Кіріспе

Америка Құрама Штаттарының Ұлттық қауіпсіздік кеңесі 1947 жылы Америка Құрама Штаттарындағы сыртқы саясат жүйесін үйлестіруден кейін, 1947 жылғы Ұлттық қауіпсіздік туралы заңға сәйкес құрылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан бері ұлттық қауіпсіздік мәселелерін басқаратын әкімшілік агенттіктің қажеттігі анықталды. 1947 жылғы Ұлттық қауіпсіздік туралы заң Кеңеске сыртқы саясатты белгілеу және түзету, сондай-ақ дипломатиялық және әскери құрылымдарды үйлестіру өкілеттіктерін берді. Ол қорғаныс министрінің лауазымын, орталық барлау агенттігі ретінде жұмыс істейтін Ұлттық әскери мекемені және Ұлттық қауіпсіздік ресурстары жөніндегі кеңесті құрды. Америка Құрама Штаттарының Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің нақты құрылымы сол кездегі биліктегі партияға байланысты өзгеріп отыруы мүмкін. Әртүрлі партиялар саясатты қалыптастыру және басқарудың әртүрлі салаларына басымдық береді.

Тарих

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан бері әрбір әкімшілік ұлттық қауіпсіздік саясатын басқару үшін сенімді атқарушы институттарды әзірлеуге және жетілдіруге тырысты. Әрбір президент өзінің ілгерідегілерінің қателіктері мен кемшіліктерінен сақтануға және жеке басқару стилін көрсететін саясатты қалыптастыру және үйлестіру жүйесін құруға ұмтылды. АҚШ Ұлттық қауіпсіздік кеңесі (NSC) бұл сыртқы саясатты үйлестіру жүйесінің орталық тетігі болды, бірақ ол әрбір басшының қажеттіліктері мен бейімділіктеріне сәйкес көп рет өзгерді. 1947 жылғы Ұлттық қауіпсіздік туралы заң Президент төрағалығымен, Мемлекеттік және Қорғаныс хатшыларын негізгі мүшелер ретінде қамтитын Ұлттық қауіпсіздік кеңесін құрды. Бұл заңның мақсаты – сыртқы және қорғаныс саясатын үйлестіру, дипломатиялық және әскери міндеттемелерді және қажеттіліктерді келісу болды. Бұл маңызды заң сонымен қатар Қорғаныс министрі, Ұлттық әскери мекеме, Орталық барлау агенттігі және Ұлттық қауіпсіздік ресурстары жөніндегі кеңес құруды көздейді. ҰҚК саяси және әскери мәселелерді үйлестіру үшін құрылған деген пікір, тез арада ҰҚК президентке ғана қызмет ететін институт екендігіне ұласты. Кеңестің рөлі ведомстволар арасындағы өзара әрекеттестікті күшейту деген көзқарас, президенттердің бәсекелес ведомстволарды бақылау және басқару құралы ретінде кеңесті пайдалану қажеттілігіне берік жол берді. ҰҚК құрылымы мен жұмыс істеуі, президент пен оның негізгі кеңесшілері мен ведомство басшылары арасындағы қарым-қатынасқа тікелей байланысты болды. Бірақ жеке қарым-қатынастарға қарамастан, қанағаттанарлық ұйымдық құрылымды құру қажет болды, өйткені олсыз қажетті ақпарат ағыны мен шешімдерді іске асыру мүмкін емес еді. Тұрақты штат біртіндеп қалыптасқанмен, негізгі жұмыс ведомстволарда жүргізілді. Президент Трумэннің ҰҚК-сында Мемлекеттік департамент басымдық құрды. Президент Эйзенхауэрдің әскери штаб жүйесіне деген бейімділігі ҰҚК-ның осы бағытта дамуына әкелді. ҰҚК штаты саясатты іске асыруды бақылау үшін күрделі құрылымды үйлестірді. ҰҚК атқарушы хатшысы президенттің көмекшісі болды, бірақ ол күшті Мемлекеттік хатшы Джон Фостер Даллеспен қақтығысқа түспеу үшін жеткілікті қарапайым болды. 1953 жылы Эйзенхауэр әкімшілігінің ҰҚК Қытай Халық Республикасына қарсы тұру бойынша үш құжатты жазды. NSC 146 Қытай Республикасының теңіз шабуылына және Қытай материгіне қарсы шабуылдарға қолдау көрсетуді ұсынды. Қайта ұйымдастыру сонымен қатар АҚШ Халықаралық даму агенттігінің әкімшісін Депутаттар комитетінің тұрақты мүшесі етіп тағайындады, бұл орташа мақтауға ие болды. 2017 жылдың 6 сәуірінде Ақ үйдің бас стратегі Ұлттық қауіпсіздік кеңесінен алынып тасталды және ұлттық барлау директорының, ЦРУ директорының және Бірлескен штабтар төрағасының рөлдері Бас комитетке қайта қосылды. 60 жылдан астам уақыт бойы 12 президент елдің қауіпсіздігін сақтау және оның мүдделерін шетелде ілгерілету үшін сыртқы және қорғаныс саясатын біріктіру мақсатында Ұлттық қауіпсіздік кеңесі жүйесін пайдалануға тырысты. Жылдар бойы қайталанатын құрылымдық өзгерістер президенттік басқару стилін, өзгеретін талаптарды және жеке қарым-қатынастарды көрсетеді.