Кіріспе

Афина, Грекияда өткен көп түрлі спорттық жарыс

1896 жылғы жазғы Олимпиада ойындары, ресми түрде I Олимпиада ойындары (Αγώνες της 1ης Ολυμπιάδας) және көбінесе Афина 1896 (Αθήνα 1896) деп аталады, қазіргі заманғы тарихта өткен алғашқы халықаралық Олимпиада ойындары еді. Француз аристократы Пьер де Кубертен құрған Халықаралық Олимпиада комитеті (ХОК) ұйымдастырды. Ойындар 6 сәуірден 15 сәуірге дейін Афина, Грекияда өтті. Ойындарға 14 ұлт (ХОК мәліметінше, бұл сан әртүрлі интерпретацияға түсуі мүмкін) және 241 спортшы (барлығы ерлер; бұл сан да даулы) қатысты. Қатысушылардың барлығы еуропалық немесе Еуропада тұратын, АҚШ командасынан басқа. Жарысқа қатысқан спортшылардың 65%-дан астамы гректер еді. Жеңімпаздар күміс медальмен, ал екінші орын алғандар қола медальмен марапатталды. Кейіннен ХОК бұл медальдарды алтын және күміске ауыстырып, үшінші орын алған спортшыларға қола медаль табыстады. 14 қатысушы елдің 10-ы медаль жеңіп алды. АҚШ ең көп алтын медальді – 11-ді, ал Грекия ең көп медальді – 47-ні жеңіп алды. Гректер үшін ең маңызды оқиға – отандасы Спиридон Луидің марафондағы жеңісі болды. Ең сәтті спортшы – неміс күресшісі және гимнаст Карл Шуман, ол төрт жарыста жеңіске жетті. Афина Кубертен ұйымдастырған 23 маусым 1894 жылғы Париж конгресінде бірауыздан тұңғыш заманауи Олимпиада ойындарын қабылдауға таңдалды, сондай-ақ осы конгресте ХОК құрылды, себебі Грекия ежелгі Олимпиада ойындарының отаны еді. Негізгі арена – Панафина стадионы, онда жеңіл атлетика және күрес өтті; басқа да ареналарға велосипед спорты үшін Нео Фалирон велодромы және фехтование үшін Заппион кірді. Ашылу рәсімі 6 сәуірде Панафина стадионында өтті, оның барысында жарысқа қатысқан спортшылардың көпшілігі ұлттық белгісі бойынша стадионның орталық алаңында орналасты. Ұйымдастыру комитетінің президенті, тәжді ханзада Константиннің сөзінен кейін оның әкесі Ойындарды ресми түрде ашты. Содан кейін тоғыз оркестр мен 150 хор әншісі Спиридон Самарас жазған, ақын Костис Паламас сөзін жазған Олимпиада гимнін орындады. 1896 жылғы Олимпиада ойындары үлкен жетістікке ие болды. Ойындарға осы уақытқа дейін өткен барлық спорттық жарыстардың арасында ең көп халықаралық қатысушы жиналды. Панафина стадионы спорттық жарысты тамашалауға келген адамдармен толып тасты, мұндай көп көрермен бұрын ешқашан жиналмаған еді. Ойындардан кейін Кубертен мен ХОК-ке Грекия королі Георгий және Афинадағы американдық спортшылар сияқты бірнеше белгілі тұлғалар келесі Олимпиада ойындарын Афинада өткізу туралы өтініш жасады. Алайда, 1900 жылғы жазғы Олимпиада ойындары Париж қаласында өткізуге жоспарланған еді және 1906 жылғы аралық Олимпиада ойындарынан басқа, Олимпиада ойындары 108 жылдан кейін 2004 жылғы жазғы Олимпиада ойындарына дейін Грекияға оралмады.

