Кіріспе
Абортты қоздыру және жараны емдеу үшін дәрі-дәрмектер. Мизопростол – асқазан мен он екі елі ішектің жарасын алдын алу және емдеу, босануды қоздыру, түсік жасау және жатырдың нашар жирылуынан болатын босанғаннан кейінгі қан кетуді емдеу үшін қолданылатын синтетикалық простагландин дәрісі. Бұл препаратты стероид емес қабынуға қарсы дәрілерді (НСҚҚ) қабылдап жүрген адамдарда асқазан жарасының алдын алу үшін ауыз арқылы қабылдайды. Түсік жасаудағы тиімділігі 66%-дан 90%-ға дейін жетеді. Босануды қоздыру немесе түсік жасау үшін оны ауызға ішіп, ауызда ерітіп немесе қынапқа қойып қолданады. Босанғаннан кейінгі қан кету кезінде тік ішек арқылы да қолдануға болады. Көбінесе кездесетін қосымша әсерлері – диарея және іш ауруы. Бұл дәрі Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының "Қажетті дәрілер тізіміне" енген. Ол жалпы қолданыстағы дәрі ретінде сатылады. Алайда, мизопростол жақсы көтеріледі, сондықтан оны бірінші таңдау ретінде қарастыруға болмайды. Мизопростолдың салдарынан туындаған диарея және күніне бірнеше рет (әдетте төрт рет) доза қабылдау қажеттілігі емделу режимін сақтауға кедеріл келтіретін басты мәселелер болып табылады.
Misoprostol is a synthetic prostaglandin medication used to prevent and treat stomach and duodenal ulcers, induce labor, cause an abortion, and treat postpartum bleeding due to poor contraction of the uterus. It is taken by mouth when used to prevent gastric ulcers in people taking nonsteroidal anti inflammatory drugs (NSAID). By itself, effectiveness for abortion is between 66% and 90%. For labor induction or abortion, it is taken by mouth, dissolved in the mouth, or placed in the vagina. For postpartum bleeding it may also be used rectally. Common side effects include diarrhea and abdominal pain. It is on the World Health Organization's List of Essential Medicines. It is available as a generic medication. but was significantly better tolerated, so misoprostol should not be considered a first line treatment. Misoprostol induced diarrhea and the need for multiple daily doses (typically four) are the main issues impairing compliance with therapy.
Босандыру
Мизопростол көбінесе босануды қозғау үшін қолданылады. Ол жатырдың жиырылуын және жатыр мойнының дайындалуын (ашылуын немесе жұқаруын) қамтамасыз етеді. Ол басқа кең таралған дайындаушы зат – динопростоннан арзан болуы мүмкін. 2002 және 2012 жылдар аралығында мизопростол вагинальді енгізуі зерттелді және ЕО-да бекітілді. АҚШ-та қолдануға рұқсат берілмеді, ал АҚШ-тың FDA жатыр мойнының дайындалуын және босануды қозғауды мизопростолдың бекітілген қолданылу саласынан тыс деп санайды.
Миомектомия
Жатыр фибромы бар әйелдерге миомектомиядан бұрын мизопростол қолданғанда операция кезіндегі қан жоғалту мөлшері азаяды және қан құю қажеттілігі төмендейді.
Аборт
Мизопростол медициналық аборттарды хирургиялық абортқа балама ретінде, жеке немесе басқа дәрілермен (мифепристон немесе метотрексат) бірге қолданылады. Медициналық аборттың артықшылығы – бұл оның азырақ инвазивті, дербес, өздігінен басқарылатын және құпиялы болуы. Кейбір әйелдер оны табиғирақ сезінетіндіктен жақсы көреді, себебі дәрілер түсік процесін тудырады. Сонымен қатар, аборт заңсыз жерлерде оған қол жеткізу оңай. