Ұлыбритания Сауда Кеңесінің тарихы мен эволюциясы

Кіріспе

Біріккен Корольдіктің Құпия Кеңесінің комитеті Біріккен Корольдіктің Құпия Кеңесінің комитеті.

Сауда кеңесі – сауда және өнеркәсіп салаларымен айналысатын британдық үкіметтік орган, қазіргі уақытта Бизнес және сауда министрлігі құрамында. Оның толық атауы – Сауда және шетелдік плантациялар мәселелерін қарастыру үшін тағайындалған Құпия Кеңес комитетінің Лордтары, бірақ ол көбінесе Сауда кеңесі деп белгілі, ал бұрын Сауда және плантациялар Лордтары немесе Сауда Лордтары деп аталған. Бұл кеңес Ұлыбританияның Құпия Кеңесінің комитеті болып табылады. Кеңес бірнеше өзгерістерден өтті, 17 ғасырда отарлау мәселелеріне белсенді қатысудан бастап, Виктория дәуірінде және 20 ғасырдың басында күшті реттеуші функцияларды атқарды. 20 ғасырдың соңғы үштен бірінде кеңес іс жүзінде тоқтатылған болатын. 2017 жылы ол Халықаралық сауда хатшысы басқаратын, кеңесші орган ретінде қайта құрылды, ол ресми түрде Сауда кеңесінің Президенті атағын иеленеді және қазіргі уақытта кеңестің жалғыз құпия кеңесшісі болып табылады, ал аталған кеңестің басқа мүшелері кеңесшілер рөлін атқарады.

Қорытынды

Кеңес алғаш рет Англияның құпия кеңесінің уақытша комитеті ретінде 17 ғасырдың басында, осы елді мекендер алғашқыда қалыптасқан кезде, отарлау (плантация) мәселелері бойынша кеңес беру үшін құрылған. Басқарма біртіндеп айтарлықтай билігі бар және ішкі және сыртқы сауданы реттеу, Сауда және Теңіз шарттары актілерін әзірлеу, іске асыру және түсіндіру, колонияларда қабылданған заңнаманы қарау және қабылдау сияқты түрлі функциялармен үкіметтік департаментке айналды. 1696 және 1782 жылдар аралығында Сауда кеңесі сол кездегі әртүрлі мемлекеттік хатшылармен серіктестікке отырып, отарлық істерге, әсіресе Британдық Америкада, жауапты болды. Жаңадан құрылған Ішкі істер министрі 1801 жылға дейін отаршылдық жауапкершілікті атқарды, содан кейін Соғыс және Отарлар жөніндегі мемлекеттік хатшы құрылды. 1768 және 1782 жылдар аралығында Колониялар жөніндегі мемлекеттік хатшымен бірге, оның хатшылығы Сауда кеңесінің төрағалығымен бірлесіп өткізілді, соңғы лауазым негізінен бос қалды; бұл кеңестің мәртебесін төмендетіп, оны жаңа департамент пен министрліктің қосымша құралына айналдырды. Американың Тәуелсіздік соғысында жеңілгеннен кейін, 1782 жылы 2 мамырда король кеңес пен қысқа мерзімді хатшылықты босатты, ал кеңес кейінірек Азаматтық тізім және құпия қызмет ақшасы туралы 1782 жылғы заңмен (22 Geo. 3. c. 82) таратылды. 1783 жылғы Париж шартынан кейін, оның қалған колониялары, тәуелсіз АҚШ және барлық басқа елдер арасындағы сауданы реттеу қажеттілігімен, Уильям Питт кіші сауда және плантациялар жөніндегі жаңа Кеңес (кейін "Бірінші комитет" деп аталды) құрды. Бастапқыда 1784 жылы 5 наурыздағы Кеңестің бұйрығымен тағайындалған комитет 1786 жылы 23 тамыздағы екінші бұйрықпен қайта құрылды және нығайтылды, оның негізінде ол өзінің қалған өмірінде жұмыс істеді. Комитет 1786 жылдан бері Сауда кеңесі деп аталады, бірақ бұл атау ресми түрде 1861 жылы қабылданды. Жаңа кеңестің алғашқы функциялары бұрынғыдай консультативтік болды, ал оның плантациялармен айналысуы, мысалы отаршылдық заңдарды бекіту сияқты мәселелер, сәтті орындалды. Өнеркәсіптік революция кеңейген сайын, кеңестің жұмысы барған сайын атқарушылық және ішкі шаруаға айналды. 1840 жылдардан бастап парламенттің бірқатар актілері оған реттеуші міндеттерді, атап айтқанда темір жолдар, сауда кеме қатынасы және акционерлік қоғамдар туралы міндеттерді берді. 1970 жылы бұл департамент Технология министрлігімен біріктіріліп, Сауда және өнеркәсіп департаменті құрылды. Сауда және өнеркәсіп жөніндегі мемлекеттік хатшы (2009 жылдан бастап Бизнес, инновация және дағдылар жөніндегі мемлекеттік хатшы) сонымен қатар Сауда кеңесінің президенті болды. Кеңестің толық құрамы 20 ғасырдың ортасынан бері тек бір рет, 1986 жылы кеңестің екі жүз жылдығына арналған мереке кезінде жиналды. 2016 жылы Сауда кеңесінің президенті рөлі Халықаралық сауда жөніндегі мемлекеттік хатшыға берілді. Басқарма 2017 жылдың қазан айында қайта құрылды.

