Кіріспе
Көздің тамырлық қабаты, байланыстырылған тіндерді қамтиды және торша мен склераның арасында жатыр.
Хориоид, сондай-ақ хориоидея немесе хориоидтық қабат деп те аталады, көздің тамырлық қабаты – увияның бір бөлігі болып табылады. Ол желке қабығы мен склераның арасында орналасқан. Адамның хориоиды көздің артқы жағында (0,2 мм) ең қалың, ал шеткі аймақтарында 0,1 мм-ге дейін тарылады. Хориоид торлы қабықтың сыртқы қабаттарына оттегі және қоректік заттармен қамтамасыз етеді. Көздің кілкілігі мен көкжиекпен бірге хориоид увия жолын құрайды. Хориоидтың құрылымы әдетте төрт қабатқа бөлінеді (торшадан ең алыс орналасқаннан ең жақын орналасқанға дейін):
Холлер қабаты – үлкен диаметрлі қан тамырларынан тұратын хориоидтың ең сыртқы қабаты; Увеальдық қан айналымының артериялары, увияны және торшаның сыртқы және ортаңғы қабаттарын қамтамасыз етеді, олар көз артериясының тармақтары болып табылады және көру нервісімен бірге өтпей көздің ішіне енейді. Ал торлы қабық қан айналымы орталық торлы қабық артериясынан, ол да көз артериясының тармағы, бірақ көру жүйкесімен бірге өтеді. Олар сегменттік таралу бойынша ұсақ артериолаларға дейін тармақталады, бірақ анастомоздарға емес. Бұл хориоидтық қанмен қамтамасыз етілуіне байланысты аурулар үшін клиникалық маңызға ие. Орталық көруге жауапты макула және көру жүйкесінің алдыңғы бөлігі хориоидтық қанмен қамтамасыз етіледі. Хориоидтық тамырлардың құрылымын оптикалық когерентті томография арқылы, ал қан ағынын индоцианин жасыл ангиография және лазерлік Допплерлік бейнелеу арқылы анықтауға болады.
Haller's layer outermost layer of the choroid consisting of larger diameter blood vessels; The arteries of the uveal circulation, supplying the uvea and outer and middle layers of the retina, are branches of the ophthalmic artery and enter the eyeball without passing with the optic nerve. The retinal circulation, on the other hand, derives its circulation from the central retinal artery, also a branch of the ophthalmic artery, but passing in conjunction with the optic nerve. They branch in a segmental distribution to end arterioles and not anastomoses. This is clinically significant for diseases affecting choroidal blood supply. The macula responsible for central vision and the anterior part of the optic nerve are dependent on choroidal blood supply. The structure of choroidal vessels can be revealed by optical coherence tomography, and blood flow can be revealed by Indocyanine green angiography, and laser Doppler imaging.
Сүйекті балықтарда
Телеостарда көру нервінің жанында орналасқан, хориоидты без деп аталатын капиллярлар жиынтығы болады. Оның қызметі әлі толық анықталмаған, бірақ ол қосымша оттегі тасымалдаушы рөл атқарады деп саналады.
Механизм
Меланин – қара түсті пигмент, ол хороидтың көз ішіндегі бақылаусыз шағылысуды шектеуге көмектеседі, бұл шағылысу шатастыратын кескіндерді көруге әкелуі мүмкін. Адамдарда және көптеген басқа да приматтарда меланин хороидтың барлық бөлігінде кездеседі. Альбиностық адамдарда меланин көбінесе болмайды, соның салдарынан көру қабілеті төмендейді. Дегенмен, көптеген жануарларда меланиннің жартылай жоқтығы түнгі көру қабілетін жақсартады. Ондай жануарларда меланин хороидтың бір бөлігінен жоғалады, ал оның орнында жарықты бақыланатын түрде шағылыстырып жинауға көмектесетін, жоғары шағылыстыратын ұлпа қабаты – тапетум люцидум орналасқан. Қара хороидтан жарықтың бақылаусыз шағылысуы фотосуреттерде қызыл көз эффектісін тудырады, ал тапетум люцидумнан жарықтың бақыланған шағылысуы көздің жылтырлығын (көздің сәулеленуін) тудырады (Тапетум люцидум туралы қараңыз).
Тарих
Хороидті алғаш рет Демокрит (б.з.д. 460 – б.з.д. 370 ж.) шамамен б.з.д. 400 жылы сипаттап, оны "chitoon malista somphos" (склерадан көбірек губка тәрізді қабықша) деп атады. Демокрит хороидті жануарлардың көзін жару арқылы көрген болуы мүмкін. Шамамен 100 жыл өткен соң Герофил (б.з.д. 335 – 280 жж.) мәйіттердің көздерін жарып зерттеулерінде хороидті де сипаттады.
malista somphos" (more spongy tunic [than the sclera]). Democritus likely saw the choroid from dissections of animal eyes. About 100 years later, Herophilos (c. 335 – 280 BCE) also described the choroid from his dissections on eyes of cadavers.
Клиникалық маңызы
Хороид кең тамырлық желісінің арқасында көзде метастаздың ең көп кездесетін орны болып табылады. Метастаз көбінесе сүт безінің қатерлі ісігінен, өкпе қатерлі ісігінен, асқазан-ішек трактісінің қатерлі ісігінен және бүйрек қатерлі ісігінен пайда болады. Екі жақты хориоидтық метастаз көбінесе сүт безінің қатерлі ісігімен байланысты, ал бір жақты метастаз өкпе қатерлі ісігімен байланысты. Хориоидтық метастазды увеальді меланомадан ажырату қажет, өйткені соңғысы хороидтың өзінен туындайтын біріншілік ісік.