Кіріспе

Жапон тілінде сандармен бірге қолданылатын өлшеуіш сөздер немесе санаушылар (助数詞, ) бар, олар заттарды, әрекеттерді және оқиғаларды санау үшін пайдаланылады. Санаушылар сандардан кейін тікелей қосылады. Көптеген санаушылар бар, және қолданылатын санаушылар сипатталатын зат есімдердің түріне немесе пішініне байланысты өзгереді. Мысалы, жапон тілінде "екі ит" дегенді білдіру үшін 二匹の犬 (сөзбе-сөз "екі кішкентай жануар санауы МЕНШІК ИТ"), немесе 犬二匹 (сөзбе-сөз "ит екі кішкентай жануар санауы") деуге болады, бірақ 二 және 犬 сөздерін кез келген тәртіпте біріктіру грамматикалық дұрыс емес. Мұнда 二 – "екі" саны, 匹 – кішкентай жануарларды санауға арналған санаушы, の – меншік көрсеткіші ("Жоханның иті" дегендегі " 's " сияқты, "of" сөзінің керісі), ал 犬 – "ит" сөзі. Санаушылар жеке сөздер емес, олар сандық префикспен бірге қолданылуы керек. Сан дәлдіксіз болуы мүмкін: 何 немесе, сирек жағдайда, 幾, екеуі де "кейбір / бірнеше / көп" мағынасын береді, ал сұрақтарда "неше / қанша" дегенді білдіреді. Мысалы, "кейбір қонақтар" дегенді 何名様 (сөзбе-сөз "кейбір адамдар құрметті санау"), ал "қанша қонақ бар?" дегенді 何名様? (сөзбе-сөз "неше адамдар құрметті санау?") деп аударуға болады. Кейбір зат есімдер 幾 санаушысын қалайды, мысалы 幾晩? "неше түн?" және 幾日も行っていた "Мен көп күн бойы жоқ болдым". Санаушылар "екі қағаздың" "данасы" немесе "екі кофедің" "кесесі" сияқты сөздердің атқаратын қызметіне ұқсас. Дегенмен, олар сандық емес сөздерді қабылдамайды. Сондықтан "екі қағаз" сөзін тікелей аударғанда 紙二枚 (сөзбе-сөз "қағаз екі жазық санау") болады, ал "екі жасыл қағаз" сөзін "жасыл қағаздың екі данасы" деп аудару керек. Ағылшын тіліндегідей, әртүрлі санаушылар әртүрлі мөлшерді білдіру үшін қолданылады. Мысалы, ағылшын тілінде "бір нан" немесе "бір нан тілімесі" деуге болады. Жапон тілінде оған сәйкес келетін сөздер – パン一斤 (сөзбе-сөз "нан бір нан") және パン一枚 (сөзбе-сөз "нан бір жазық санау"). Көптеген санаушылар бар, және қолданылатын санаушылар сипатталатын зат есімдердің түріне немесе пішініне байланысты өзгереді. Мұнда #P NP-нің үстіне қойылған, жапон тілінде көпше түрдің болмауын түсіндіру үшін және # head осындай морфологияның түбірі екенін нақтылау үшін.