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) мизопростолды аборт жасау кезінде қолдану, оның пайдасы мен қауіптері туралы нақты нұсқаулар береді. Мизопростол метотрексат немесе мифепристонмен (RU 486) бірге қолданылғанда ең тиімді. Мифепристон прогестеронның әсерін тоқтатып, жатыр қабығының ыдырауына, жатыр мойны мен жатырдың қан тамырларының кеңеюіне және жатырдың жиырылуына себеп болады – бұл менструальді циклға ұқсас процесс, нәтижесінде ұрық жатыр қабырғасынан ажырап шығады. Содан кейін мизопростол жатыр мойнын кеңейтеді және жатырды тазартатын бұлшық еттердің жиырылуын күшейтеді. Мизопростолдың өзі азырақ тиімді (әдетте жүктіліктің сегіз аптасына дейін 88%). Медициналық бақылауда болса, қауіпті емес, бірақ әйелдердің 1%-ында медициналық көмек қажет болатын қатты қан кету болуы мүмкін, кейбір әйелдерде жатыр сыртында жүктілік болуы мүмкін, ал мизопростол тиімсіз болған жүктіліктің 12%-ында туа біткен ақаулар пайда болуы мүмкін және көбінесе аборттың тиімді әдісімен аяқталады. Көптеген ірі зерттеулер мифепристонмен бірге мизопростолды қолдану бойынша хаттаманы ұсынады. Олардың бірлескен тиімділігі ерте жүктілік кезінде шамамен 95% құрайды. Мизопростолдың өзі жүктіліктің алғашқы кезеңдерінде тиімдірек болуы мүмкін. Мизопростолды хирургиялық абортқа дайындық ретінде, әсіресе екінші триместрде (жеке немесе ламинариялық стенттермен бірге) жатыр мойнын кеңейту үшін де қолдануға болады. Вагинальді мизопростол бұрынғы енгізу әрекеті сәтсіз болған жағдайда, ішкі жатыр құрылғысын (ИЖҚ) енгізуді жеңілдету үшін де қолданылады. Мизопростолдың ауыз арқылы қабылдануы 24 сағат ішінде толық аборт жасау үшін ең тиімсіз емдеу болып табылады, себебі бауырдың бірінші өту әсері мизопростолдың биологиялық қолданылуын төмендетеді. Вагинальді және тіл асты жолдары дәрінің тиімділігін арттырады және әсер ету ұзақтығын ұлғайтады, өйткені осы жолдар дәрінің бауырдың бірінші өту әсерін айналып өтіп, тікелей қан айналымына сіңуіне мүмкіндік береді. Емді қолданғаннан кейін 2 аптадан соң бақылауға келу ұсынылады. Толық түсік жасау үшін қолданылған жағдайда, емнің сәттілігін қамтамасыз ету үшін жүктілік тестісі, жатырдың физикалық тексеруі және ультрадыбыс зерттеуі жүргізілуі керек. Ем сәтсіз болған жағдайда хирургиялық араласу мүмкін. Мизопростолдың бір дозасын вагинальді немесе букальді жолмен қолдану ұсынылады, қажет болған жағдайда қосымша дозалар тағайындалады. Оны мифепристонмен бірге, медициналық абортқа ұқсас схема бойынша да қолдануға болады. Ректалды мизопростол қан кету кезінде тиімдірек, себебі басқа жолдармен салыстырғанда ол азырақ қосымша әсерлерге себеп болады. Ректалды мизопростолды қолдану туралы көптеген жағдайлар мен рандомизацияланған бақылаулы зерттеулерде айтылған. Дегенмен, ол арзан және термостабильді (окситоцин сияқты салқындатуды қажет етпейді), сондықтан дамушы елдерде тиімді және құнды дәрі болып табылады. Мизопростолды қолдану бойынша жүргізілген рандомизацияланған бақылаулы зерттеуде ресурстары шектеулі қауымдастықтарда босанғаннан кейінгі қан кетуден туындаған ана өлімі 38%-ға төмендегені анықталды. Мизопростолдың төмен құны, тиімділігі, тұрақтылығы және азырақ қосымша әсерлеріне байланысты оны қолдану ұсынылады. Окситоцинды инъекция арқылы беру қажет, ал мизопростолды осы мақсатта ауыз арқылы немесе ректальді түрде беруге болады, бұл оны мейірбикелер мен дәрігерлердің жеткіліксіз саны бар аймақтарда әлдеқайда пайдалы етеді.
Ұрыққа ішке контрацептивті құрылғыны енгізу
Бұрын қанағаттандырылмаған кесар тілімі жасалған немесе аналық ішкі құрылғысын орнату әрекеті сәтсіз аяқталған әйелдерде, процедурадан бұрын мизопростол қолдану аналық ішкі құрылғысын орнату сәтсіздігінің көрсеткіштерін азайтады. Дегенмен, жағымсыз әсерлердің жоғарылауына байланысты, басқа әйелдерде осы мақсатта мизопростолды жүйелі түрде қолдану деректермен расталмаған.
Басқа
Эндометрий биопсиясы алдында жатыр мойнының дайындалуын жеңілдету үшін, тіректі немесе жатыр мойнын кеңейтетін құралды қолдану қажеттілігін азайту мақсатында қолданылады. Мизопростолдың көп склерозбен ауырған пациенттерде тригеминді невральгияны емдеуде қолданылуын қолдайтын деректер шектеулі.