The board was first established as a temporary committee of England's Privy Council to advise on colonial (plantation) questions in the early 17th century, when these settlements were initially forming. The board would evolve gradually into a government department with considerable power and a diverse range of functions, including regulation of domestic and foreign commerce, the development, implementation and interpretation of the Acts of Trade and Navigation, and the review and acceptance of legislation passed in the colonies. Between 1696 and 1782 the Board of Trade, in partnership with the various secretaries of state over that time, held responsibility for colonial affairs, particularly in British America. The newly created office of Home Secretary then held colonial responsibility until 1801, when the Secretary of State for War and the Colonies was established. Between 1768 and 1782 while with the Secretary of State for the Colonies, whose secretaryship was held jointly with the presidency of the Board of Trade, the latter position remained largely vacant; this led to a diminished status of the board and it became an adjunct to the new department and ministry concerns. Following the loss of the American War of Independence, both the board and the short lived secretaryship were dismissed by the king on 2 May 1782 and the board was abolished later by the Civil List and Secret Service Money Act 1782 (22 Geo. 3. c. 82). Following the Treaty of Paris 1783, with the continuing need to regulate trade between its remaining colonies, the independent United States and all other countries, a new Committee of Council on Trade and Plantations (later known as 'the First Committee') was established by William Pitt the Younger. Initially mandated by an Order in Council on 5 March 1784, the committee was reconstructed and strengthened by a second order, on 23 August 1786, under which it operated for the rest of its existence. The committee has been known as the Board of Trade since 1786, but this name was only officially adopted by an act of 1861. The new board's first functions were consultative like earlier iterations, and its concern with plantations, in matters such as the approval of colonial laws, more successfully accomplished. As the Industrial Revolution expanded, the board's work became increasingly executive and domestic. From the 1840s, a succession of acts of parliament gave it regulatory duties, notably concerning railways, merchant shipping and joint stock companies. This department was merged with the Ministry of Technology in 1970, to form the Department of Trade and Industry. The Secretary of State for Trade and Industry (from 2009 Secretary of State for Business, Innovation and Skills) was also President of the Board of Trade. The full board has met only once since the mid 20th century, during commemorations of the bicentenary of the board in 1986. In 2016, the role of President of the Board of Trade was transferred to the Secretary of State for International Trade. The board was reconstituted in October 2017.

