Кіріспе

Лондонда, Англияда өткен көп түрлі спорттық жарыс.

1948 жылғы Олимпиада ойындарының бірінен-бірі жарқын өнер көрсетушісі – голландиялық спринтер Фанни Бланкерс Коен. "Ұшқан үй шаруасының шебері" деп аталған, екі баланың анасы, отыз жастағы ол жеңіл атлетикадан төрт алтын медаль жеңіп алды. Онсайыста АҚШ-тан келген Боб Матиас он жеті жасында Олимпиаданың жеңіл атлетикадан алғашқы алтын медалін жеңіп алған ең жас ер адам болды. Жеке медальдарды ең көп финляндиялық Вейкко Хухтанен жеңіп алды – ол ерлер гимнастикасынан үш алтын, бір күміс және бір қола медаль иегері атанды. АҚШ ең көп алтын және жалпы медальдарды жеңіп алды, оның құрамында 300 спортшы болды, ал Ұлыбританияда 404 спортшы өнер көрсетті. Франция 316 спортшымен екінші орынды иеленді және медальдар санағы бойынша үшінші орынға табан тіреді. Ал қабылдаушы ел 12-орында қалды.

Қабылдаушы қала ретінде сайлау

1939 жылғы маусымда Халықаралық Олимпиада комитеті (ХОК) 1944 жылғы жазғы Олимпиада ойындарын Лондонға тапсырды, бұл Рим, Детройт, Будапешт, Лозанна, Хельсинки, Монреаль және Афинадан басым болды. Екінші дүниежүзілік соғыс жоспарларды тоқтатты және Ойындар күшін жойды, сондықтан Лондон 1948 жылғы Ойындарға қайтадан үміткер болды. Ұлыбритания соғыстан кейінгі қаржылық қиындықтар мен тағам рационирлеуіне байланысты 1948 жылғы Ойындарды АҚШ-қа беруге жақындады, бірақ король Джордж VI бұл Ұлыбританияны Екінші дүниежүзілік соғыстан қалпына келтіруге мүмкіндік беретінін айтты. Лондон Олимпиадасының ресми есебінде Лондонды Ойындарды өткізуге қарсы күшпен мәжбүрлеген жағдайлар жоқ екені көрсетілген. Онда мынадай делінген: 1944 жылғы Ойындар Лондонда өткізуге бекітілгендіктен, 1945 жылдың қарашасында Ұлыбритания Олимпиада кеңесінің төрағасы Лорд Бёргли Стокгольмге барып, Халықаралық Олимпиада комитетінің президентімен осы маңызды шара үшін Лондонды таңдау мәселесін талқылады. Соның нәтижесінде Британдық Олимпиада кеңесі Ойындарды өткізу мүмкіндігін толық зерттеу үшін тергеу комитетін құрды. Бірнеше кездесуден кейін олар Кеңеске Лондонның Лорд-мэрінен 1948 жылғы Ойындарды өткізуге үміткерлік етуді сұрауды ұсынды. 1946 жылдың маусым айында ХОК пошта арқылы дауыс беру нәтижесінде жазғы Ойындарды Лондонға, ал қысқы жарыстарды Сент-Морицке тапсырды. Лондон Балтимор, Миннеаполис, Лозанна, Лос-Анджелес және Филадельфиядан бұрын таңдалды. Бұрын 1908 жылғы жазғы Олимпиада ойындарын қабылдаған Лондон Олимпиаданы екі рет өткізген екінші қала атанды; Париж 1900 және 1924 жылдары бұл іс-шараны өткізген. Кейін Лондон үшінші рет Олимпиада ойындарын қабылдаған алғашқы қала болды, ол 2012 жылғы жазғы Олимпиада ойындарын өткізді.