Жағымсыз әсерлер
Асқазан ойық жарасының алдын алу үшін мизопростолды ауыз арқылы қабылдаудың ең көп кездесетін жағымсыз әсері диарея болып табылады. Клиникалық сынақтарда, емделгендердің шамамен 13%-ы диареяны баяндаған, бұл дозаға байланысты және әдетте емдеу барысында ерте пайда болады (13 күннен кейін) және көбінесе өзінен-өзі шектеледі (көбінесе 8 күн ішінде жоғалады), бірақ кейде (2% жағдайда) мизопростолды тоқтату қажет болады. Асқазан ойық жарасының алдын алу үшін мизопростолды ауыз арқылы қабылдаудың ең көп кездесетін келесі жағымсыз әсерлері: іш ауруы, құлайғандық, ісіну, бас ауруы, диспепсия, құсу және іш қату, бірақ бұл жағымсыз әсерлердің ешқайсысы плацебо қабылдағанда одан көп кездеспеген. Зерттеу көрсеткендей, 600 мкг немесе 400 мкг дозада тіл астына берілген мизопростолдың әсері тез басталуы, жоғары ең жоғары концентрациясы және биожетімділігіне байланысты қызба мен диарея жиірек кездеседі, аналық немесе ауыз арқылы берілген мизопростолмен салыстырғанда. Жатыр мойнының пісіп жетілуіне және тудыруға қолданылатын барлық препараттар жатырдың гиперстимуляциясын тудыруы мүмкін, бұл ұрыққа қан ағынын нашарлатады және жатырдың жарылуы сияқты асқынулар қаупін арттырады. Мизопростолмен шақырылған босану кезіндегі жатырдың гиперстимуляциясын емдеу, басқа препараттармен шақырылған босану кезіндегі гиперстимуляцияны емдеуге қарағанда қиынға соғуы мүмкін деген алаңдаушылық туындады. Асқынулар сирек болатындықтан, мизопростолдың басқа жатыр мойнының пісіп жетілу препараттарынан жоғары қауіптілігін анықтау қиын. Бір бағалау бойынша, қатыстыратын ауыр ұрықтық асқынулар арасындағы айырмашылықты анықтау үшін 61 000-ға жуық адамды рандомизацияланған бақыланатын сынақтарға қатыстыру қажет, ал аналық асқынулар арасындағы айырмашылықты анықтау үшін шамамен 155 000 адам қажет болады.
Қарсы көрсетілімдер
Мизопростолмен тоқталған жүктілікті емдеуді тек келесі қарсы көрсетілімдері жоқ адамдарға қарастыру ұсынылады: жатыр сыртындағы жүктілік күдігі, стероид емес дәрілерді қабылдау, кіші кезең инфекциясының немесе сепсистің белгілері, гемодинамиканың тұрақсыздығы, мизопростолға белгілі аллергия, бұрынғы кесаров тілімі, митраль стенозы, гипертония, глаукома, бронх демікпесі және жақын жерде ауруханасы жоқ шалғай аймақтар.
Қоғам және мәдениет
2000 жылдың тамызында препаратты ойлап тапқан G. D. Searle, LLC компаниясынан келген хат, препараттың жүкті әйелдерге қолдануға болмайтындығы туралы ескерту жасап, дау тудырды, себебі ол түсік тудыруға қабілетті және еңбекке шақыру үшін қолданғанда ана мен ұрықтың өлімі туралы хабарлар келген. Американдық акушерлік және гинекологиялық колледжі мизопростолдың еңбекке шақыру үшін қолданылуын қолдайтын маңызды дәлелдер бар екенін мәлімдейді және бұл позицияны Серль хатына жауап ретінде қайта растады. Бұл препарат Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының "Қажетті медицина тізіміне" енген, сондай-ақ еңбекке шақыру үшін Mysodelle препараты да қолданылады.
Қара нарық
Мизопростол Бразилияда өздігінен түсік жасату үшін қолданылады, онда қара нарықтағы бағасы дозасына 100 АҚШ долларынан асып түседі. Бразилияда заңсыз, медициналық бақылаусыз мизопростолмен жасалатын түсіктер, заңсыз өздігінен жасалатын түсіктің басқа түрлерімен салыстырғанда, азаматтардың денсаулығына нашар әсер ету деңгейі төмен, бірақ заңды, медициналық бақылаудағы хирургиялық және медициналық түсіктерге қарағанда нашар әсер ету деңгейі жоғары. Мизопростолмен жасалған сәтсіз түсіктер кейбір жағдайларда туа біткен кемістіктерге алып келуі мүмкін. Нью-Йорк қаласындағы төмен кірісті және иммигранттар да жүктілікті тоқтату үшін өздігінен қолданылатын мизопростолды қолданады, себебі бұл әдіс хирургиялық түсікке қарағанда әлдеқайда арзан (бір дозаға шамамен 2 доллар). Бұл препарат Мексикада оңай қолжетімді. Техаста аборт провайдерлерін реттеудің күшейгеніне байланысты мизопростол қолдану да артты. АҚШ Жоғарғы Сотының "Доббс және Джексон әйелдер денсаулығы" ісі бойынша шешімінен кейін көптеген штаттар заңды түсік қызметтеріне, соның ішінде мизопростол қолданылатын дәрілік түсікке қол жеткізуді шектеді. Осы шектеулердің нәтижесінде АҚШ-та әйелдердің өздігінен жасалатын түсіктерінің көбеюі туралы хабарлар тарады. Көптеген әйелдер таблеткаларды шетелдегі онлайн-фармациялардан сатып алды немесе Мексикадан мизопростол алды.