Ойындарды қайта жаңғырту

XIX ғасырда Еуропадағы бірнеше шағын спорт фестивальдері Ежелгі Олимпиада ойындарының атымен атала бастады. 1870 жылғы Олимпиада ойындары Панафина стадионында өтті, ол осы оқиға үшін қайта жаңартылған еді, және 30 000 көрерменге тарта білді. Француз педагогы және тарихшысы Пьер де Кубертен Уильям Пенни Брукстің көп ұлтты және көп түрлі спорттық іс-шараны құру идеясын қабылдады – ежелгі ойындарға тек грек тегінің еркек атлеттері ғана қатысуға рұқсат етілген. 1890 жылы Кубертен «La Revue Athletique» журналында Мач Венлоктың маңыздылығын баяндайтын мақала жазды. Дәл сол жерде, 1850 жылдың қазан айында жергілікті дәрігер Уильям Пенни Брукс Уенлок Олимпиада ойындарын құрды, ол спорт пен ойын-сауық фестивалі болды, оған жеңіл атлетика және крикет, футбол және квоттар сияқты командалық спорт түрлері кірді. Кубертен сондай-ақ 1859, 1870 және 1875 жылдары «Олимпиада» деген атпен грек ойындарын ұйымдастырған бизнесмен және меценат Евангелис Заппастан да шабыт алды. 1896 жылғы Афина ойындарын Евангелис Заппас пен оның туысы Константинос Заппас қалдырған мүліктері және Грекия үкіметінің тақ мұрагері Константин арқылы Панафина стадионының екінші рет жөнделуін демеушілік етуді сұраған Джордж Аверофф қаржыландырды. Грекия үкіметі бұл шешімді қабылдады, тіпті мармардан жасалған стадионды жөндеу шығындары Евангелис Заппас тарапынан қырық жыл бұрын толығымен төленген болатын. 1894 жылдың 18 маусымында Кубертен Париждегі Сорбоннада 11 елдің спорттық қоғамдарының өкілдеріне өз жоспарларын ұсыну үшін конгресс ұйымдастырды. Конгресс оның ұсынысын қабылдағаннан кейін, алғашқы заманауи Олимпиада ойындарының күнін анықтау қажет болды. Кубертен ойындарды 1900 жылы Парижде өткен Дүниежүзілік көрмемен бірге өткізуді ұсынды. Конгресс мүшелері алты жылдық күту мерзімі халықтың қызығушылығын азайтуы мүмкін деп алаңдады, сондықтан 1896 жылы алғашқы Ойындарды өткізуге шешім қабылдады. Күні белгіленгеннен кейін, конгресс мүшелері қонақ қаланың таңдалуына назар аударды. Афинаның алғашқы Ойындарды қабылдауына қалай шешім қабылданғаны әлі де құпия болып табылады. Келесі жылдары Кубертен де, Деметриус Викелас та таңдау процесін еске түсірді, бұл конгрестің ресми хаттамасына қайшы келді. Көптеген мәліметтерде бірнеше конгрессмендер алдымен Лондонды ұсынған, бірақ Кубертен оған келіспеген. Грекияны өкілдік еткен Викеласпен қысқаша әңгімелескеннен кейін Кубертен Афинаны ұсынды. Викелас 23 маусымда Афина ұсынысын ресмилады, ал Грекия Олимпиаданың бастапқы отаны болғандықтан, конгресс шешімді бірауыздан мақұлдады. Содан кейін Викелас жаңадан құрылған Халықаралық Олимпиада комитетінің (ХОК) бірінші президенті болып сайланды.

