Кіріспе
1954 жылы ғылым және технология саласында маңызды оқиғалар болды, олар төменде тізілген.
Астрономия
30 қараша – Алабама штатының Силакога қаласында 8,5 фунт салмақты сульфид метеориті шатырды тесіп кіріп, Элизабет Ходжес ханымның тұрғын бөлмесінде радиодан секіріп соғылып, оған қатты көгалдандырады; адамға ғарыштан келген тас тигенінің алғашқы белгілі жағдайы.
Биология
10 қаңтар – Түрікменстанның Копет Даг тауларындағы Сумбар өзенінің аңғарында Каспий жолбарысының соңғы расталған нұсқасы өлтірілді. Дэниел И. Арнон хлоропластардағы фотосинтездің химиялық функциясын зертханада көрсетеді. Хайнц Сильман жырқырауыштар туралы алғашқы табиғат деректі фильмін – "Орманның балташылары" ("Zimmerleute des Waldes") түсіреді. Эдуард Пол Тратц пен Хайнц Хек бұрынғыда пигмей шимпанзе деп белгілі болған жануарға бонобо деген түр атауын ұсынады.
Химия
Дороти Ходжкинды қоса алған топтың В12 витаминінің үш өлшемді молекулалық құрылымын алғаш рет талдауы, сондай-ақ Кеннет Ньитрей Трублод ұсынған компьютерлік талдауды қолдану. Роберт Бернс Вудвардтың Гарвардтағы тобы зертханада стрихниннің толық синтезін алғаш рет жүзеге асырды. Неміс химигі Георг Витиг Витиг реакциясын ашты.
Компьютерлік ғылым
Қаңтар – TRADIC Phase One компьютері АҚШ-тағы Bell Labs-те аяқталды, оны алғашқы транзисторлық компьютер деп санауға болады. 7 қаңтар – Джорджтаун–IBM эксперименті: Нью-Йоркте IBM бас кеңсесінде машиналық аударма жүйесінің алғашқы көпшілікке көрсетілімі өтті.
Геология
31 желтоқсан – Орландо Дж. Бенстон Арканзас штатының Магнит-Коув магмалық кешенінде бенстонит минералының алғашқы үлгілерін тапты.
Ғылым тарихы
Джозеф Нидхам «Қытайдағы ғылым мен өркениет» (Кембридж университетінің баспасы) еңбегін жариялауды бастайды. Чарльз Сингер, Э. Дж. Холмярд және А. Р. Холл редакциялаған «Технология тарихы» басылымы жарық көруге кіріседі (Оксфорд университетінің баспасы).
Математика
6 қаңтар – IBM ақпараттық ғалымы Ханс Питер Лун жасаған Лун алгоритмі АҚШ патентінде сипатталды. Клаус Рот қазіргі заманғы айырмашылықтар теориясының негізін қалаған мақала жариялады. Леонард Джимми Савидж «Статистика негіздері» деген еңбегін жариялап, Байес статистикасын қолдады.
Медицина
23 ақпан – Питтсбургте (Пенсильвания) балаларға полиомиелитке қарсы алғашқы жаппай вакцинация басталды. 10 тамыз – Британдық эпидемиолог Ричард Долл асбест өндірісімен айналысатын жұмыскерлерде өкпе қатерлі ісігінен өлім-жұлым қаупі туралы зерттеме ұсынды. Алғашқы орган трансплантациялары Бостон мен Парижде жасалды. 23 желтоқсан – Бостон қаласындағы Питер Бент Бригам ауруханасында Джозеф Мюррей бірдей егіздер арасында алғашқы сәтті бүйрек трансплантациясын жүргізді. Психотикалық әсерге қарсы фенотиазин тобына жататын алғашқы препарат – Хлорпромазин, «Соразин» (АҚШ) және «Ларгактил» (Ұлыбритания) саудалық атауларымен сатыла бастады. Роберт Штемпфли нерв талшықтарында әрекеттік потенциалды сенімді өлшеу үшін «қанттық кедергі» әдісін енгізді.
