Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көп баррельді атыс қаруы
Multi barrel firearm
Пікір қорабы револьвері немесе жай ғана пікір қорабы (сондай-ақ "бұрышқы", ас үйге арналған бұрыш сегіздікке ұқсас болғандықтан) – көбінесе қол тапаншасы түріндегі, айналмалы механизмге үш немесе одан көп оқ түтікшесі бар көп баррельді атыс қаруы. Әрбір түтікшеде бір оқ болады, ал атушы барлық түтікшелерді қолмен айналдырып, әр түтікшені тізбектей түрде құлыпқа немесе тоққышқа келтіре алады, бұл револьвердің барабанының айналуына ұқсас. Пікір қорабы тапаншалары барлық типтегі тегіс ұңғылы атыс қаруларында және қаптамалы атыс қаруларында қолданылатын металл корпусты оқ-дәрі жүйелері үшін жасалды: шұңқырлы, дөңгелекті, кремнийлі, капсюльді, шыналы, жиекті және орталық ұялы. Көбінесе олар қолға ұсталатын қару болғанымен, кейбір ұзын қарулар да жасалды. Мысалы, Сэмюэл Колт Британдық Үндістаннан үш баррельді пікір қорабы бар шұңқырлы мылтыққа ие болды, ал 1967 жылы сегіз баррельді пікір қорабы бар мылтық жобаланды, бірақ оны өндіріске енгірген жоқ.
The pepper box revolver or simply pepperbox (also "pepper pot", from its resemblance to the household pepper shakers) is a multiple barrel firearm, mostly in the form of a handgun, that has three or more gun barrels in a revolving mechanism. Each barrel holds a single shot, and the shooter can manually rotate the whole barrel assembly to sequentially index each barrel into alignment with the lock or hammer, similar to rotation of a revolver's cylinder. Pepperbox guns have existed for all types of firelock firearms and metal cased ammunition systems used in breechloading firearms: matchlock, wheellock, flintlock, caplock, pinfire, rimfire, and centerfire. While they are usually sidearms, a few long guns were also made. For example, Samuel Colt owned a three barrel pepperbox matchlock musket from British India, and an eight barrel pepperbox shotgun was designed in 1967, but never went into production.
Алғашқы жылдар
Атыс қаруының осы түрі 1830 жылдан бастап Америка Азамат соғысына дейін Солтүстік Америкада танымал болды, бірақ осы идея бұдан да ертерек пайда болған. 15 ғасырда Рибаулдекин – бұл залптық мылтықтың бір түрі, онда бірнеше жеке-жеке атылатын ұңғылар бір оқпанға бекітіліп, қышпен жеке-жеке оқталған. 1790 жылдар шамасында, қыш құлыпты жүйелер негізінде, әсіресе Англиядағы Нок және Бельгиядағы "Сегаллас" компаниялары қыш құлыпты мылтықтар жасады. Бұрынғы екі ұңғылды айналмалы пистолеттердің жетістігіне сүйене отырып, олар үш, төрт немесе жеті ұңғымен жабдықталды. Бұл алғашқы қымыз қораптар қолмен айналдырылатын. 1807 жылғы Реверэнд Александр Форсайттың перкуссиялық қақпаққа қатысты патенті (1821 жылға дейін қолданылды) және өнеркәсіптік революция қымыз қорапты револьверлерді жаппай өндіруге мүмкіндік берді, бұл оларды бұрын тек байлардың ғана қолында болған қолмен жасалған алғашқы қаруларға қарағанда қолжетімді етті. Осы алғашқы қарулардың мысалдары – американдық үш ұңғылды Манхэттен пистолеті, ағылшындық Буддинг (вероятно, алғашқы ағылшындық перкуссиялық қымыз қорабы) және шведтік Энгхолм. Көптеген перкуссиялық қымыз қораптардың цилиндрінің артқы жағында дөңгелек жиек болады, бұл оқпаннан түсіп қалғанда немесе қалтадағы қақпақтарға соққанда қақпақтардың кездейсоқ оқтала беруін болдырмау үшін, сондай-ақ көзді қақпақ сынықтарынан қорғау үшін жасалған.