Құрылуы мен ерте тарихы

1622 жылы Голландияның он екі жылдық бітім шарты аяқталғанда король Джеймс I Англияның құпия кеңесіне әртүрлі экономикалық және жабдықтау мәселелерін, сауданың төмендеуін және одан туындайтын қаржылық қиындықтардың себептерін зерттеу үшін уақытша комитет құруды тапсырды; егжей-тегжейлі нұсқаулар мен сұрақтар берілді, жауаптар «бірнеше мәселелерді мұқият қарастырғаннан кейін» берілуі тиіс болды. Бұдан кейін колонияларды және олардың саудасын реттеу үшін бірнеше уақытша комитеттер мен кеңестер құрылды. Кеңестің ресми атауы «Сауда және шетелдік плантацияларға қатысты барлық мәселелерді қарау үшін тағайындалған Құпия кеңес комитетінің иелері» болып сақталды. 1634 жылы Карл I плантацияларды реттеу үшін жаңа комиссия тағайындады. Оның басты мақсаты – колонияларда корольдік билікті және Англия шіркеуінің ықпалын күшейту, әсіресе Жаңа әлемге пуританның көптеп келуіне байланысты. Одан көп ұзамай Англияда азамат соғысы басталды, бұл Англиядағы ұзақ саяси тұрақсыздық пен осы комитеттердің өнімділігінің төмендеуіне әкелді. Генри Вэйн кіші басқарған комиссарларға берілген нұсқауларда ішкі және сыртқы сауда, сауда компаниялары, өндіріс, еркін порттар, кеден, акциз, статистика, монета және валюта, балық шаруашылығы, сондай-ақ плантациялар, олардың әл-ауқатын жақсартудың және Англияға пайдалы етудің ең жақсы жолдары қарастырылды. Актінің мемлекеттік саясаткерлік және жан-жақты нұсқаулары, сондай-ақ корольшілдерге қарсы колониялармен сауданы тыйым салатын қазан айындағы акт және 1651 жылғы қазан айындағы Навигациялық акт Англияның сауда саясатының алғашқы нақты көрінісін құрады. Бұл коммерциялық және колониялық істерді заңды түрде бақылауға алуға жасалған алғашқы әрекет болды, ал нұсқаулар Англияның өркендеуі мен байлығын ғана мақсат тұтқан саясаттың басталуын көрсетті. 1675 жылы Сауда лордтары Америкадағы барлық колонияларды корольдік колонияларға айналдыру идеясын ұсынды, француздықтарға қарсы Англия саудасын қамтамасыз ету мақсатында. Олар Нью-Гэмпширді тәждің билігіне алды, Пенн жарғысын өзгертті, Плимут колониясына жарғы беруден бас тартты және Массачусетс пен Нью-Йорк жарғыларының жеңілдіктерін пайдаланып, 1685 жылы Жаңа Англияның доминионын құрды, осылайша Кеннебектен Делавэрге дейінгі барлық аумақты біртұтас тәж колониясына айналдырды. 1696 жылы король Уильям III Америка плантацияларында және басқа жерлерде сауданы дамыту үшін сегіз жалақылы комиссар тағайындады. 1696 жылы кеңес қызметіне тағайындалған қызметкерлерге хатшы, хатшының орынбасары, бірнеше кеңсе қызметкерлері, кеңсе сақшылары, хабаршылар және қажетті әйел кірді; кейінірек солиситор мен портник сияқты қосымша қызметкерлер қосылды. 1820 жылдан кейін кеңес тұрақты түрде жиналуын тоқтатты және жұмыс толығымен хатшылық арқылы жүргізілді. «Сауда кеңесі» деген қысқаша атау 1861 жылы ресмилендірілді. 19 ғасырда кеңес Ұлыбритания мен оның империясындағы экономикалық қызмет бойынша кеңесшілік функцияларды атқарды. 19 ғасырдың екінші жартысында ол патенттер, дизайн және тауарлық белгілер, компанияларды реттеу, еңбек және фабрикалар, сауда кемелері, ауыл шаруашылығы, көлік, энергетика және т.б. салаларындағы заңнамамен де айналысты. Колониялық мәселелер Колониялық кеңсеге берілді, ал басқа функциялар жаңадан құрылған департаменттерге жүктелді, бұл процесс 20 ғасырдың көп бөлігінде жалғасты. Бастапқы комиссия жеті (кейін сегіз) Мемлекеттік жоғары лауазымды шенеуніктерден тұрды, олар отырыстарға қатысуға міндетті емес еді, ал сегіз жалақылы мүшелер қатысуға міндетті болды. Осылайша құрылған кеңестің нақты билігі шектеулі болды, сауда және колонияларға қатысты мәселелер әдетте мемлекеттік хатшылар мен Құпия кеңестің қарауында болды, ал кеңес негізінен колониялық басқарумен шектелді.