Санаты бойынша ортақ санаушылар

Бұл жиі қолданылатын санау сөздерінің іріктелген тізімі. Жапон тілінде қолдану Адамдар мен заттар ぶ 部 Журнал немесе газет беттері, немесе басқа да қағаздар жиынтығы даい 台 Автомобильдер, велосипедтер, машиналар, механикалық құрылғылар, тұрмыстық техника はい, ぱい, ばい 杯 Сусынға арналған кеселер мен стақандар, қасықпен алынатын мөлшер; осьминог, краб, кальмар, абулон, қайықтар (жарг.) ひき, ぴき, びき 匹 Кішкентай жануарлар, жәндіктер, балықтар, бауырымен жорғалаушылар, қосмекенділер, құбыжықтар (демон/агрессор) ほん, ぽん, ぼん 本 Жиі қолданылатын сөз. Ұзын, жұқа заттар: өзендер, жолдар, пойыз жолдары, галстуктер, қаламдар, бөтелкелер, гитаралар; сондай-ақ, метафоралық түрде, телефон қоңыраулары, пойыз немесе автобус бағыттары, фильмдер (қараңыз: ), спорттық жарыстардағы ұпайлар немесе шекаралар. 本 сөзі "кітап" деген мағынаны білдірсе де, кітаптарды санау үшін かい, がい 階 Қабаттар саны ко 個, 箇, 个, немесе ヶ Жиі қолданылатын сөз. Әскери бөлімдерді санау үшін де қолданылады. まい 枚 Жиі қолданылатын сөз. Жұқа, жалпақ заттар: қағаз парақтары, фотосуреттер, тақталар, киім (қараңыз: ) めい 名 Адамдар (әдепті) (名 – "аты") めん 面 Кең, жалпақ заттар: айналар, тақта ойындары (шахмат, иго, шоги), компьютерлік ойындар сахналары, бөлме қабырғалары, теннис корты にん 人 Адамдар (бірақ төмендегі ерекшеліктер кестесін қараңыз) り り немесе 人 Адамдар, мысалы, 一人 (ひとり) және 二人 (ふたり) сөздерінде қолданылады. さつ 冊 つ Кітаптар [[wikt:つ#Этимология 4 Жиі қолданылатын сөз. Жергілікті жапон тіліндегі сандардың бөлігі ретінде қолданылатын жалпы мақсаттағы санаушы: 一つ ("бір нәрсе"), 二つ ("екі нәрсе"), 三つ ("үш нәрсе") және т.б. わ 話 Оқиғалар, телесериалдар эпизодтары және т.б. Уақыт, күнтізбе және т.б. びょう 秒 Секундтар ふん, ぷん 分 Минуттар がつ, сондай-ақ つき 月 Жылдың айлары. Айлық кезеңдер (оқыған кезде: ) はく, ぱく 泊 Түнгі тоқтау じ 時 Күннің сағаттары じかん 時間 Сағаттық кезеңдер か 日 Айдың күні かげつ ヶ月, 箇月 Айлық кезеңдер (оқыған кезде: ). 箇 әдетте қазіргі жапон тілінде кіші катакана ヶ арқылы қысқартылады. Сондай-ақ, хирагана か, кіші катакана ヵ және толық катакана カ & ケ қолданылуы мүмкін, бірақ тек か жиі кездеседі. ねん 年 Жылдар, мектеп жылдары (сыныптар); жас емес にち 日 Айдың күні (бірақ төмендегі ерекшеліктер кестесін қараңыз) さい 歳 (немесе 才) Жас (才 бейресми тілде қолданылады) しゅう 週 Апталар Ауқым, жиілік және т.б. ばい 倍 Еселік, "екі есе" сияқты ばん 番 Орын, кезең, спорттық жарыстар ど, сондай-ақ たび 度 Жиі қолданылатын сөз. Қайталану, рет саны, температура немесе бұрыш градусы (қараңыз: ). じょう 畳 Татами кілемдері. Канжи 畳 да оқылады және кілемдерді белгілеу үшін қолданылады. Жапондық ващицу бөлмесінің көлемі кілемдер санымен беріледі, мысалы 4½ かい 回 Жиі қолданылатын сөз. Қайталану, рет саны (қараңыз: ).

Есептеулердің кеңейтілген тізімі

Бұл тізімге сирек қолданылатын немесе көп танымал емес кейбір санаушылар мен қолданыстар да кіреді; басқа сөздер де санаушылар ретінде сирек қолданылады. Жапон тілінде қолданылуы:

