгресі комитеттерінің белгілі бір мәселелерді қарастыратын және толық комитетке есеп беретін бөлімшелері. Көптеген комитеттер толық комитеттің қарауына жататын нақты міндеттерді бөлісу үшін кіші комитеттер құрады. Кіші комитеттер өздерінің бас комитеттеріне есепті және олардың белгілеген нұсқаулары бойынша жұмыс істейді. Әдетте, тұрақты комитеттер заң жобаларын қарау және олар бойынша есеп беру үшін заңнамалық құзыреті бар кіші комитеттер құрады. Олар кіші комитеттеріне шараларды алғашқы қарау және заңдар мен бағдарламаларды бақылау сияқты нақты міндеттерді жүктеуі мүмкін. Кіші комитеттердегі жұмыс мүшелеріне мамандандырылған салаларда тәжірибе жинауға мүмкіндік береді. Кіші комитеттер заңнамалық процесті ынталандырады. Көбінесе, олар жазбаша құзыреті бар тәуелсіз, дербес бөлімшелер болып табылады және ұзақ жылдар бойы қалыптасқан практикаға сәйкес, көптеген заң жобалары толық комитеттерден оларға жіберіледі. Кіші комитеттерді құрудың жалпы талаптары Палата немесе Сенат ережелерінде белгіленген, бірақ кіші комитеттерге жүктелетін міндеттер мен олардың құзыретіне қатысты нақты мәліметтер бас комитеттердің қарауына қалдырылады. Комитеттердің бір Конгрестен екіншісіне кіші комитеттердің санын арттыруға немесе азайтуға, соның ішінде бұрынғы кіші комитеттердің атауын өзгертуге немесе олардың құзыретін қайта бөлуге кең құқығы бар. Кейбір комитеттер, мысалы, Палата және Сенаттың Ассигнованиелер комитеттері, жыл сайынғы шығыстар туралы заң жобаларын дайындаудағы әрбір кіші комитеттің міндеттеріне байланысты жыл сайынғы кіші комитет құрылымын сақтайды. Дегенмен, тіпті осы комитеттер де ұйымдық өзгерістерден қорғалмайды. 2003 жылы Ішкі қауіпсіздік департаментіне қаржыландыруды жүзеге асыру үшін жаңа Ішкі қауіпсіздік жөніндегі кіші комитеттер құрылды және 110-шы Конгресс кезінде Палата мен Сенат арасындағы жылдық ассигнованиелерді үйлестіруді жақсарту мақсатында бірлескен қайта ұйымдастырудан өтті. Палата мен Сенаттағы тиісті партиялық конференциялар да кіші комитеттерге тағайындау, кіші комитет төрағалығы және тіпті кіші комитет мүшелерінің санына қатысты өздерінің ережелерін, дәстүрлерін және прецеденттерін ұсынады.

Палатаның кіші комитеттері

Палатаның 11-ережесінде былай делінген: «Палата ережелері комитеттері мен кіші комитеттері үшін де қолданылады, оларға қатысты болған жағдайда». Осы ережедегі 1(а)(2) тармағына сәйкес, «комитеттің әрбір кіші комитеті сол комитеттің бір бөлігі болып табылады және комитеттің өкілеттігі мен басшылығына, сондай-ақ оның ережелеріне, оларға қатысты болған жағдайда, бағынады». Палатаның X ережесі тұрақты комитеттерді құру тәртібін белгілейді және әр комитетке бес кіші комитет құруға рұқсат береді. Бірақ, бақылау кіші комитеті бар комитеттерге алты кіші комитет құруға рұқсат етіледі. Кейбір комитеттерге олардың қарауына берілген мәселелердің егжей-тегжейлі сипатымен байланысты бұл шектен асып кетуге рұқсат беріледі. Қорғаныс және Сыртқы істер, сондай-ақ Қадағалау және Үкімет реформалары комитеттерінің әрқайсы жеті кіші комитеті бар, Көлік және Инфрақұрылым комитетіне алты кіші комитет құруға рұқсат берілген, бұл ретте бақылау кіші комитеті міндетті емес, ал Ассигнациялар комитетінде он екі кіші комитет және барлау саласындағы арнайы қадағалау тобы бар. Палата ережелері сонымен қатар кез келген толық комитетке алты айдан астам сақталатын бөлімшелер құруға тыйым салады. Егер олар мұндай бөлімше құрса, ол кіші комитеттер санының лимитіне енгізіледі.