Ұйым

Олимпиада ойындары Грекияға қайта оралады деген жаңалықты грек халқы, БАҚ және патша отбасы жақсы қабылдады. Кубертеннің сөзінше, "Тақ мұрагері Константин Афинада Олимпиада ойындарының ашылуы туралы естіп, зор қуанышқа бөленді". Кубертен былай деп растады: "Патша мен Тақ мұрагері осы ойындарды өткізуге өз қамқорлығын көрсетеді". Константин кейіннен одан да көп іс жасады; ол 1896 жылғы ұйымдастыру комитетінің төрағалығына құлшына кірісті. Дегенмен, елде қаржылық қиындықтар мен саяси тұрақсыздық болды. 19 ғасырдың соңғы жылдары премьер-министр лауазымы Шарлаос Трикупис пен Теодорос Делиганнис арасында жиі алмасып тұрды. Осы қаржылық және саяси тұрақсыздық салдарынан премьер-министр Трикупис және ұлттық Олимпиадалар сериясын ұйымдастыруға тырысқан Zappas Олимпиада комитетінің президенті Стефанос Драгумис Грекияның бұл шараны өткізе алмайтынына сенді. 1894 жылдың соңында Стефанос Сколудис басқарған ұйымдастыру комитеті Ойындардың құны Кубертеннің алғашқы бағалауынан үш есе жоғары екенін мәлімдеді. Олар Ойындар өткізілмейтінін түсіндіріп, отставкаға кетеді. Ойындардың жалпы құны 3,740,000 алтын драхманы құрады. Олимпиада ойындарын қайта жаңғырту перспективасы күмәнді болғандықтан, Кубертен мен Викелас Олимпиада қозғалысын сақтап қалу үшін үгіт бастады. Олардың күш-жігері 7 қаңтар 1895 жылы Викелас мұрагер ханзада Константиннің ұйымдастыру комитетінің төрағалығын қабылдағанын жариялағанда жемісті болды. Оның басты міндеті – Ойындарды өткізуге қажетті қаражатты тарту еді. Ол грек халқының патриотизміне сүйеніп, оларды қажетті қаржыны қамтамасыз етуге шақыруға тырысты. Константиннің ынтасы грек халқынан үлкен қаржылық көмектерді әкелді. Бұл халықтық науқанның нәтижесінде 330,000 драхма жиналды. Арнайы маркалар басылып шығарылды, олардың сатылуы 400,000 драхманы құрады. Билет сатылымынан 200,000 драхма түсті. Константиннің өтінішімен кәсіпкер Джордж Аверофф Панафина стадионының қалпына келтірілуіне қаржы жұмсауға келісті. Аверов осы жобаға 920,000 драхма сыйлады. Оның жомарттығына деген құрметтің нышаны ретінде Аверофтың ескерткіші 1896 жылдың 5 сәуірінде стадион сыртында орнатылды. Ол бүгінгі күнге дейін тұр. Кейбір спортшылар Ойындарға қатысуға мүмкіндік алды, себебі олар Ойындар өткізіліп жатқан кезде Афинада демалыс немесе жұмыс сапарымен болды (мысалы, британдық бәсекелестердің кейбіреуі британ елшілігінде жұмыс істеді). Спортшылар үшін арнайы Олимпиада ауылы 1932 жылғы жазғы Олимпиада ойындарына дейін құрылмады. Сәйкесінше, спортшылар өздеріне жатақхана табуға мәжбүр болды. Жаңа МОК-тың 1894 жылы қабылдаған алғашқы ережесінде тек әуесқой спортшылардың Олимпиада ойындарына қатысуына рұқсат берілді. Осылайша, әртүрлі жарыстар, фехтованиені қоспағанда, әуесқойлық ережелер бойынша өткізілді. Ережелер біркелкі болмағандықтан, ұйымдастыру комитеті әртүрлі ұлттық спорт федерацияларының кодекстерінен таңдау жасауға мәжбүр болды. Қазылар алқасы, төрешілер және ойын директоры ежелгі атауларын сақтап қалды (Эфор, Геланодик және Алитарк). Принц Георг соңғы төреші болды; Кубертеннің сөзінше, "оның қатысуы эфорлардың шешімдеріне салмақ пен бедел берді". Әйелдерге 1896 жылғы жазғы Олимпиада ойындарына қатысуға рұқсат берілмеді, өйткені де Кубертен олардың қатысуын "практикалық емес, қызықты емес, эстетикалық емес және дұрыс емес" деп есептеді.

Орындар

1896 жылғы жазғы Олимпиада ойындары үшін жеті нысан пайдаланылды. Панафина стадионы басты нысан болды, онда тоғыз спорт түрінің төртеуі өткізілді. Марафон қаласы марафон және жеке жол веложарысына таңдалып алынды. Зей шығанағында жүзу, Заппейонда фехтование, Каллитеяда спорттық оқ ату, ал Афина теннис клубында теннис ойындары өтті. 1896 жылғы Олимпиада ойындары кезінде теннис гректерге беймәлім спорт түрі болды. Зеа шығанағы – Афина аймағындағы теңіз порты және яхта тұрағы; жүзу үшін осы нысан таңдалды, себебі Ойындарды ұйымдастырушылар арнайы жүзу бассейнін салуға қаражат жұмсаудан жаңылғысы келді. 1896 жылғы нысандардың төртеуі 2004 жылғы Ойындарда жарыс өткізу үшін қайта пайдаланылды. Велодром 1964 жылы футбол стадионына айналдырылып, Караискакис стадионы деп аталды. Бұл нысан 2004 жылғы Ойындарда футболға пайдалану үшін 2003 жылы қайта жаңартылды. 2004 жылғы Ойындар кезінде Панатинаико стадионы садақ ату жарыстарына және марафонның фиништік сызығына қызмет етті. Марафон қаласы 2004 жылғы Ойындарда марафонның басталу орны болды. Zappeion 1998 жылдан 1999 жылға дейін 2004 жылғы Ойындарды ұйымдастыру комитетінің (ATHOC) алғашқы кеңсесі ретінде, ал Ойындар кезінде – негізгі байланыс орталығы ретінде қызмет етті. Нысан Спорт Сыйымдылығы Сілтеме Афина теннис клубы Теннис Тізімде жоқ. Зей шығанағы Жүзу Тізімде жоқ. Каллитея Оқ ату Тізімде жоқ. Марафон (қала) Жеңіл атлетика (марафон), Велоспорт (жеке жол жарысы) Тізімде жоқ. Нео Фалирон велодромы Велоспорт (трек) Тізімде жоқ. Панатинаико стадионы Жеңіл атлетика, гимнастика, ауыр атлетика және күрес 80,000 Заппейон Фехтование Тізімде жоқ.