This type of firearm was popular in North America from 1830 until the American Civil War, but the concept was introduced much earlier. In the 15th century, Ribauldequin, a version of the volley gun, had several single shot barrels were attached to a stock, being fired individually by means of a match. Around 1790, pepperboxes were built on the basis of flintlock systems, notably by Nock in England and "Segallas" in Belgium. Building on the success of the earlier two barrel turnover pistols, they were fitted with three, four or seven barrels. These early pepperboxes were hand rotated. The invention of the percussion cap building on the percussion powder innovations of the Rev. Alexander Forsyth's patent of 1807 (which ran until 1821), and the industrial revolution allowed pepperbox revolvers to be mass produced, making them more affordable than the early handmade guns previously only seen in the hands of the rich. Examples of these early weapons are the American three barrel Manhattan pistol, the English Budding (probably the first English percussion pepperbox) and the Swedish Engholm. Most percussion pepperboxes have a circular flange around the rear of the cylinder to prevent the capped nipples being accidentally fired if the gun were to be knocked while in a pocket or dropped and to protect the eyes from cap fragments.
Танымалдық
Пікіршік қорап, немесе ең болмағанда осы терминмен байланысты ату қаруы, 1830 жылдары ойлап табылды және азаматтық қолдануға арналған, бірақ әскери шенеуніктер көбінесе жеке пайдалану үшін жеке сатып алатын. Бұл конструкция АҚШ, Ұлыбритания және континенттік Еуропаның бір бөлігінде жылдам тарады. Ол кейінірек пайда болған револьверге ұқсас болды, өйткені оқтар айналмалы цилиндрдегі бөлек патрондарда сақталды. Алайда, револьверден айырмашылығы, әр патронның өз ұңғысы болды, бұл күрделі индекс жүйесін қажетсіз етті (дегенмен мұндай жүйесі бар пікіршік қораптар да бар). Бастапқыда бұл тапаншалар тұмсықтан зарядталатын, бірақ 1837 жылы бельгиялық қаругер Мариетт сақиналы тұтқасы және бұралып алынатын ұңғылары бар, балғасы жоқ пікіршік қорапты ойлап тапты. Жеке әрекетті нұсқалары да жасалды, әсіресе Массачусетстік Дарлинг жасағандары, бірақ көпшілігі өздігінен қайырылатын жүйені қолданды, онда триггерді басқанда ұңғы блогы айналады, балға қайырылады және соңында қару атылады. АҚШ-та "бар-шокер" деп атайтын, өздігінен қайырылатын жоғарғы соққылы пікіршік қораптарының негізгі өндірушісі Итан Аллен болды, бірақ осы типтегі қару Англияда да көптеп өндірілді. Кейбір пікіршік қораптар жоғарғы емес, төменгі ұңғыны атып жіберді, мысалы, американдық Блант & Симс, ағылшын Купер немесе бельгиялық Мариетт (үштен жиырма төрт ұңғыға дейін конфигурацияланған). Әдетте олар "астыңғы балғалы" механизмді қолданды, онда балға раманың астында, ұңғылардың артында, триггердің алдында (көбінесе сақиналы триггер) орналастырылған. Ату механизмдерінің басқа да түрлері бар, мысалы, айналмалы ішкі соққыштары (Ригби, Роббинс және Лоуренс, Комблен), балғалы айналмалы соққыштары (Шарпс, Грунбаум) немесе көптеген соққыштары (Мартин). 1830 жылдардың басында ағылшын қаругері Джозеф Мантон қысқаша пышақпен және 18 ұңғыға дейін бар тапаншаның нұсқасын ұсынды. Пікіршік қорап конструкциясының кемшілігі – ұңғылардың ұзындығы мен саны артқан сайын, қарудың алдыңғы бөлігі ауырлап, дәл нысана алуды қиындатады. Көптеген типтерде, әсіресе айналмалы ұңғылар жиынтығы барларда, жақын қашықтықтан тысқары нысана алуға жақын мүмкін емес, өйткені балға көру сызығында болады (кейбір пікіршік қораптарда балға арқылы көруге арналған ойық бар), алдыңғы нысананы қоюға орын жоқ (әр ұңғыға біреуін қою тек алдыңғы бөліктің салмағын арттырады және қаруды тартуды қиындатады), ал қарудың алдыңғы бөлігі тым ауыр, жылдам және тұрақты нысана алуға мүмкіндік бермейді. Алайда, негізгі нарық азаматтық өзін-өзі қорғау болғандықтан, оның ең көп тараған қолданысы жақын қашықтықта болды. Сол кездегі практика, шындығында, тапаншаны нысанаға алу емес, керісінше "жанадан ату", қаруды төмен ұстап, нысананың массалық орталығына бағыттау болды. Атыс кезінде