ば 場 Ойын сахнасы
ばい 倍 Көптік, "екі есе" сияқты
ばん 晩 Түндер (қараңыз: )
ばん 番 Позиция, пойыз желісі үшін платформа, кезек, спорттық матчтар
び 尾 Кішкентай балық және креветкалар (балық саудасында қолданылады; көпшілік оны орнына қолданады)
ぶ 部 Журнал немесе газеттің көшірмелері немесе басқа да пакеттер
ぶん 文 Сөйлемдер
びょう 秒 Секундтар
ちゃく 着 Киім костюмдері (қараңыз: )
ちょう 挺 Ұзын, тар заттар, мысалы, тапаншалар, сия таяқшалары, паланкиндер, рикшалар, скрипкалар
ちょう 丁 Парақтар, беттер, құралдар, қайшылар, пилалар, шалбарлар, тофу торттары, қала блоктары, мейрамханаларда қызмет ету
ちょう 町 Қала блоктары
だい 代 Тарихи кезеңдер, ұрпақтар
だい 台 Автокөліктер, велосипедтер, машиналар, механикалық құрылғылар, үй шаруасы техникасы
だん 段 Деңгейлер, рангтар, қадамдар (сатылар)
だんらく 段落 Параграфтар
ど, сондай-ақ たび 度 Оқиғалар, рет саны, температура немесе бұрыш дәрежесі (қараңыз: )
ふで 筆 Қаламды қағаздан түсірмей, жазып немесе суреттеп шығаратын әріптер немесе суреттер тізбегі. Төмендегі (筆) дегенмен шатастырмау керек.
ふく, ぷく 服 (жасыл шай ұнтағы) тостаған; ұнтақталған дәрі-дәрмектің пакеттері немесе дозалары; (мысалы, темекі); тынығулар немесе үзілістер
ふく, ぷく 幅 Асылған орамалар
ふん, ぷん 分 Минуттар
ふり 振 Қилыштар
がっきゅう 学級 Сыныптар (оқу орнына дейінгі білім беруде)
がつ, сондай-ақ つき 月 Жылдың айлары. Ай бойы оқыған кездегі ұзақ кезеңдер (қараңыз: )
ご 語 Сөздер
ごう 合 Кішігірім ыдыс (мысалы, күріш құмырасы, саке құмырасы)
ごん, сондай-ақ こと 言 Сөздер
ぐ 具 Қару-жарақ костюмдері, жиһаз жиынтығы
ぎょう 行 Мәтін жолдары
はく 泊 Түндер
はい, ぱい, ばい 杯 Шараптар мен стақан сусын, қасық, секта, сегізбалық, краб, кальмар, аволон, қайық (жаргон)
はい 敗 Жеңілістер (спорттық жарыстар)
はこ 箱 Қобдишалар
はり 張 Көшелектер, шатырлар, шатырлар
はしら 柱 Құдайлар, естелік тақталар
はつ, ぱつ 発 Оқтар, әуе шашулары; оргазмдар, жыныстық актілер
ひき, ぴき 匹 Кішкентай жануарлар, жәндіктер, балықтар, жорғалаушылар, қосмекенділер, огрелер
ひん, ぴん 品 Тағамның бөліктері, курстар (қараңыз: )
ひつ, ぴつ 筆 Жер участақтары және адамдар саны
ほ, ぽ 歩 (аяқ) қадамдарының саны
ほん, ぽん, ぼん 本 Ұзын, жіңішке заттар: өзендер, жолдар, пойыз жолдары, галстуктер, қаламдар, бөтелкелер, гитаралар; сондай-ақ, метафоралық түрде, телефон қоңыраулары (қараңыз: ), пойыз немесе автобус бағыттары, фильмдер, хоум-рандар, спорттық іс-шаралардағы ұпайлар немесе шекаралар. Бірақ 本 "кітап" дегенді де білдіреді, кітаптарға арналған санаушы - ひょう, ぴょう
ひょう, ぴょう 票 Дауыс беру
ひょうし, びょうし 拍子 Музыкалық соққылар
じ 字 Әріптер, канджи, кана
じ 児 Балалар. "Екі баланың әкесі" және т.б.
じ 時 Күннің сағаттары
じかん 時間 Сағаттық ұзақ уақыт
じょう 畳 Татами кілемдері. Канжи 畳 да оқылады және бұл кілемдерге арналған бірдей. Жапониядағы вашицу бөлмесінің көлемі кілемдер санымен беріледі, мысалы 4½
じょう 錠 Таблеткалар / капсулалар
じょう 条 Заң баптары, жұқа заттар, жарық сәулелері немесе ағыстары, түтін немесе найзағайдың сызықтары
か 日 Айдың күні
か 架 Рамалар
か 課 Сабақтар
かぶ 株 Акциялар; балабақша ағаштары
かげつ ヶ月, 箇月 Ай ұзақ мерзімдер (қараңыз: ). 箇 әдетте қазіргі жапон тілінде кіші катакана ヶ қолданылып қысқартылады. Жеке, хирагана, кіші катакана ヵ және толық өлшемді катакана カ & ケ де кездеседі, бірақ тек か жиі кездеседі.
かい 回 Қайталануы, саны (қараңыз: )
かい, がい 階 Қабаттар саны, қабаттар
かこく ヶ国, 箇国 Елдер
かこくご ヶ国語, 箇国語 (Ұлттық) тілдер
かく 画 Кандзидегі штрихтар