In 1622, at the end of the Dutch Twelve Years' Truce, King James I directed the Privy Council of England to establish a temporary committee to investigate the causes of various economic and supply problems, the decline in trade and consequent financial difficulties; detailed instructions and questions were given, with answers to be given "as fast as the several points shall be duly considered by you." This would be followed by a number of temporary committees and councils to regulate the colonies and their commerce. The board's formal title remains "The Lords of the Committee of the Privy Council appointed for the consideration of all matters relating to Trade and Foreign Plantations". In 1634, Charles I appointed a new commission for regulating plantations. It was headed by the Archbishop of Canterbury with its primary goals to increase royal authority and the influence of the Church of England in the colonies, particularly with the great influx of Puritans to the New World. Soon after, the English Civil Wars erupted and initiated a long period of political instability in England and the resultant loss of productivity for these committees. The instructions to the named commissioners, headed by Henry Vane the Younger, included consideration of both domestic and foreign trade, the trading companies, manufactures, free ports, customs, excise, statistics, coinage and exchange, and fisheries, as well as the plantations and the best means of promoting their welfare and rendering them useful to England. The act's statesmanlike and comprehensive instructions, along with an October act prohibiting trade with pro royalist colonies and the Navigation Act of October 1651, formed the first definitive expression of England's commercial policy. They represent the first attempt to establish a legitimate control of commercial and colonial affairs, and the instructions indicate the beginnings of a policy which had the prosperity and wealth of England exclusively at heart. It was the Lords of Trade who, in 1675, originated the idea of transforming all of the colonies in America into Royal Colonies for the purpose of securing English trade against the French. They brought New Hampshire under the Crown, modified Penn's charter, refused a charter to the Plymouth colony, and taking advantage of the concessions of the charters of Massachusetts and New York, created the Dominion of New England in 1685, thereby transforming all the territory from the Kennebec to the Delaware into a single crown colony. In 1696, King William III appointed eight paid commissioners to promote trade in the American plantations and elsewhere. Staff appointed to serve the board in 1696 included a secretary, a deputy secretary, some clerks, office keepers, messengers, and a necessary woman; more staff such as a solicitor and a porter were added later. After 1820 the board ceased to meet regularly and the business was carried out entirely by the secretariat. The short name of "Board of Trade" was formalised in 1861. In the 19th century the board had an advisory function on economic activity in the UK and its empire. During the second half of the 19th century it also dealt with legislation for patents, designs and trademarks, company regulation, labour and factories, merchant shipping, agriculture, transport, power etc. Colonial matters passed to the Colonial Office and other functions were devolved to newly created departments, a process that continued for much of the 20th century. The original commission comprised the seven (later eight) Great Officers of State, who were not required to attend meetings, and the eight paid members, who were required to attend. The board, so constituted, had little real power, and matters related to trade and the colonies were usually within the jurisdiction of the secretaries of state and the Privy Council, with the board confining itself mainly to colonial administration.

Ллойд Джордж Сауда кеңесінің президенті (1905-1908)