көбінесе өте жақын қашықтықта болды. Осы қолданысты ескере отырып, көптеген пікіршік қораптардың ұңғылары тегіс, тіпті олар жасалған кезде бұрғылау ондаған жылдар бойы қолданылып келгенімен. Ескі Батыста 1849 жылғы алтын іздеушілер ұрылардан, бәсекелес талапкерлерден және жауыз америкалықтардан қорғану үшін үлкен пікіршік қораптарды жақсы көретін. Америкалық және британдық пікіршік қораптары Австралиядағы алтын кеншілері арасында Colt Navy револьверіне қарағанда арзан балама ретінде де танымал болды және бірнешеуі Эурека бекінісінде қолданылды. Көп оқты соққылы қарулар қауіпті деп есептелді, өйткені бір оқ-дәріге оқ ату қалғандарын бірден тұтандыруы мүмкін ("тізбекті өрт"), егер тиісті күтім жасалмаса. Бұл мәселе көбінесе соққылық револьверлерде көрінетін соққылық бөліктерін енгізу арқылы жойылды, олар көрші патрондардағы соққылық қақпақтарды қарудың балғасымен соққан жарықтан қорғады. Алайда, бұл ерекшелік пікіршік қораптарында сирек кездеседі, бірақ кейбіреулері тізбекті өрттің ықтималдығын азайту үшін тұмсықтарды ойықтарға немесе бір-біріне тік бұрышқа орналастырды. Пікіршік қораптағы тізбекті өрт бір ғана ұңғылы револьверге қарағанда әлдеқайда қауіпсіз болар еді, өйткені пікіршік қораптағы әрбір оқ өзінің арнайы ұңғысынан еркін шыға алады (негізінде оны импровизациялық волейли қаруына айналдырады). Сонымен қатар, егер патрон балға қақпаққа тигенде дәл дұрыс жағдайда болмаса, ол қалыпты және қауіпсіз түрде атылар еді, бір ғана ұңғылы револьверде цилиндр ұңғымен дұрыс орналаспаса, жарылысқа әкелуі мүмкін ақаулыққа қарағанда. Бұл қарапайымдық пен қауіпсіздік пікіршік қораптың қазіргі заманғы револьверлер пайда болғаннан кейін де сақталуына көмектесті, сонымен қатар револьверлерге қарағанда өндіріс құнын айтарлықтай төмендетті.
The pepperbox, or at least the firearm that is mostly associated with this term, was invented in the 1830s and was intended for civilian use, but military officers often made private purchases for their own use. The design spread rapidly in the United States, the United Kingdom and some parts of continental Europe. It was similar to the later revolver in that it contained bullets in separate chambers in a rotating cylinder. Unlike the revolver, however, each chamber had its own barrel, making a complex indexing system unnecessary (though pepperboxes with such a system do exist). Originally these pistols were muzzle loaders, but in 1837 the Belgian gunsmith Mariette invented a hammerless pepperbox with a ring trigger and turn off barrels that could be unscrewed. Single action versions were made, notably by Darling of Massachusetts, but the vast majority use the self cocking system whereby pressing the trigger rotates the barrel block, cocks the hammer and finally fires the weapon. The main producer of self cocking top hammer pepperboxes (mostly referred to as "bar hammer pepperbox") in the United States was Ethan Allen, but this type of weapon was also produced in large quantities in England. Some pepperboxes fired the lower barrel instead of the upper, such as the American Blunt & Syms, the English Cooper or the Belgian Mariette (with configurations between three and twenty four barrels). Usually these employed an "underhammer" action, with the hammer mounted under the frame, behind the barrels, forward of the trigger (often a ring trigger). Several other types of firing mechanisms exist, such as rotating internal firing pins (Rigby, Robbins and Lawrence, Comblain), rotating firing pins on a hammer (Sharps, Grunbaum) or multiple firing pins (Martin). During the early 1830s English gunsmith Joseph Manton offered a variant with a retractable knife blade, and pistols with up to 18 barrels. The flaw with the pepperbox design is that it becomes more front heavy if the length and number of barrels is increased, making accurate aiming difficult. With most types in particular those with rotating barrel clusters, it is almost impossible to aim beyond close range because the hammer is in the line of sight (some pepperboxes have a slot in the hammer through which one is supposed to aim), there