Кіріспе

Құс түрі, қаштанақ бас ара жегіш деп те аталатын тағы бір түр.

Қаштанақ бас ара жегіш (Merops leschenaulti), немесе құмдық бас ара жегіш – ара жегіштер тұқымдасына (Meropidae) жататын құс. Ол Үндістан субконтиненті мен оған іргелес аймақтарда, Үндістанның шығысынан Оңтүстік-Шығыс Азияға дейін көбейеді. Бұл түр, басқа ара жегіштер сияқты, әдемі түсті, жұқа денелі құс. Оның көп бөлігі жасыл, қонышқасы мен төменгі құрсағы көгілдір. Беті мен жұтқыншағы сары, қара көз жолағы бар, ал басы мен мойны қазқыл түсті. Жұқа, иілген мүсігі қара. Еркек және ұрғашы құстар бір-бірінен ажыратылмайды, бірақ жас құстардың түсі солғын. Оның ұзындығы 18–20 см, және көптеген туыстарында болатын екі ұзын орталық құйрық қауырсыны жоқ.

Сипаттама

Қаштанат баслы ара жегіштің жалпы ұзындығы мен салмағы бірдей болады. Еркек және ұрғашы түрлерінің сыртқы түрі шамалы ғана ерекшеленеді. Маңдай, бас, мойын және кеудесі жарқыраған қаштанат түсті. Көздің алды мен құлақ жамылғысы қара түсті, көздің астынан және құлақтың астынан жұқа жолақ түрінде жалғасады. Арқасы, төменгі арқасы және қанаттары жасыл, соңғылары көкшіл ұштармен аяқталады. Жыныс және құйрық асты жағы ақшыл, жылтыр көк түсті. Қанаттарының ішкі жағы қызыл, ал барлық ұштары қараңғы түсті жасыл. Ортаңғы құйрық қауырсындары сыртқы жағында көкшіл, ішкі жағында жасыл; қалғандары жасыл, ішкі жағы қоңыр жиектелген және барлық ұштары қараңғы. Жүздің бүйірлері, иегі және тамағы сары; одан төмен қарай мойынның бүйіріне дейін созылатын кең қаштанат жолағы бар, ол жоғарғы қауырсынның қаштанат түсімен қосылады; одан төменірек қара түсті қысқа, анық жолақтан және одан кейін анық емес сары жолақтан тұратын жолақ орналасқан. Төменгі қауырсынның қалған бөлігі, әсіресе қанаттары мен құйрық асты жағы көк түсте ұштармен аяқталады. Көздің қарашығы қызыл, мүсізі қара, аяқтары қараңғы сұр және тырнақтары қара мүйіз түсті. Жасөспірімдер ересектерге ұқсайды, бірақ түсі ақылдырақ. Олардың маңдайы, маңдайшасы және төменгі тамағы сары, қаштанат емес, ал мойын жолағы нашар көрінеді. Көкірегі мен құрсағы ересектерге қарағанда ақшыл және зәйтүн түсті болады.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Бұл құс субтропикалық ашық орманды жерлерде, көбінесе су жағасында көбейеді. Ол биік таулы аймақтарда ең көп кездеседі.

Мінез-құлық

Бұл құстар топтап тіршілік етеді, бірге тамақтанады және қонақтайды.

Өсіру

Қаштанақ баслы ара жегіштер көбінесе құмды жартастарда шағын топтарда ұялайды. Олар 5-6 дөңгелек ақ жұмыртқа салайтын, салыстырмалы түрде ұзын туннель қазады. Ата және аналық екеуі де жұмыртқаны күтіп, балаларын тамақтандырады.

Тамақ және азықтандыру

Атауынан көрініп тұрғандай, аражегіштер негізінен жәндіктермен қоректенеді, әсіресе аралармен, егеуқұйрықтармен және шершенелермен, оларды ашық тұрақтан ұшып шығып, ауада аулайды.