1905 жылы Дэвид Ллойд Джордж сер Генри Кэмпбелл Баннерменнің жаңа либералдық кабинетіне Сауда кеңесінің президенті ретінде кірді. Қызметке кіргеннен кейін бірінші кезекте 1902 жылғы Білім беру заңын жою мәселесі тұрды. Ллойд Джордж, Білім беру кеңесінің президенті Августин Бирреллмен бірге, бұл іске жетекшілік етті. Ллойд Джордж заң жобасын дайындау комитетінде шешуші рөл атқарды және заң жобасында Уэльс үшін жеке білім беру комитеті құрылуын қатыстырды. Заң жобасы көптеген түзетулермен Палаталар палатасында қабылданды, бірақ Лордтар палатасы оны түгелдей өзгертті. Келісімге келу мүмкін болмады, заң жобасы тоқтатылды, нәтижесінде 1902 жылғы заң күшінде қалды. Либералдық партияның 1902 жылғы Білім беру заңын реформалаудағы сәтсіздігіне наразылар қатты ренжіді, себебі бұл оларға берілген маңызды уәде болған еді. Уақыт өте келе олардың Либералдық партияға қолдауы азайды. Мартин Робертстің сөзіне сәйкес, Ллойд Джордж 750 сарапшыдан тұратын басқармаға жетекшілік етті, ол британдық өнеркәсіп, сауда және көлік салаларын бақылауға жауапты болды. Олардың біліктілігін пайдалана отырып, ол либералдық парламент жылдам қолдаған бірқатар реформаларды бастады. Бірінші қадамдардың бірі – 1906 жылғы Өндіріс санағы заңы, ол өндіріс туралы мәліметтерді жинауға мүмкіндік берді – нақты салаларды реттеу үшін қажетті толыққанды және жаңартылған статистикалық мәліметтер жинағы. 1906 жылы Сауда кемелері туралы заң британдық теңізшілердің және британдық порттарды пайдаланатын шетелдік кемелер экипаждарының жұмыс жағдайларын және қауіпсіздігін жақсартты. 1907 жылы Патенттер және дизайн туралы заң британдық дизайнды қаржылық түрде қорғады, бұл заңсыз көшірмелерді тоқтатуға бағытталған шара болды. Ұзақ мерзімді перспективада оның ең маңызды инновациясы – 1908 жылы Лондон портының басқарушы органының құрылуы. Бұл орган тиімсіз және бір-бірімен қабаттасқан көптеген жеке компанияларды біріктіріп, Ұлыбританияның ең маңызды портына бірыңғай басшылықты жүзеге асырды. Бұл Лондонға Гамбург пен Роттердаммен бәсекелесуге мүмкіндік берді. Ллойд Джордж сонымен қатар кеме жасау орындарындағы ереуілдер мен еңбек дауларына назар аударды. Ол 1907 жылы ұлттық теміржол ереуілінің қаупін сейілтуде маңызды рөл атқарды. Көбінесе теміржол компаниялары кәсіподақтарды мойындаудан бас тартса, ол оларды әр компанияның келісім кеңесінде жұмысшылардың сайланған өкілдерін мойындауға көндірді. Келісім кеңесі келісімге не келсе, төреші шақырылатын болды.

In 1905, David Lloyd George entered the new Liberal Cabinet of Sir Henry Campbell Bannerman as President of the Board of Trade. The first priority on taking office was the repeal of the 1902 Education Act. Lloyd George took the lead along with Augustine Birrell, President of the Board of Education. Lloyd George was the dominant figure on the committee drawing up the bill in its later stages and insisted that the bill create a separate education committee for Wales. The bill passed the House of Commons greatly amended but was completely mangled by the House of Lords. No compromise was possible and the bill was abandoned, allowing the 1902 Act to continue in effect. Nonconformists were bitterly upset by the failure of the Liberal Party to reform the 1902 Education Act, its most important promise to them, and over time their support for the Liberal Party slowly fell away. According to Martin Roberts, Lloyd George headed a department of 750 experts that was responsible for supervising British industry, commerce and transportation. Using their pool of expertise, he initiated a series of reforms that were quickly endorsed by the Liberal Parliament. One of the first actions was the Census of Production Act 1906, which generated a Survey of production—an up to date compendium of detailed statistics necessary for regulating specific industries. In 1906, the Merchant Shipping Act upgraded the minimum working conditions, and the safety protections for both British sailors, and crews of foreign ships that used British ports. In 1907, the Patents and Design Act gave financial protection to British designs to stop unfair foreign copies. In the long term, his most important innovation was creating the Port of London Authority in 1908. It merged numerous inefficient and overlapping private companies and gave unified supervision to Britain's most important port. That enabled London to compete more effectively with Hamburg and Rotterdam. Lloyd George also turned his attention to strikes and industrial disputes in shipyards. He was instrumental in settling the serious threat of a national railway strike in 1907. While almost all the rail companies refused to recognise the unions, he persuaded them to recognise elected representatives of the workers who sat with the company representatives on conciliation boards—one for each company. If those boards failed to agree then an arbitrator would be called upon.

