Кіріспе

The Element of Crime (Forbrydelsens Element) – 1984 жылы түсірілген эксперименталды нео-нуар қылмыс фильмі. Фильмнің сценарийін Ларс фон Трир бірге жазған және режиссерлік еткен. Бұл фон Триердің толық метражды фильмдер арасындағы тұңғыш жұмысы және режиссердің "Еуропа" трилогиясының бірінші бөлігі – одан кейін "Эпидемия" (1987) және "Еуропа" (1991) фильмдері шықты.

Сюжет

Каирде тұрып жатқан экспатриант болған Фишер есімді детектив өзінің соңғы ісіне есіне түсіру үшін гипноздан өтеді. Оның арманға ұқсаған есімі Еуропаны дистопия, қараңғы және құрып бара жатқан континент деп атайды. Фишер полиция бастығы Крамердің оны "Лото-қатерлі" деп аталатын сериялық өлтірушіге қарсы тұруға жалдағанын еске алады, ол лотерея билеттерін сататын жас қыздарды құшақтап, содан кейін қиратты. Ол өзінің ұятқа қалған ұстазы Осборн жазған "Қылмыстың элементі" атты кітапта айтылған даулы әдістерді қолдана отырып, кісі өлтірушінің ізін табуға тырысады. Фишердің іздеу жұмыстары Осборнның "Лотолық кісі өлтіруші" сияқты өлтіретін, бірақ содан бері апатта қайтыс болған кісі өлтіруші Гарри Грейді іздеп жүрген кезде жазған бақылау есебінің негізінде жүргізілді. Оған іздеуде Ким есімді жезөкше қосылады, ол Гарри Грейдің баласы екені анықталады. Осборн әдісі бойынша детективтер қылмыскердің ой-санасына ұқсауға тырысады. Ол солай істейді, бірақ, солай істеп, өзін сериялық кісі өлтірушіге ұқсата бастайды. Фильмде Осборн мен Фишер сериялық өлтірушінің санасына тым терең еніп, өздері де кісі өлтірушіге айналды. Осборн өз-өзіне қол жұмсамас бұрын полиция бастығы Крамерге бірнеше кісі өлтіргенін мойындады. Фишер Каирге қайтып барады, себебі іс жабылып қалды. Фильм Фишердің әлі де гипноз астында, оның сана-сезіміне кіріп, ол жерде тұтқындалған кішкентай жануарды тауып алуымен аяқталады. Содан кейін гипнотизаторға "Сен мені қазір оята аласың" дейді, бірақ жауап алмайды.

Сыни жауап

"Қылмыс элементі" 1984 жылы Канн кинофестивалінде сыншылардың пікірін қарама-қарсылыққа түсірді. Rotten Tomatoes шолулар жинағыш сайтының мәліметінше, сыншылардың 80% осы фильмге оң баға берген. Питер Коуи 2000 жылы: "Қылмыс элементі кинодағы жаңа үн жариялады. Ларс фон Триердің түсірген ешбір фильмі осы дебюттік туындысынан гөрі көзді алаңдататын емес. Бұл экспрессионистік ритуалды Мурнау, Ланг, Пабст немесе неміс тінінсіз киносының кез келген шебері жасағандай болып көрінеді" деп жазады және "Қылмыс элементі, сөзсіз, Екінші дүниежүзілік соғыстан бері Солтүстік Еуропадан шыққан ең ерекше және тартымды таланттардың бірін көрсетті" деп қорытындылайды.

Үй медиасы

The Element of Crime Солтүстік Америкада Criterion Collection компаниясы DVD форматында жарыққа шығарды. 2023 жылы Criterion компаниясы фильмнің 3K сапасында жаңартылған нұсқасын Ларс фон Триердің «Еуропа трилогиясы» жинағына енгізді. Еуропада фильмнің цифрлық түрде қайта өңделген DVD нұсқасы «Ларс фон Триердің Еуропа трилогиясы – Гипнотикалық басылым» жинағының құрамында қолжетімді.