Ашылу рәсімі

Пасхалық дүйсенбіде, 6 сәуірде (Грекияда сол кезде қолданылған Юлиан күнтізбесі бойынша 25 наурыз) Бірінші Олимпиада ойындары ресми түрде ашылды. Панафина стадионы шамамен 80 000 көрерменге толы болды, олардың ішінде Грекия королі Георг I, оның әйелі Ольга және ұлдары болды. Жарысқа қатысқан көптеген спортшылар ұлттары бойынша топтасып, стадионның ішкі алаңына орналасты. Ұйымдастыру комитетінің президенті, тәжді ханзада Константиннің сөзінен кейін, оның әкесі Ойындарды ресми түрде (грек тілінде) былай деп жариялады: "Афинадағы алғашқы халықаралық Олимпиада ойындарын ашық деп жария етемін. Ұлт гүлденсін! Грек халқы ұзақ жасасын!" Содан кейін тоғыз оркестр мен 150 хор әншісі Спиридон Самарас жазған, ақын Костис Паламас сөздерімен Олимпиада гимнін орындады. Кейін, 1960 жылға дейін ашылу салтанатында әртүрлі музыкалық нөмірлер орындалды, содан бері Самарас/Паламас шығармасы ресми Олимпиада әнұраны болды (1958 жылы ХОК сессиясының қаулысы). Қазіргі Олимпиада ашылу салтанатының басқа да элементтері кейінірек енгізілді: Олимпиада оты алғаш рет 1928 жылы жағылды, алғашқы спортшылардың анты 1920 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында, ал алғашқы төрешілердің анты 1972 жылғы Олимпиада ойындарында қабылдады.

Оқиғалар

1894 жылы Сорбонна конгресінде Афинадағы бағдарламаға енгізу үшін көптеген спорт түрлері ұсынылды. Алғашқы ресми хабарламаларда футбол және крикет сияқты спорттар қарастырылды, бірақ бұл жоспарлар бекітілмеді және аталған спорт түрлері Олимпиада бағдарламасына енбеді. Ескек және желкендік спорты да жоспарланған болатын, бірақ жарыс күндері олар өткізілмеді: Грецияда арнайы қайықтардың жетіспеуі және шетелдік қатысушылардың болмауы салдарынан желкендік спорты, ал нашар ауа райынан ескек спорты тоқтатылды. Соның нәтижесінде, 1896 жылғы жазғы Олимпиада бағдарламасына 9 спорт түрі, 10 дисциплина және 43 жарыс кірді. Әр дисциплинадағы жарыстар саны жақшада көрсетілген.