is no place to put a frontsight (putting one for each barrel would only increase the weight of the front end and likely make drawing the weapon awkward), and the gun is too front heavy to permit quick and steady aiming. However, the primary market was for civilian self defense, so its most common use was at close range. Common practice at the time, indeed, was not to aim pistols, but instead to "shoot from the hip", holding the gun low and simply pointing at the target's center of mass. Gunfights often happened at a very close range. With this use in mind, many pepperboxes, in fact, have smooth bored barrels, even though rifling had been commonly used for decades by the time of their manufacture. In the Old West, large pepperboxes were favored by the gold prospectors of 1849, for protection against robbers, rival claimants and hostile native Americans. Both American and British made pepperboxes were also popular among gold miners in Australia as a cheaper alternative to the Colt Navy revolver, and several were used at the Eureka Stockade. Multi shot percussion firearms were often considered dangerous because firing one powder charge could ignite the others (a "chainfire"), all at the same time, when proper care was not taken. This problem was largely eliminated by the introduction of nipple partitions, evident on later percussion revolvers, which largely shielded the percussion caps on neighbouring chambers from the flash struck by the weapon's hammer during firing. However, this feature is rarely seen on pepperboxes, although some had the nipples placed in recesses or at right angles to each other to reduce the chance of a chainfire. A chainfire in a pepperbox would be far less dangerous than in a single barreled revolver because with a pepperbox, each of its bullets could freely exit its own dedicated barrel (essentially turning it into an impromptu volley gun). Similarly, if a chamber was not in exactly the right position when the hammer hit the cap it would fire normally and safely, as opposed to a single barrelled revolver where a cylinder misaligned with the barrel when fired could cause a potentially explosive malfunction. This simplicity and safety helped the pepperbox survive after more modern revolvers came along, as well as keeping production costs a lot lower than revolvers with their more complex mechanisms.
Өтпелі револвер
Пікіршік қорабынан дамыған түрі – "өткінші" револьверлер. Бұл қарулар бір ғана оқпан арқылы ату үшін қысқартылған пікіршік қорабының цилиндрін пайдаланады. Өткінші револьвер цилиндр тоқтағышы жоқ, цилиндрі және оқпаны бар револьвер ретінде анықталады. Алғашқы мысалдардың бірі – 1739 жылғы Жаумандруэдің Манресадан жасалған револьвері және 1702 жылғы Ровираның Риполлдан жасалған револьвері, олар Лондон мұнарасының қару-жарақ қоймасында сақталады. Одан 100 жыл өткен соң 1819 жылғы Коллиердің кремнийлі револьвері пайда болды. Ол пікіршік қорабының капкақты механизмін сақтап қалды, бірақ әлі де көптеген кемшіліктері болды. Тиімді цилиндр тоқтағышының болмауы цилиндр оқпанмен дәл келмегенде оқтың атылуына мүмкіндік берді, бұл қарудың зақымдануына және тіпті атушының жарақаттануына әкелуі мүмкін. Цилиндрдің қысқартылуы оқтың салынуын жеңілдеткенімен, оқпан цилиндр осіне бекітілді, уақыт өте келе бұл қаруды әлсіретіп, дәлдігін төмендетті. Сонымен қатар, оның патрон арасында бөліктері болмағандықтан, бұрынғы пікіршік қорабындағы сияқты тізбекті ату қаупі туды. Бұл жағдайды одан әрі уастыртқан фактор – пікіршік қорабында және өткінші револьверлерде жиі кездесетін балғалардың әлсіз соққысы, нәтижесінде қарудың атылуын қамтамасыз ету үшін аса сезімтал перкуссиялық қақпақтар қажет болды, бұл тізбекті ату қаупін арттырды. Оқтарды оқпаннан түсірудің қажеті болмады, олар оқпанның артындағы цилиндрге салынатындықтан, олардың диаметрі оқпаннан сәл үлкен болуы мүмкін, бұл рифтелген оқпанды пайдалануға мүмкіндік берді. Көптеген пікіршік қорабы тегіс оқпанды болса, көптеген өткінші револьверлер рифтелген. Дэниел Ливитт 1851 жылы Colt Dragoon револьверіне ұқсас оқ салу тетігі бар өткінші револьвер жасағаннан кейін танымал сотқа қатысты. Бұл типтегі қарулар Мексика соғысында Colt Dragoon және Colt Walker револьверлеріне балама ретінде қолданылды, әсіресе генерал Винфилд Скотт қолданды. Кейінгі үлгі – 1855 жылғы Баттерфилд револьвері перкуссиялық қақпақтардың орнына Мейнард ленталық праймерін пайдаланды. 