Кіріспе
Швед жазушысы Пер Фредрик Вальоо (5 тамыз 1926 – 22 маусым 1975) – ағылшын тіліндегі аудармаларда көбінесе Питер Вахлу деп аталады – швед авторларының бірі. Ол, әсіресе, өзінің серіктесі Май Сёваллмен бірлесіп Стокгольмдегі полиция детективі Мартин Бек туралы он томдық роман сериясын 1965-1975 жылдар аралығында жарыққа шығарғанымен танымал. 1971 жылы «Күлкілі полицей» (1968 жылы жарық көрген «Den skrattande polisen» романының аудармасы) Америка құпия жазушыларының «Жылдың үздік романы» сыйлығына ие болды. Вальоо мен Сёвалл жеке-жеке де роман жазды. Вальоо Халланд облысының Кунгсбакка муниципалитетіндегі Төлё приходінде дүниеге келген. Оқуын бітірген соң 1946 жылдан бастап қылмыс жаңалықтарын жазды. Әлемді аралап сапардан оралғаннан кейін Швецияға қайтып, журналист ретінде жұмыс істеуді жалғастырды. Ол Сёваллмен он үш жыл қарым-қатынаста болды, бірақ ол бұрын үйленген болғандықтан олар үйленбеді. Екеуі де марксист болды.
Per Fredrik Wahlöö (5 August 1926 – 22 June 1975) – in English translations often identified as Peter Wahloo – was a Swedish author. He is perhaps best known for the collaborative work with his partner Maj Sjöwall on a series of ten novels about the exploits of Martin Beck, a police detective in Stockholm, published between 1965 and 1975. In 1971, The Laughing Policeman (a translation of Den skrattande polisen, originally published in 1968) won an Edgar Award from the Mystery Writers of America for Best Novel. Wahlöö and Sjöwall also wrote novels separately. Wahlöö was born in Tölö parish, Kungsbacka Municipality, Halland. Following school, he worked as a crime reporter from 1946 onwards. After long trips around the world he returned to Sweden and started working as a journalist again. He had a thirteen year relationship with Sjöwall but they never married, as he already was married. Both were Marxists.
Өмірбаян
Вальёудің журналистикадағы мансабы 1947 жылы Мальмёдегі «Сидсвенскан» газетінде басталды және 1949 жылы ол жаңа «Evening Post» газетінде 1953 жылға дейін тұрақты қызметкер болды. 1950 жылдары ол бос штатты жұмыс істеуге кірісті, Стокгольмге көшер алдында түрлі газеттерге, соның ішінде Норрчепингтегі газеттерге театр сын-тұжырымдарын және кино туралы мақалаларын жазды. 1964 жылдың мамырында Пер Вальёнің журналистік жолы толыққанды аяқталды делінген. Кейіннен ол «Жаңа солшыл» бағытындағы «Tidsignal» (Уақыт сигналы) журналына (1965–1970) қатысты, онда ол редакциялық алқа мүшесі болды, басқалармен қатар, жазушы да болды. Вальёудің билік пен оң жаққа қатысты алғашқы романдары солшыл көзқарас пен өте әсерлі повесть өрнегімен ерекшеленді, мысалы, 1962 жылғы «Қажетті әрекет» романы Франконың Испаниясын бейнелейді, сондай-ақ оның «Диктатура» сериясы да бар. 1960 жылдардың ортасынан бастап ол өмірлік серігі Май Сёваллмен бірге қылмыстық тергеуші Мартин Бектің басты кейіпкері ретінде детективтік романдар сериясын жазды. Олардың көптеген романдары түсірілді. 1997 жылы швед телефильмдер сериясы басталды, онда Питер Хабер Мартин Бек рөлін сомдады. 2015 жылы BBC бұл сериалды сатып алып, Ұлыбританияда ағылшын тіліндегі субтитрлермен көрсетті. Пер Вальё 1975 жылы Мальмёде рак ауруына байланысты асқазан безіне жасалған сәтті болмаған операциядан кейін қайтыс болды. Ол Мальмё қаласындағы Санкт-Паули орталық зиратындағы естелік бақта жерленген.
A leftist tendency and a dramatically effective narrative distinguished Wahlöö's early novels about power and the right, for example A Necessary Action from 1962, which depicts Franco's Spain, and his Dictatorship series. From the mid 1960s, he wrote together with life companion Maj Sjöwall a series of detective novels with criminal investigator Martin Beck as protagonist. Several of them have been filmed. A Swedish TV film series began running in 1997, with Peter Haber as Martin Beck. The series was bought by the BBC in 2015, and shown in the United Kingdom with English subtitles. Per Wahlöö died in Malmö in 1975, after an unsuccessful operation on the pancreas (necessitated by cancer). He is buried in the memorial garden at Malmo Sankt Pauli's central cemetery.
Мұра
Ол "скандинавиялық нуарды қалыптастырған жұптың" бір бөлігі деп сипатталған, сондай-ақ норвегиялық жазушы Ю Несбёге ең басты шабыт көзі болған адамдардың бірі ретінде белгілі.