かん 貫 Нигири цушидің бөлшектері
かん 艦 Кемалдар
けいとう 系統 Автобус маршруттары
けん 件 Абстрактілік мәселелер мен істер
けん, げん 軒 Үйлер
き 機 Ұшақтар, машиналар
き 基 Қабірлер, гүл шоқтары, CPU-лар, реакторлар, лифттер, бөгеттер
きん 斤 Нанның лобтері
きれ 切れ Кесінділер (наның, торттың, сшамидің және т.б.)
こ 個, 箇, 个, немесе ヶ Жалпы өлшем сөз, нақты санағы жоқ кезде қолданылады. 個 әскери бірліктер үшін де қолданылады.
こ 戸 Үйлер (戸 дегеніміз "есік")
こう 校 Мектептер
こう 稿 Қолжазбаның жобалары
こう 行 Банктер
こま 齣, コマ Рамалар, панельдер. 齣 қазіргі кезде мүлдем қолданылмайды.
こん 献 Сусынның дозалары
く 区 Секциялар, қала аудандары
く 句 Хайку, сенрю
くち 口 (Банк) шоттары, сыйлықтар (口 "ашу" немесе "кіру" дегенді білдіреді)
くみ 組 Топтар, жұптар (екілістер, ерлі-зайыптылар, бишілер және т.б.)
くらす クラス Мектеп сыныптары
きゃく 脚 Үстел, орындық, ұзын тұмсықты көзілдірік
きゃく 客 Шара мен табақ жұптары
きょく 曲 Музыканың бөлшектері
きょく 局 Ойын үстелдері (шахмат, иго, шоги, маджонг); радиостанциялар, теледидар станциялары
まい 枚 Жұқа, жалпақ заттар, қағаз парақтары, фотосуреттер, табақтар, киім-кешектер (қараңыз: )
まき 巻 Орамдар, томдар
まく 幕 Театрлық актілер
めい 名 Адамдар (әдепті) (名 дегеніміз "аты")
めん 面 Айналар, ойын тақталары (шахмат, иго, шоги), компьютер ойындарының кезеңдері, бөлме қабырғалары, теннис корттары
もん 門 Зеңбіректер
もん 問 Сұрақтар
ねん 年 Жылдар, мектеп жылдары (сыныптар); жас емес
にち 日 Айдың күні (төмендегі ерекше жағдайлар кестесін қараңыз)
にん 人 Адамдар (төмендегі ерекше жағдайлар кестесін қараңыз)
にんまえ 人前 Тағам порциялары (жоғарыдағыдай ерекшеліктер жоқ)
おり 折 Қағаздан жасалған қораптар (қарсы салыңыз, жалпы қораптарға қатысты)
ぺーじ ページ, 頁 Беттер
れい 例 Жағдайлар, мысалдар
れい 礼 Құдайға сыйыну кезінде иілулер
れん 連 Сақиналар немесе әшекейлер
り り немесе 人 Адамдар, мысалы, 一人 (хитори) және 二人 (футари) сөздерінде қолданылады.
りん 輪 Дөңгелектер, гүлдер
りょう 両 Теміржол вагондары
さい 才 немесе 歳 Жасы
さお 棹 Комодтар, желектер
さつ 冊 Кітаптар
せき 席 Орындықтар, ракуго шоулары, (ішетін) кештер
せき 隻 Кемелер, жұптың жартысы (мысалы, екі бөліктен тұратын экран), жиналған зат (балық, құстар, жебелер және т.б.)
しな 品 Тағамның бөліктері, курстар (қараңыз: )
しゃ 社 Бизнеске арналған, яғни компания
しき 式 Заттар жиынтығы, мысалы, құжаттар немесе жиһаз
しょう 勝 Жеңістер (спорттық жарыстар)
しゅ 首 Танка
しゅう 週 Апталар
しゅるい 種類 немесе しゅ Түрлер, түрлер
そく 足 Аяқ киім жұптары, шұлық жұптары, гольф, таби
そう 双 Жұптар
たば 束 Банкноттардың орамдары, гүлдердің, көкөністердің будақтары, тырнаулар
たい 体 Имидждер, мүсіндер, адам денесінің қалдықтары, қуыршақтар, андроидтар, гуманоидты роботтар
たわら 俵 Күріш қаптары
てき 滴 Сұйық тамшылары
てん 点 Ұпайлар, нүктелер, жиынтықтың бөліктері
とう 頭 Ірі жануарлар, мал, пілдер, киттер, дельфиндер, көбелектер (頭 "бас" дегенді білдіреді)
とき 時 Уақыт кезеңдері, күндіз немесе түннің алтыдан бірі (дәстүрлі, ескірген уақытты айту тәсілімен). Сондай-ақ қараңыз:
とおり 通り Комбинациялар, пазл шешімдері
つ つ Жапон тіліндегі бір, екі, үш және т.б. сандарының бөлігі ретінде қолданылады.
つう 通 Хабарламалар
つぼ 坪 3,3 шаршы метрге тең кеңістік бірлігі.
つぶ 粒 Бадам, дәнділер
つうわ 通話 Телефон қоңыраулары (қараңыз: )
わ, ば, ぱ 羽 Құстар, қоян. 羽 дегеніміз "қанат" немесе "қауырсын".
わ 把 Орамдар
わ 話 Оқиғалар, телесериялар эпизодтары және т.б.
や 夜 Түндер (қараңыз: )
ぜん 膳 Таяқша жұптары; күріш тостағандары