640 данасы АҚШ армиясына Америка Азаматтық соғысы кезінде берілді, бірақ пистолеттер арзан Colt Navy револьверінен нашар болғандықтан үкімет одан әрі сатып алуды тоқтатты. Өткінші револьверлер мен пікіршік қорабы 1850 жылдары Colt, Smith & Wesson, Webley, Adams, Rupertus және басқалар нағыз револьверлерді шығара бастаған кезде біртіндеп қолданыстан шықты.
A development from the pepperbox are the so called "transitional" revolvers. These weapons have a cut down pepperbox cylinder firing through a single barrel. A transitional revolver is defined as a revolver (with barrel and cylinder) that does not have a cylinder stop, an early example being the 1739's revolver of Jaumandreu from Manresa and the 1702's revolver of Rovira from Ripoll, exhibited in the Armouries of the Tower of London, followed 100 years later by the Collier flintlock revolver of 1819. It retained the pepperbox's caplock action but still had many deficiencies. The lack of an effective cylinder stop allowed a charge to be fired when the cylinder was not aligned with the barrel, resulting in an erratic shot possibly damaging the gun and even injuring the firer. While the shortened cylinder made loading easier the barrel was attached to the cylinder pin, over time this weakened the gun, decreasing its accuracy. In addition, it lacked partitions between its nipples, risking similar chain fires to the earlier pepperbox. This was exacerbated by the fact that the bar hammers common on pepperboxes and transitional revolvers usually provided a weak blow, which meant that extra sensitive percussion caps were needed to ensure that the gun would fire, further increasing the risk of a chain fire. Since the bullets didn't have to be rammed down from the muzzle but were loaded into the cylinder behind the barrel, they could be slightly larger than the bore, which facilitated the use of rifled barrels. Whereas most pepperboxes are smooth bore, most transitionals are rifled. Daniel Leavitt was the subject of a famous lawsuit after producing a transitional revolver in 1851 with an identical loading lever to the Colt Dragoon revolver. Guns of this type saw use in the Mexican War as an alternative to the Colt Dragoon revolver and the Colt Walker revolver, most notably by General Winfield Scott. A late example the Butterfield revolver of 1855 used a Maynard tape primer rather than percussion caps. 640 were issued to the US Army during the American Civil War, but the government canceled any further purchases when the pistols were found to be inferior to the cheaper Colt Navy revolver. Transitional revolvers and pepperboxes started disappearing gradually in the 1850s with the manufacture of true revolvers by Colt, Smith & Wesson, Webley, Adams, Rupertus and others.
Жаңғыру
19 ғасырдың соңында пипербокстар қысқа, оңай жасырылатын қалта тапаншасы ретінде қайта жанданды. Олар тікпақ патрондарымен жұмыс істеді. Бес ұңғылы Фейлиценре тапаншасы швед әскерінің стандартты офицерлік қаруы ретінде қабылдануға жақын болды. Осы типтегі қарудың ерекше түрі – бельгиялық Dolne M1869 Apache револьвері. Бұл қару, аңыз бойынша, оның атынан шыққан Париж көшелерінің бандалары арасында танымал болды және бүктелетін пышақ пен саусақ сақшысымен жабдықталған. Осы кезеңдегі пипербокстар тікпақ патронының қолданыстан шығуымен бірге жоғалып кетті. Қызықты пипербокстардың бірі – .22 калибрлі, алты ұңғылы Remington Zig Zag Derringer. Ескі, бір әрекетті модельдерден айырмашылығы, оның екі әрекетті сақиналы доңғасылы бар және доңғасыны тартып тұрғанша алты оқ атуға мүмкіндік берді. Осындай қарулар құмар ойыншылар тарапынан бағаланды, олардың қатарында төрт ұңғылы Christian Sharps derringer де болды, себебі оларды жилет қалтасына оңай жасырып, өзін-өзі қорғау үшін қолдануға болады.