Сенаттың кіші комитеттері

Сенат шағын болғандықтан, комитет пен подкомитетке тағайындалу үшін бәсекелесетін мүшелер аз. Сенат тұрақты ережелері тұрақты немесе арнайы комитет құра алатын кіші комитеттердің санына шектеу қоймайды және комитеттерге олардың кіші комитеттер ұйымы мен мүшелігін айқындауда көбірек еркіндік береді. Сенат, Сенат толық мақұлдаған арнайы қаулымен рұқсат етілмесе, комитеттерге, комиссиядан басқа, қандай да бір бөлімше құруға тыйым салады.

Төменгі комитеттерде қызмет көрсету

Сенаттың ережелері кіші комитеттерге белгілі бір шектеулер қояды. Сенат комитеттерін А, В немесе С деп аталатын үш санатқа бөледі. Сенаттың 25-қағидасы барлық сенаторлардың үш комитетке қатысуын – екі А комитетіне және бір В немесе С комитетіне – шектейді. Партиялық ережелер, сондай-ақ, Ассигнованиелер, Қарулы Күштер, Қаржы және Сыртқы қатынастар комитеттері сияқты «Супер А» комитеттерінің біріне ғана тағайындалуға рұқсат береді. Сенаторлар өздері мүше болып табылатын А комитеттерінің әрқайсысы бойынша үштен аспайтын кіші комитетте, ал В немесе С комитеттері бойынша екі кіші комитеттен аспайтын кіші комитетте жұмыс істеуге шектеледі. Толық комитеттердің төрағасы мен аға мүшесі өз комитеттерінің кез келген кіші комитетінде экс-официо мүше ретінде қатыса алады. Сенаттың 25-қағидасы бойынша, сенаторлар өздері мүше болып табылатын толық комитеттердің әрқайсысы бойынша бір кіші комитетке ғана төрағалық ете алады. А комитетінің төрағасы үшін қосымша шектеулер қарастырылған. Төрағалар өздері мүше болып табылатын әрбір А комитетінің тек бір кіші комитетіне ғана төрағалық ете алады. Бұл шектеу тіпті олар төрағалық етпейтін комитеттерге де қолданылады. В немесе С класындағы комитеттердің төрағаларына басқаратын кез келген комитеттің кез келген кіші комитетінің төрағасы болуға тыйым салынады, сондай-ақ олар тек бір А класындағы кіші комитеттің төрағасы ретінде жұмыс істеуге шектеледі.

Сенаттың демократиялық фракциясы

Сенаттың Демократиялық фракциясының ережелері көпшілікке қолжетімді емес, сондықтан осы ережелердің кіші комитеттерге қалай қолданылатынын анықтау қиын. Дегенмен, республикалық әріптестерінен өзгеше, Демократиялық төрағалар мен аға мүшелердің өкілеттік мерзімі алты жылмен шектелмейді, сондай-ақ толық комитет төрағаларына өз комитеттерінің кіші комитеттерінің төрағасы болуына тыйым салынбайды. А комитетінің төрағасы/аға мүшесі кез келген кіші комитеттердің төрағасы/аға мүшесі болып тағайындала алмайды. Ұлттық қаржы жөніндегі кіші комитет төрағалықтары осы шектеуден босатылады. Этика комитетінен басқа, А емес комитеттердің төрағасы/аға мүшесі бірден артық кіші комитеттердің төрағасы/аға мүшесі бола алмайды. Ұлттық қаржы жөніндегі кіші комитет төрағалықтары осы шектеуден босатылмайды. Этика комитетінің төрағасы/вице-төрағасы екі тұрақты кіші комитетке қатыса алады. Сенатор екіден астам кіші комитеттердің төрағасы/аға мүшесі бола алмайды. Сенатор кез келген тұрақты комитеттің төрағасы ретінде 1997 жылғы қаңтардан бастап 6 жылдан артық қызмет ете алмайды, сонымен қатар комитет аға мүшесі ретінде 6 жыл қызмет етеді. Сенатор комитет төрағасы болып 6 жыл қызмет еткеннен кейін, оның өкілеттігі тоқтатылады. Алайда, егер сенатор 6 жыл бойын оппозициялық аға мүше ретінде қызмет етсе, партия палатаны бақылаған жағдайда төраға болып тағайындала алады.