Реттік сандар

Жалпы, жоғарыда аталған қарсы сөздер санды білдіретін негізгі сандар болып табылады, себебі олар мөлшерді көрсетеді. Қарсы сөзді реттік санға айналдыру үшін 目 қарсы сөздің соңына қосылады. Осылайша, "бір рет" дегені 一回 деп, ал "бірінші рет" дегені 一回目 деп аударылады. Дегенмен, бұл ереже тұрақсыз, өйткені жұрнағы жоқ санаушылар жиі кардиналдық және реттік мағыналарда алмастырылып қолданылады. Мысалы, 三階 "үш қабат" және "үшінші қабат" екесін де білдіре береді.

Уақыт аралығы

Уақыт мерзімін көрсету үшін келесі сөздерге 間 қосуға болады: секунд, минут, сағат, күн (және оның ерекше оқылуларынан басқа), апта, ай және жыл. Бірақ қолданылуы сөздерге қарай өзгереді. Мысалы, 時間 сөзінен осы қосымшаны жіберу қате болар еді, ал және екеуі де жиі қолданылады. Сонымен қатар, өте сирек естіледі, себебі ол негізінен артық, себебі ұзақтығын білдіру функциясын осымен-ақ орындауға болады.

Қоянға арналған есептегіш

Қоянды санауда (羽) қолданылады, бұл құс түрлеріне арналған санаушының өзімен бірдей. Әдетте, (匹) "кішкентай және орташа өлшемдегі жануарлар" үшін қолданылады, сондықтан қоянды санауда (羽) қолданылуы ерекше жағдай. Қоянды (匹) емес, (羽) арқылы санау себептері туралы көптеген теориялар бар. Солардың бірінде, Эдо дәуірінде төрт аяқты жануарларды жеуге үкімет қатаң тыйым салған, сондықтан қоян етін жеуге де рұқсат болмаған. Содан кейін, адамдар қояндарды құстардың қатарына жатқызып, оның етін жеуге мүмкіндік алған, ал санаушы да (匹) -дан (羽) -ға өзгертілген. Такемицу айтуынша, "қоян" сөзінің түбірі – 羽, ол құстың қауырсынын сипаттайды, сондықтан қоянды санауда да (羽) қолданылады.