Черчилль Сауда кеңесінің президенті: 1908-1910

1908 жылғы 8 сәуірде Х. Х. Асквит денсаулығы нашарлаған премьер-министрдің орнын басып, төрт күннен кейін Уинстон Черчилль Сауда кеңесінің президенті болып тағайындалды. Ол Ллойд Джордж бастаған реформаларды жалғастырды. Черчилльдің алғашқы міндеттерінің бірі – Тине өзеніндегі кеме жұмысшылары мен жұмыс берушілер арасындағы еңбек дауын реттеу болды. Содан кейін ол болашақтағы еңбек дауларын қарау үшін Тұрақты төрелік сот құрып, келісімшіл ретінде танылды. Министрлер кабинетінде Ллойд Джорджбен бірлесіп әлеуметтік реформаларды қолдады. Ол Германиядағыдай "мемлекеттік араласу және реттеу желісін" жақтады. Черчилльдің маңызды жетістіктері 1909 жылы орын алды. Біріншісі – Еңбек биржалары туралы заң жобасы. Ол Уильям Беверидж басқаратын 200-ден астам еңбек биржасын құрды. Жұмыссыздар келіп, жұмыс табуға көмек алатын болды. Ол сондай-ақ мемлекет тарапынан қаржыландырылатын жұмыссыздыққа сақтандыру жүйесін енгізуді ұсынды. Екіншісі – Сауда кеңестері туралы заң жобасын ұсынды, ол ауыр еңбек жағдайларындағы кәсіптерді зерттеп, қанаушы жұмыс берушілерді қудалауға мүмкіндік берді. Заң жобасы көп дауыспен қабылданды, ол ең төменгі жалақыны және жұмысшылардың тамақтануға үзіліс жасау құқығын белгіледі. Черчилль "Кеніштердегі сегіз сағаттық жұмыс күні" заң жобасын ұсынды, ол кеншілердің күніне сегіз сағаттан артық жұмыс істеуіне заңмен тыйым салды. Сидней Бакстон 1910-1914 жылдар аралығында президент қызметін атқарды. Оның басты міндеті – көптеген нақты сауда және коммерциялық заңдарды қабылдау болды.

1973 жылдан бастап

1973 жылдан бастап Ұлыбританияның халықаралық сауда саясаты Еуропалық экономикалық қауымдастықтың, кейіннен Еуропалық Одақтың қарауына берілді. 2016 жылдың маусым айында Ұлыбритания Еуропалық Одақтан шығуға дауыс бергеннен кейін, кеңес 2017 жылдың қазан айында қайта құрылды. 2017 жылғы соңғы нұсқасында кеңестің толыққанды мүшелері тек құпия кеңесшілер ғана бола алады, ал қалғандары кеңесшілер ретінде тағайындалады.

Мүшелер

Басқармада тек бір тұрақты мүше бар, ол оның президенті.

Қосымша оқу және келтірілген еңбектер

Баси, Артур Герберт. Сауда және плантациялар лорд комиссарлары, көбінесе Сауда кеңесі деп аталады, 1748–1782 (Йейл университетінің баспасы, 1925) онлайн. Блэк, Алистер және Кристофер Мерфи. «Мағлұмат, барлау және сауда: Британ Сауда кеңесінің кітапханасы және коммерциялық барлау бөлімі, 1834–1914». Кітапхана және ақпарат тарихы 28.3 (2012): 186–201. Браун, Люси М. Сауда кеңесі және еркін сауда қозғалысы, 1830–1842 (Кларендон Пресс, 1958). Диккерсон, Оливер Мортон. Америка отаршылдық үкіметі 1696–1765: Британ Сауда кеңесінің Америка отарларымен қарым-қатынасын зерттеу, саяси, өндірістік, әкімшілік (1912) онлайн. Гилберт, Бентли Б. Дэвид Ллойд Джордж: Саяси өмір: 1-том. Өзгерістің сәулетшісі 1863–1912 (1987) 285–334 б. Олсон, Элисон Г. «Сауда кеңесі және XVIII ғасырдағы Лондон-Америка мүдделік топтары». Империялық және Достастық тарихы журналы 8.2 (1980): 33–50. Розевир, Стивен. «Бизнестің және өңірлердің теңгерімін сақтау: Британ өнеркәсіптік саясатының таралуы және Сауда кеңесі, 1945–1951». Бизнес тарихы 40.1 (1998): 77–99. Смит, Хьюберт Льюэллин. Сауда кеңесі (1928) – маңызды тарих, 288 б. онлайн; сондай-ақ онлайн шолуды қараңыз. Стил, Ян Кеннет. Колониялық саясаттың саясаты: Колониялық әкімшіліктегі Сауда кеңесі 1696–1720 (Кларендон Пресс, 1968).