Жаңа әлем маймылдары: мармозеттер (зарис, сагоин) – Callithrix, Cebuella, Callibella, Mico туқымдастары. Ерекшеліктері, сипаттамасы мен биологиялық отбасы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сүтқоректілер туысы (маймылдар)
Жаңа әлем маймылы
Genus of mammals (monkeys)
the new world monkey
Мармосеттер (/m/ɑːr/m/ə/,/z/ɛ/t/s/, /s/ɛ/t/s/), сондай-ақ зарис немесе сагоин деп те аталады, – *Callithrix*, *Cebuella*, *Callibella* және *Mico* туыстарына жататын жаңа әлемнің жиырма екі маймыл түрі. Бұл төрт туыс та биологиялық *Callitrichidae* тұқымдасына жатады. "Мармосет" термині Голди мармозеті (*Callimico goeldii*) туралы айтылғанда да қолданылады, ол оларға жақын туыс. Көптеген мармосеттердің ұзындығы шамамен болады. Басқа маймылдармен салыстырғанда, олар кейбір көнеше белгілерді көрсетеді: тырнақтардың орнына тырнақтары бар және білектерінде сезімтал түктер болады. Оларда ақыл тістері жоқ, ал миының құрылымы салыстырмалы түрде қарапайым. Олардың дене температурасы ерекше өзгереді, күніне 4°C (7°F) дейін ауытқиды. Мармосеттер Оңтүстік Америкаға тән және Боливия, Бразилия, Колумбия, Эквадор, Парагвай және Перуде табылған. Олар Орталық Америка мен Мексиканың оңтүстігінде де сирек кездеседі. Кейде оларды үй жануарлары ретінде ұстайды, бірақ олардың ерекше диеталық және орталық қажеттіліктері бар, оларды ескеру қажет. Жақындағы зерттеулерге сәйкес, мармосеттерде ұрықтық химеризм байқалады, бұл *Callitrichidae* тұқымдасынан басқа ешқандай приматтарда табиғатта кездеспейді. Мармосеттердің 95% қос ізілдері хориондық бірігу арқылы қан алмасады, осылайша гематопоэтикалық химераларға айналады.
The marmosets ('/m//ɑːr//m//ə/,/z//ɛ//t//s//, // /,/s//ɛ//t//s/), also known as zaris or sagoin, are twenty two New World monkey species of the genera Callithrix, Cebuella, Callibella, and Mico. All four genera are part of the biological family Callitrichidae. The term "marmoset" is also used in reference to Goeldi's marmoset, Callimico goeldii, which is closely related. Most marmosets are about long. Relative to other monkeys, they show some apparently primitive features; they have claws rather than nails, and tactile hairs on their wrists. They lack wisdom teeth, and their brain layout seems to be relatively primitive. Their body temperature is unusually variable, changing by up to 4°C (7°F) in a day. Marmosets are native to South America and have been found in Bolivia, Brazil, Colombia, Ecuador, Paraguay, and Peru. They have also been occasionally spotted in Central America and southern Mexico. They are sometimes kept as pets, though they have specific dietary and habitat needs that require consideration. According to recent research, marmosets exhibit germline chimerism, which is not known to occur in nature in any primates other than callitrichids. 95% of marmoset fraternal twins trade blood through chorionic fusions, making them hematopoietic chimeras.
Этимология
Каллитрикс ежелгі грек тілінен шыққан және "әдемі түк" деген мағынаны білдіреді.
Callithrix comes from Ancient Greek and means "beautiful fur".
Мінез-құлық
Мармосеттер өте белсенді, орман ағаштарының жоғарғы жағында тіршілік етеді және жәндіктермен, жемістермен, жапырақтармен, шөптермен, ағаш шырынымен және қоймалсыңмен қоректенеді. Оларда ұзын төменгі тіс қатары бар, ол ағаш діңдері мен бұтақтарында тесіктер жасап, ішіндегі шырынды жинауға мүмкіндік береді; кейбір түрлері шырынмен ғана қоректенеді. Мармосеттер 3-тен 15-ке дейінгі мүшелері бар отбасылық топтарда өмір сүреді, олар бір немесе екі көбейетін ұрғашысы, олармен туыс емес еркегі, олардың балалары және кейде туысқандары мен туыс емес жеке тұлғаларынан құралады. Олардың жұптасу жүйесі әртүрлі болып келеді және моногамия, полигиния және полиандрияны қамтиды. Көптеген түрлерде көбінесе бір-бірінен туыс егіздер дүниеге келеді, бірақ үшкілдер де кездеседі. Басқа каллитрихиндер сияқты, мармосеттер де жас ұрпақтарына бірлесіп күтім жасаумен, азық-түлік бөлісумен және кейбір жағдайларда ұрлыққа төзе алумен сипатталады. Ересек еркектер, анадан басқа ұрғашылар және үлкен балалар нәрестелерді көтеріп жүруге қатысады. Ата мармосеттер жануарлар әлеміндегі әкелердің ең жақсы үлгісі болып табылады, олар өз серіктеріне бала туғанда көмектеседі, босанғаннан кейін тазартады және тіпті жаңа туған балаларын аналарына жалғастыратын омыртқалық бауын тістейді. Көптеген топтар өздерінің аумақтарының шеттерін иіспен белгілеп, қорғайды, бірақ олардың шынымен аумақтық екендігі белгісіз, өйткені топтардың мекендейтін аймақтары үлкен дәрежеде үсті-үстіне келеді. Мармосеттердің сүйікті тағамы – көмірсуларға бай ағаш шырыны, оларға ағаш діңдерін шағып жетеді. Олардың аумағы үнемі осылай пайдаланатын ағаштардың маңында орналасқан. Кішкентай мармосеттер орманның ең биік қабаттарына кіріп, онда көптеп кездесетін жәндіктерді аулайды.
Marmosets are highly active, living in the upper canopy of forest trees, and feeding on insects, fruit, leaves, tack, sap, and gum. They have long lower incisors, which allow them to chew holes in tree trunks and branches to harvest the gum inside; some species are specialised feeders on gum. Marmosets live in family groups of three to 15, consisting of one or two breeding females, an unrelated male, their offspring, and occasionally extended family members and unrelated individuals. Their mating systems are highly variable and can include monogamy, polygyny, and polyandry. In most species, fraternal twins are usually born, but triplets are not unknown. Like other callitrichines, marmosets are characterized by a high degree of cooperative care of the young and some food sharing and tolerated theft. Adult males, females other than the mother, and older offspring participate in carrying infants. Father marmosets are an exceptionally attentive example of fathers within the animal kingdom, going as far as assisting their mates in giving birth, cleaning up afterbirth, and even biting the umbilical cords attaching their newborn offspring to their mothers. Most groups scent mark and defend the edges of their ranges, but whether they are truly territorial is unclear, as group home ranges greatly overlap. The favorite food of marmosets is carbohydrate rich tree sap, which they reach by gnawing holes in trunks. Their territories are centered on the trees that they regularly exploit in this way. The smaller marmosets venture into the very top of forest canopies to hunt insects that are abundant there.