The pepperbox experienced a kind of "revival" in the late 19th century as a short, easily concealable pocket pistol that used pinfire cartridges. The five barrel Feilitzenre pistol was almost accepted as the standard officer sidearm for the Swedish Army. A special variation of this kind of sidearm, in which the shortness of the barrel cluster was fully used, is the Belgian Dolne M1869 Apache revolver. This weapon, allegedly popular among the Paris street gangs after whom it was named, was fitted with a folding blade and knuckle duster. The pepperboxes from this period disappeared with the demise of the pinfire cartridge. One of the more interesting pepperbox revolvers is the .22 Short, six barrel Remington Zig Zag Derringer. Unlike the older single action designs, it had a double action ring trigger and could fire six shots as fast as one could pull the trigger. Guns of this type were prized by gamblers, in addition to the four barrel Christian Sharps derringer, because they could be easily concealed in a vest pocket and easily used for self defense.
Қазіргі заманғы қолданысы
Pepperbox дизайны 20 ғасырда шектеулі қару үлгілерінде қолданылды, ең танымал мысалы – Cobray компаниясының .22 калибрлі алты түтіклі деррингері. 1960 жылдары Роберт Хиллберг сегіз түтіклі pepperbox мылтықты, Colt Defender Mark I-ді жобалады, бірақ ол өндіріске түспеді. 1970 жылдары Heckler & Koch компаниясы 7.62 X 36 мм оқтарды электрлік түрде атуға арналған, жасырын су асты қару ретінде құрастырылған бес түтіклі P11 тапаншасын жасады. Оса – Ресейдің төрт түтіклі тапаншасы, ол 18×45 мм электрлік патрондардан түрлі зиянсыз және сигнальдық оқтарды атуға арналған. Reprringer – .22 LR калибрлі бес түтіклі 3D-баспалы pepperbox тапаншасының жобасы, ол кең медиа жариялымдарына ие болды. Ұлыбританиядағы есірткі сатушылар pepperbox-қа ұқсас 3D-баспалы тапаншаларды жүктеп алып, жасаған деген күдік бар. 2019 жылы лондондық студент Тендай Мусвере осы типтегі көп түтіклі деррингерді, Hexen деп аталатын, басып шығарғаны үшін сотталды.
The pepperbox design was used for a small number of weapon designs in the 20th century, most notably a six barrelled derringer in .22 caliber from Cobray. During the 1960s an eight barrelled pepperbox shotgun, the Colt Defender Mark I, was designed by Robert Hillberg; but never went into production. In the 1970s Heckler & Koch produced the five barrelled P11 pistol designed as a covert underwater firearm firing 7.62 X 36mm darts electrically. The Osa is a Russian four barrelled pistol designed to fire a range of non lethal and flare rounds from electrically fired 18×45 mm cartridges. The Reprringer is a design for a five barrelled 3D printed pepperbox sidearm in .22 LR, which received widespread media coverage. 3D printed pistols resembling the pepperbox have been allegedly downloaded and manufactured by drug dealers in the UK. A student from London named Tendai Muswere was the first person convicted in 2019 of printing a multi barrelled derringer of this type, known as the Hexen.
Танымал мәдениет
Critical Role-дың бірінші маусымында және оның анимациялық бейімделуінде, "Vox Machina туралы аңыз", Талиэсин Джаффе сомдаған Персиваль де Роло III кейіпкері, көп оқты тапаншаны өңдеп шығарды және пайдаланды.
In the first season of Critical Role, and its animated adaptation The Legend of Vox Machina, the character Percival de Rolo III, played by Taliesin Jaffe, invented and wielded a pepperbox revolver.