Антуан Жак Клод Жозеф Булай де ла Мёрт: Француз саяхатшысы және мемлекет қайраткерінің өмірі мен қызметі

Кіріспе

Антуан Жак Клод Жозеф, граф Булай де ла Мюрте (bu. lɛ də la mœʁt; 19 ақпан 1761 – 14 ақпан 1840), француз саясаткері және сот судьясы.

Өмірбаян

Булай Шамузиде (Вожж) ауыл шаруашылығы жұмысшысының ұлы болып дүниеге келді. Әкесінен ерте айырылып, оны ағасы, священник Пуаро асырап алды. 1783 жылы Нансидегі адвокаттық алқаға қабылданған ол дереу Парижге кетіп, заңгер және шешен ретінде танымал болды. Лотарингиядағы революциялық қозғалысты қолдады және 1792 жылы Вальмиде, 1793 жылы Виссембургте республикалық армия қатарында шайқасты. Бірақ оның орташа көзқарастары күдік туғызды, сондықтан Террор кезінде жасырынуға мәжбүр болды. Ла Мурте өкілі ретінде Бес жүздік кеңесте өкілдік етті, оның президенті екі рет болды, бірақ оның пікірлері консервативтік бағытта дами берді. Террор қайта жаңара қоюынан сескеніп, 1799 жылғы қарашада Директорияны құлату жоспарына белсенді қатысты. Наполеон жаңа конституцияны әзірлеу үшін құрған заңнамалық комиссияның президенті болып тағайындалды; ал мемлекеттік кеңестің заңнамалық бөлімінің президенті ретінде азаматтық кодекстің жобасын қарап, түзетулер енгізді. Сегіз жыл бойы арнайы жер комиссиясының директоры болып жұмыс істей келе, француз ұлты революция кезінде сатып алған жерлердің құқықтарын реттеді және осы жерлерді үкіметтен сатып алған меншік иелерінің құқықтарын берік негізге қойды. Ол Құрмет легионының үлкен кресімен және граф титулымен марапатталды, Наполеонның жеке кеңесінің мүшесі болды, бірақ сарайда аса жоғары беделге ие болған жоқ. Ватерлоо шайқасынан кейін Наполеон II-нің танылуын алуға тырысты. Нансиде, содан кейін Халбештадт пен Франкфурт-на-Майнда бақылауға алынды. 1819 жылы Францияға оралуға рұқсат алды, бірақ саясатқа белсенді қатыспады, алайда 1824 және 1827 жылдары парламенттік сайлауға түсіп, сәттілікке жете алмады. 1840 жылғы 4 ақпанда Парижде қайтыс болды. Оның ағылшын тарихына арналған кітаптарында Директория мен Реставрация үкіметтеріне қатысты сыни пікірлер көптеп кездеседі. Өмірінің соңғы жылдарын мемуарларын жазуға арнады, олардың көп бөлігі, бір фрагменттен басқа, 1911 жылға дейін жарияланбады.

Boulay was the son of an agricultural labourer, born at Chamousey (Vosges). He became orphaned at an early age and was adopted by his uncle l'Abbé POIROT. Called to the bar at Nancy in 1783, he presently went to Paris, where he rapidly acquired a reputation as a lawyer and a speaker. He supported the revolutionary cause in Lorraine, and fought at Valmy (1792) and Wissembourg (1793) in the republican army. But his moderate principles brought suspicion on him, and during the Terror he had to go into hiding. He represented La Meurthe in the Council of Five Hundred, of which he was twice president, but his views developed steadily in the conservative direction. Fearing a possible renewal of the Terror, he became an active member of the plot for the overthrow of the Directory in November 1799. He was rewarded by the presidency of the legislative commission formed by Napoleon to draw up the new constitution; and as president of the legislative section of the council of state he examined and revised the draft of the civil code. In eight years of hard work as director of a special land commission he settled the titles of land acquired by the French nation at the Revolution, and placed on an unassailable basis the rights of the proprietors who had bought this land from the government. He received the grand cross of the Legion of Honour and the title of count, was a member of Napoleon's privy council, but was never in high favour at court. After Waterloo he tried to obtain the recognition of Napoleon II. He was placed under surveillance at Nancy, and later at Halbesstadt and Frankfort on Main. He was allowed to return to France in 1819, but took no further active part in politics, although he presented himself unsuccessfully for parliamentary election in 1824 and 1827. He died in Paris on 4 February 1840. His books on English history, contained much indirect criticism of the Directory and the Restoration governments. He devoted the last years of his life to writing his memoirs, which, with the exception of a fragment, remained unpublished as of 1911.

Отбасы

Оның үлкен ұлы, граф Анри Жорж Булай де ла Мюрте (1797–1858), тұрақты бонапартист болды және Луи Наполеон президенттікке сайланғаннан кейін (1849 жылдың қаңтарында) республиканың вице-президенті болып тағайындалды. Ол халыққа білім беруді ынтамен дамытып, 1842 жылы бастауыш білім беру қоғамының президенті болды.