Жеңіл атлетика

Жеңіл атлетика жарыстары барлық спорт түрлерінен ең көп халықаралық қатысушыны қамтыды. Басты оқиға – халықаралық жарыста алғаш рет өткізілген марафон болды. Бұрын танылмаған су тасушы Спиридон Луи осы жарыста жеңіске жетіп, Грекияның жалғыз жеңімпазы және ұлттық батыры атанды. Грекияның дискіні лақтыру және ядроны итеру жарыстарында жеңіске жетуге мүмкіндігі болғанымен, ең үздік грек спортшылары екі жарыста да американдық Роберт Гарреттен сәл қалып қойды. Әлемдік рекордтар орнатылмады, себебі халықаралық жарыста бақталастық көрсетуге ниет білдірген үздік спортшылардың саны аз болды. Сонымен қатар, жолдың қисықтары тым өткір болғандықтан, жүгіру кезеңдерінде жылдам нәтиже көрсетуге мүмкін болмады. Дегенмен, АҚШ-тан келген Томас Берк 100 метрлік жарысты 12,0 секундта, ал 400 метрлік жарысты 54,2 секундта жеңіп алды. Берк "құлап тұрып қашқан" (тізесін жерге тигізіп қашқан) стартты қолданған жалғыз спортшы болды, бұл қазылар алқасын қыңырлатты. Ақырында, оған осы "қолайсыз позадан" старт беруге рұқсат етілді. Чили елдігінен Луис Суберкасо 1896 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында ұлт үшін жарысқа қатысты. Бұл Чилиді алғашқы жазғы Олимпиада ойындарына қатысқан 14 елдің біріне айналдырды. Суберкасоның нәтижелері ресми есепте көрсетілмеген, бірақ бұл есепте әдетте тек жеңімпаздар тіркеледі және Суберкасо медальдар жеңіп алмады. Кейбір дереккөздерде ол 100 м, 400 м және 800 м жарыстарға тіркелген, бірақ стартқа шықпаған деген ақпарат бар. Чилидің сот-медициналық полициясының сарапшылары жүзді тану арқылы 100 метрлік спринттің 2-ші сериясының танымал суретін зерттеді және Суберкасо қатысушылардың бірі екенін анықтады. Ресми марафоннан кейін Стамата Ревити 40 шақырымдық қашықтықты 5 сағат 30 минутта жүгіріп өтіп, Панатинаико стадионының сыртында аяқтады. Алайда, "Мелпомена" мен Ревити бір адам деп санайтын авторлар соңғысына 4,5 сағаттық жақсы нәтижені жатқызады. 1896 жылғы Олимпиадада әйелдердің қатысуына рұқсат берілмегендіктен, оған ресми жарысқа қатысуға жол берілмеді.

Велоспорт

Велосипед жарыстарында Халықаралық велосипедшілер қауымдастығының ережелері қолданылды. Велотрек жарыстары жаңа салынған Neo Phaliron велодромында өтті. Жол жүрісінен тек бір жарыс өтті – Афинадан Марафонға және кері (87 шақырым). Велотрек жарыстарында ең үздік велосипедші француз Пауль Массон болды, ол бір айналымдағы уақыт сынағында, спринтте және 10 000 метрлік жарыста жеңіске жетті. 100 шақырымдық жарыста Массон өзінің отандасы Леон Фламенгтің қарқынын реттеуге көмектесті. Фламенг құлағаннан кейін, және грек қарсыласы Георгиос Колеттистің техникалық бұзылуын жөндеуін күтіп, жарысты жеңіп алды. Австриялық фехтовальщик Адольф Шмал 12 сағаттық жарыста жеңіске жетті, оны бар болғаны екі велосипедші аяқтады, ал жол жарысын Аристидис Константинидис ұтып алды.

Қалқан

Қарулы күрес Заппейонда өтті, ол Евангелис Заппас ежелгі Олимпиада ойындарын қайта жаңғырту үшін берген қаржыға салынған және бұрын ешқандай спорт жарысын көрмеген еді. Олимпиада ойындарына тек әуесқойлардың қатысуына рұқсат етілген басқа спорт түрлерінен өзгеше, фехтованиеде кәсіби спортшылар да қатысуға рұқсат етілді, бірақ бұл жеке жарыс ретінде өткізілді. Бұл кәсіби спортшылар да, әуесқойлар да, тең дәрежедегі спортшылар деп есептелді. Төрт жарыс жоспарланған, бірақ қандай да бір себеппен еппе жарысы тоқтатылды. Фойл бойынша жарысты француз Эжен Анри Гравелот жеңіп, финалда өзінің елдесі Анри Каллоны жеңді. Қалған екі жарыс – сабыр және мастерлік фойлде – грек фехтовальщиктері жеңіске жетті. Соңғы жарыста жеңіс одісқан Леонид Пиргос қазіргі заманғы Олимпиада тарихындағы бірінші грек чемпионы атанды.

Гимнастика

Гимнастика жарысы "Панатинаико" стадионының ішкі алаңында өтті. Германия 11 адамнан тұратын команда жіберді, олар сегіз жарыстың бесеуінде, соның ішінде екі командалық жарыста да жеңіске жетті: көлденең таяқшадағы командалық жарыста неміс командасы жалғыз қатысушы болды. Үш неміс жекелеген жүлделерді жеңіп алды: Герман Вайнгартнер көлденең таяқша жарысында жеңіске жетті, Альфред Флатов параллель таяқшаларда жеңіске жетті, ал күрес жарысында да жеңіске жеткен Карл Шуман секіруде жеңіске жетті. Швейцариялық гимнаст Луи Цуттер жылқыда жарысқанда жеңіске жетті, ал гректер Иоаннис Митропулос пен Николаос Андриакопулос сақиналарда және арқанмен көтерілуде жеңіске жетті.