The sucrose gap is introduced by Robert Stämpfli for the reliable measurement of action potential in nerve fibers.
Метрология
Салмақтар мен өлшемдер жөніндегі 10-шы Бас конференция алты түпкілікті СИ негізгі бірліктерін ұсынды. Александр Макмиллан тұтқыр әсерлер мен қабырғаға жақындықтан туындаған градиент бойымен қозғалатын дененің жылдамдығын есептеудегі қателерді ескеру үшін "Макмиллан түзетуін" жариялады.
Физика
2 қаңтар – Харольд Хопкинс пен Нариндер Сингх Капани Лондон Император колледжінде 75 см ұзындығындағы оптикалық талшық шоғыры арқылы төмен шығынды жарық беруге қол жеткізгендерін хабарлады. 1 наурыз – Castle Bravo: АҚШ Тынық мұхитындағы Бикини атоллында термоядролық қару сынағын жүргізді. 29 қыркүйек – Еуропаның он екі мемлекеті CERN ұйымын құрды.
Психология
Жаз – Мұзафер және Кэролин Шерифтер жүргізген Ұрылар үңгіріндегі эксперимент. Конрад Лоренц "Адам итпен кездеседі" кітабын жариялады.
Технология
26 маусым – КСРО-да алғашқы азаматтық ядролық электр станциясы – Обнинск атом электр станциясы қолданысқа енгізілді. 29 маусым – Бакминстер Фуллер геодезиялық күмбезді жасағаны үшін АҚШ патентін алды. 30 қыркүйек – Америка Құрама Штаттарының Әскери-теңіз күштері алғашқы атоммен жүретін кеме – «Наутилус» суасты кемесін пайдалануға берді. 18 қазан – «Texas Instruments» компаниясы Индианаполисте өндірілген Regency TR 1 алғашқы коммерциялық транзисторлық радиосын жасағанын хабарлады; ол келесі айда сатылымға түсті. 16 желтоқсан – Алғашқы синтетикалық алмаз жасалды. Жаңа Зеландия инженері сэр Уильям Гамильтон реактивті қайықты жылжыта алатын алғашқы сорғы реактивті қозғалтқышын («Гамильтон Джет») құрастырды. Германияда алғашқы электрлік тамшылатып кофе жасау машинасы патенттелді және оның ойлап тапқан авторы Готтлоб Видманның құрметіне «Вигомат» деп аталды. Стейли Т. МакБрейер Форт-Уорт қаласында газет басуға арналған «Vanguard» веб-оффсетті пресін ойлап тапты. Бұрыштық аспапты неміс компаниясы «Ackermann + Schmitt» («Flex Elektrowerkzeuge») ойлап тапты.
Туылғандар
16 қаңтар – Мортен П. Мелдаль, Даниялық химия саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты, 2022 ж. 9 ақпан – Кевин Уорвик, ағылшын ғалымы, «Машиналар маршы» кітабының авторы. Наурыз – Клэр Маркс, ағылшын хирургы. 14 мамыр – Питер Дж. Ратклифф, ағылшын жасушалық биолог, Нобель медицина сыйлығының лауреаты, 2019 ж. 20 маусым – Илан Рамон (2003 ж. қайтыс болды), Израиль ғарышкері. 11 шілде – Джулия Кинг, ағылшын материалдар инженері. 17 шілде – Ангела Каснер, неміс физикалық химигі және канцлер. 28 тамыз – Джордж М. Черч, американдық генетик, молекулалық инженер және химик. 5 қыркүйек – Мён Хи Ю, Оңтүстік Кореялық микробиолог. 1 қараша – Грэхам Колдиц, Австралияда туған эпидемиолог. 7 қараша – Виджай Кумар, Үндістандық молекулалық биолог. Пат Ханрахан, американдық компьютер ғалымы. Джордж МакГэвин, шотландтық энтомолог. Худа Зохби, Ливаннан туған генетик.