Атыс

Каллитеядағы полигонда өткен ату жарысы бес түрден тұрды – екеуі мылтықпен, ал үшеуі тапаншамен. Бірінші жарыс, әскери мылтықтан атуда, Пантелис Карасевдас жеңіске жетті, ол барлық оқтарымен нысананы дәл соққан жалғыз қатысушы болды. Екінші жарыс, әскери тапаншадан атуда, екі американдық бауыр Джон мен Самнер Пэйн үстемдік етті. Олар бір жарыста бірінші және екінші орын алған алғашқы бауырлар атанды. Қонақтарды ұялтудан сақтану үшін, бауырлар келесі тапанша жарысына – еркін тапаншадан атуға – тек біреуінің қатысуын шешті. Самнер Пэйн сол жарыста жеңіске жетіп, Олимпиада чемпионының туысы болған алғашқы адам өзі Олимпиада чемпионы атанды. Пэйн бауырлары 25 метрлік тапаншадан ату жарысына қатыспады, себебі төрешілер олардың қарулары қажетті калибрге сай емес екенін анықтады. Олардың қатыспауында Иоаннис Франгудис жеңіске жетті. Соңғы жарыс, еркін мылтықтан ату, сол күні басталды. Бірақ, қараңғылықтың салдарынан жарысты аяқтау мүмкін болмады және ол келесі күні таңертең аяқталды, сол кезде Георгиос Орфанидис чемпион атанды.

Жүзу

Жүзу жарысы ашық теңізде өтті, себебі ұйымдастырушылар арнайы салынған стадионға қажетті қаржыны жұмсаудан бас тартты. Шараны тамашалау үшін Пирей жағалауындағы Зеа шығанағына 20 000-ға жуық көрермен жиналды. Шығанақтағы су суық болды, және бәсекелестер жарыс барысында қиындыққа тап болды. Үш ашық жарыс (ерлерге 100 метрге еркін жүзу, ерлерге 500 метрге еркін жүзу және ерлерге 1200 метрге еркін жүзу) болды, сонымен қатар тек грек теңізшілері үшін арналған арнайы жарыс та өтті, барлығы бір күні (11 сәуір) өткізілді. Венгриялық Альфред Хайос үшін бұл екі жарысқа ғана қатыса алатынын білдірді, себебі жарыстар тым жақын уақытта өтті, ол тиісінше демалып, күшін қайтаруға мүмкіндік бермеді. Дегенмен, ол қатысқан 100 және 1200 метрге еркін жүзуде жеңіске жетті. Кейін Хайос спорт және көркем жарыстарда медаль алған небары екі олимпиадашының бірі болды, ол 1924 жылы сәулет өнерінен күміс медаль ұтып алды. 500 метрге еркін жүзуде австриялық жүзуші Пол Нойман жеңіске жетті, ол қарсыластарын бір жарым минуттан астам айырмамен жеңді.

Теннис

Теннис 19 ғасырдың соңында маңызды спорт түрі болғанымен, Афинадағы турнирге ең үздік ойыншылардың ешқайсысы келмеді. Бәйге Афина теннис клубының кортында және велотренажерлер жарысына арналған велодромдың ішкі жағында өтті. Жеңімпаз атанған Джон Пиус Боландты Оксфордтағы оқуласы, грек Константинос Манос жарысқа тіркеген еді. Афина теннис комитетінің мүшесі ретінде Манос, Боландтың көмегімен, Оксфорд университетінің спорт ортасынан Афина ойындарына қатысушыларды іздеуге тырысты. Бірінші айналымда Боланд 100 метрлік жүгіруден шығарылған, перспективті теннисші Фридрих Траунды жеңді. Боланд пен Траун жұптық бәйгеге бірігіп, финалға өтіп, бірінші сетте жеңілген грек қарсыластарын жеңді.

Ауыр атлетика

1896 жылы ауыр атлетика әлі де жас спорт түрі болатын, және қағидалары бүгінгідей емес еді. Жарыстар ашық ауада, басты стадионның ішкі алаңында өтті, салмақ шектеулері болған жоқ. Алғашқы жарыс қазір "таза және итеру" деп аталатын стильде өтті. Екі спортшы ерекше көзге түсті: шотландық Лансестон Эллиот және даниялық Вигго Йенсен. Екеуі де бірдей салмақ көтерді; бірақ төрағасы принц Джордж болған төрешілер алқасы Йенсен оны жақсырақ орындады деп шешті. Бұл ережемен таныс емес британдық делегация наразылық білдірді. Спортшыларға қосымша талқылауға рұқсат берілді, бірақ ешқайсысы да нәтижені жақсарта алмады, және Йенсен чемпион атанды. Эллиот екі қолмен көтеруден кейін бірден өткен бір қолмен көтеруде өш алды. Йенсен соңғы екі қолмен көтеру әрекеті кезінде жеңіл жарақат алғандықтан, Эллиотқа қарсы тұра алмады, ол жарысты оңай жеңіп алды. Грек көрермендері шотландық жеңімпазды өте әдемі деп таныды. Ауыр атлетика жарысы кезінде бір қызықты оқиға болды: бір қызметшіге салмақтарды алып кетуді тапсырды, бірақ ол үшін бұл қиын міндет болды. Принц Джордж оған көмектесті, салмақты көтеріп алып, көпшілікті қуантқан қашықтыққа лақтырып жіберді.

Күршік

Панафина стадионында өткен күрес жарысында салмақ санаты болмады, сондықтан барлық салмақтағы күресшілердің арасында тек бір жеңімпаз анықталатын болды. Ережелер қазіргі грек-рим күресіне ұқсас болды, бірақ уақыт шегі болған жоқ, сондай-ақ барлық аяқтан ұстауларға тыйым салынбады (қазіргі ережелерден өзгеше). Екі грек күресшісінен басқа, барлық қатысушылар бұрын басқа спорт түрлерімен айналысқан. Ауыр атлетикадан чемпион Лансестон Эллиот гимнастикадан чемпион Карл Шуманмен күш сынасты. Соңғысы жеңіске жетіп, финалға өтті, онда ол бұрын Стефанос Кристопулосты жеңген Георгиос Цитаспен кездесті. Қараңғылықтың салдарынан финалдық жекпе-жек 40 минуттан кейін тоқтатылды; ол келесі күні жалғасты, онда Шуманға жекпе-жекті аяқтау үшін он бес минут жеткілікті болды.

Жабылу рәсімі

12 сәуір жексенбі күні (немесе сол кезде Грекияда қолданылған Юлиан күнтізбесі бойынша 31 наурыз) патша Георгий шенеуніктер мен спортшылар үшін банкет ұйымдастырды (кейбір жарыстар әлі өткізілмегенімен). Сөз сөйлеген кезде, Олимпиаданың Афинада тұрақты түрде өткізілуі керек екенін ол нақты айтты. Ресми жабылу салтанаты келесі сәрсенбіде өтті, бірақ жаңбырдың себебінен сейсенбіге ауыстырылды. Патшалық отбасы тағы да салтанатқа қатысты, оны Грекияның мемлекеттік әнұраны және британдық спортшы және ғалым Джордж С. Робертсон жазған ежегі грек тіліндегі мадақ ашып берді. Содан кейін патша жеңімпаздарға жүлделер тартты. Бүгінгі күннен айырмашылығы, бірінші орын алғандар күміс медаль, зәйтүн бұтағы және диплом алды, ал екінші орын алғандар мыс медаль, лавр бұтағы және диплом алды. Үшінші орын алғандарға жүлде берілмеді. Кейбір жеңімпаздар қосымша жүлделер алды, мысалы, марафон идеясын жасаған Кубертеннің досы Мишель Бреалдан кубок алған Спиридон Луи. Содан кейін Луи медаль алғандарды стадион айналасында марапаттап, Олимпиадалық әнұран тағы да орындалды. Патша бірінші Олимпиаданың аяқталғанын ресми түрде жариялады және стадионнан шығып кетті, ал оркестр грек ұлттық әнұранын орындады, көрермендер ықылас білдірді. Грек патшасы сияқты, көптеген адамдар келесі Ойындарды Афинада өткізуді қолдады; американдық бәсекелестердің көпшілігі мұрагер ханзадаға осы тілегін білдіретін хатқа қол қойды. Алайда Кубертен бұл идеяға қарсы болды, өйткені ол халықаралық айналымды қазіргі Олимпиаданың маңызды қағидасы деп есептеді. Оның тілегі бойынша келесі Ойындар Парижде өтті, бірақ олар сол уақытта өткізілген Әлемдік көрменің артында қалды.

Қатысушы елдер

Ұлттық командалар тұжырымы Олимпиадалық қозғалыстың маңызды бөлігі емес еді, 10 жылдан кейін өткен Аралық ойындарға дейін. Дегенмен, көптеген дереккөздер 1896 жылғы жарысқа қатысушылардың ұлтын тізімдеген және медальдар санын көрсеткен. Қай елдер қатысқандығы туралы маңызды қайшылықтар бар. Халықаралық Олимпиада комитеті 14 елді атап көрсеткен, бірақ олардың тізімін жарияламаған. Төмендегі 14 елді ХОК мойындаған болуы мүмкін. Olympedia 13 елді тізімдеген, Чилиді есептемеген; басқа дереккөздер Чили мен Болгарияны есептемегенде 12 елді, ал осы екеуін қосып, Италияны есептемегенде 13 елді көрсеткен. Кейде Мысыр да қатысушы елдердің қатарына қосылады, себебі ол Дионисий Касдаглис қатысқан, ол жылдар бойы Ұлыбританияда тұрғаннан кейін Александрияда тұратын грек азаматы еді. Бельгия мен Ресей қатысушылардың тізімін ұсынған, бірақ кейіннен бас тартып алған. Қатысқан елдер – 1901 жылға дейін Австралия біртұтас мемлекет емес, алты бөлек басқарылатын британдық колониясы болған. Бірақ Эдвин Флэктің нәтижелері көбінесе оны австралиялық деп көрсетеді. Австрия сол кезде Австрия-Мажарстанның бір бөлігі болған, бірақ австриялық спортшылардың нәтижелері әдетте жеке жарияланады. Болгарияның Олимпиада комитеті гимнаст Шарль Шампо болгар ретінде жарысқа қатысқан деп мәлімдейді. Шампо Болгарияда тұратын швейцариялық азамат еді. Малон мен де Ваэль екеуі де Шампоны швейцариялық деп атайды. Olympedia оны Швейцарияның болгар құрамасының мүшесі ретінде көрсеткен. Чилидің Олимпиада комитеті Луис Суберкасо атты бір спортшының жеңіл атлетика бағдарламасында 100, 400 және 800 метрлік қашықтарда жарысқа қатысқанын мәлімдейді. Егер осылай болса, Олимпиада кезінде ол 13 жаста болған. Бұдан артық егжей-тегжейлі мәліметтер берілмеген, сондай-ақ Суберкасо туралы de Wael немесе ресми есепте айтылмаған. Olympedia оның 100 м, 400 м және 800 м қашықтарға қатысуға тіркелгенін, бірақ жарысқа қатыспағанын хабарлайды. Ұлыбритания мен Ирландияның Біріккен Корольдігі құрамына кіретін әрбір ел үшін жеке спорт ұйымдары бар. Олимпиада ойындарында Ұлыбритания біртұтас ұйым ретінде қатысады, бірақ дәстүрлі түрде "Ұлыбритания" деген атпен, нақтырақ "Біріккен Корольдік" деген атпен емес. Гректердің нәтижелеріне әдетте Кипр, Смирна және Египеттен келген қатысушылардың нәтижелері де кіреді. Кейбір дереккөздер Кипрдің нәтижелерін бөлек көрсетеді, бірақ көпшілігі Кипрдің грек кипрлігі және жалғыз спортшысы Анастасиос Андреуді грек деп есептейді (Кипр сол кезде Ұлыбританияның протектораты болды). Египеттің Александрия қаласында тұратын грек тегіндес спортшы Касдаглис, грек спортшысы Деметриос Петрококкиноспен бірге жеке және жұптық теннис жарыстарында грек ретінде тіркелген. Венгрия, екі елдің Австрия-Мажарстан ретінде ресми түрде біріккеніне қарамастан, әдетте Австриядан бөлек тізімделеді. Ойындарға қатысқан ең танымал итальяндық Карло Айрольди кәсіби спортшы деп танылып, жарысқа қатысудан шеттетілді. Алайда, атысшы Джузеппе Ривабелла да итальяндық болған және жарысқа қатысқан. Швеция сол кезде Норвегиямен одақта болғанымен, Норвегия спортшыларын жібермеді. Теннис жұптары әр түрлі елдердің ойыншыларынан құралуы мүмкін; ХОК мұндай командаларды аралас командалар деп белгілейді.

Ұлттық олимпиадалық комитеттер бойынша спортшылардың саны

Ұлттық олимпиада комитеттері әлі құрылмаған. Барлық спортшылардың 65%-дан астамы гректерден болды. Аталған елдердің спортшылары: GRE 169, GER 19, USA 14, FRA 12, GBR 10, HUN 7, AUT 3, DEN 3, SUI 2/3, AUS 1, ITA 1, CHI 1, SWE 1, BUL 0/1. Барлығы: 243.