Ұйым

1928 жылғы Олимпиада ойындарының алтын жүлдегері, Халықаралық Олимпиада комитетінің (ХОК) мүшесі және Аматорлық жеңіл атлетика қауымдастығының президенті Лорд Бёргли ұйымдастыру және атқару комитеттерінің төрағасы болып тағайындалды. Комитеттердің басқа мүшелері: Британдық Олимпиадалық қауымдастығының бас хатшысы және Ұлыбританияның бас миссиясы полковник Эван Хантер; Лорд Абердер, ХОК-тің тағы бір британдық мүшесі; Сэр Ноэль Кертис Беннетт; Алдерман Х. Е. Ферн; Е. Дж. Холт; Комитеттің заң кеңесшісі болған Дж. Эмрис Ллойд; Лондондық баспасөз және жарнама агенттігінің өкілі С. Б. Каули; «Арми энд Неви Сторс» компаниясының бас директоры Р. Б. Стаддерт; Жаңа Зеландия атынан ХОК мүшесі және Лондонда тұратын А. Е. Порритт; Футбол қауымдастығының хатшысы С. Ф. Раус; және Джек Бересфорд. Олимпиадалық пиктограммалар алғаш рет енгізілді. Олардың жиырмасы болды – әрбір олимпиадалық спорт түрі үшін біреуден, ал өнер сайысына, ашылу және жабылу салтанаттарына арналған үш жеке пиктограмма. Олар «Олимпиадалық символдар» деп аталды және билеттерде қолдануға арналған. Әр пиктограмманың фоны эскюшонға ұқсас болды. Олимпиадалық пиктограммалар 16 жылдан кейін қайта пайда болды және барлық келесі жазғы Олимпиада ойындарында қолданылды. Ойындар кезінде азық-түлік, бензин және құрылыс материалдары Ұлыбританиядағы соғыс кезінде енгізілген нормалау жүйесіне бағынды; осы себепті 1948 жылғы Олимпиада «Қарқынды Ойындар» деп аталды. Лорд Бёргли шілде айында Ричмонд Парк лагерінде ашылу салтанатында Олимпиада туын көтерді, ал Жұмыс министрі Чарльз Кей лагерь ашылғанын жариялады. Бұл Халықаралық Олимпиада комитетінің негізін қалаушы Пьер де Кубертеннің 1937 жылы қайтыс болғаннан кейін өткізілген алғашқы ойындар болды. Сонымен қатар, бұл Виктория және Альберт мұражайында өткен өнер сайысын қамтыған соңғы ойындар еді.

Шам релесі

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Еуропаның бірнеше елдерінің одағын білдіру үшін "бейбітшілік эстафетасы" деп аталған бұл ойындар үшін алау эстафетасы 1948 жылдың 17-29 шілдесі аралығында 1416 алаушымен өтті. Алауды Ральф Лаверс жасаған. Алаулардың үш түрі болды: стандартты алюминийден жасалған және қатты отынмен жұмыс істейтін, бутан газымен жұмыс істейтін арнайы (кемеде пайдаланылған) және Вембли стадионында қолданылған, тот баспайтын болаттан жасалған және магний шамымен жұмыс істейтін үшінші алау. Елдер Қалалар мен қалалар: Олимпия, Катаколон, Корфу. Бари, Фоггия, Пескара, Анкона, Римини, Болонья, Парма, Пьяченца, Милан, Домодоссола, Симплон асуы. Бриг, Мартиньи, Монтрё, Лозанна, Женева, Перли. Сен-Жульен-ан-Женевуа, Бельгар, Нантуа, Лон-ле-Сольнье, Полиньи, Безансон, Везуль, Эпиналь, Нанси, Мец, Тьонвиль, Эверанж. Фризанж, Эш, Люксембург қаласы, Эттельбрук, Вильц. Брас, Бастонь, Марш, Намюр, Брюссель, Ренакс, Турне, Эртейн. Лилль, Армантьер, Сен-Омер, Кале. , Довер, Кентербери, Чаринг, Мейдстоун, Вестерхам, Редхилл, Рейгейт, Доркинг, Гилдфорд, Багшот, Аскот, Виндзор, Слау, Уксбридж, Лондон.

Теледидарлық қамту

Ашылу салтанаты мен 60 сағаттан астам Ойындар тікелей эфирде BBC телеарнасында көрсетілді, ол сол кезде ресми түрде тек Лондон аймағында ғана қолжетімді болды. Дегенмен, BBC хабарларын қолайлы жағдайда одан да алыс қабылдауға болыпты, тіпті кейбір Ойындарды Канал аралдарында кем дегенде бір көрермен тамашалаған. BBC-нің ресми есебінде Олимпиадалық хабарларын орташа есеппен жарты миллион адам көргендігі айтылған. Тікелей телеарнада көрсетілгендердің ішінде ашылу салтанатының бағдарламасының тек шағын бөлігі ғана қазірге дейін мұрағатта сақталған.

Жеңіл атлетика

Империя стадионында Олимпиада ойындарында 33 жеңіл атлетика жарысы өтті; ерлер үшін – 24, әйелдер үшін – 9. Олардың төртеуі Олимпиадада тұңғыш рет өткізілді – ерлер 10 шақырымдық жүріс, әйелдер 200 метрлік жүгіру, ұзындыққа секіру және ядроны лақтыру. Барлығы 53 елден 754 спортшы жеңіл атлетикадан бақ сынасты. Нидерландылық Фанни Бланкерс-Коен, «Ұшқыш үй шаруасы» деген лақап атымен белгілі, 30 жастағы екі баланың анасы, 100 метрлік, 200 метрлік, 80 метрлік кедергілермен жүгіру және 4x100 метрлік эстафетада төрт алтын медаль жеңіп алды. Ұзындыққа және биіктікке секіру бойынша әлем рекордшысы Бланкерс-Коен одан да көп медаль жеңіп алуға мүмкіндігі болған, бірақ сол кезде әйел спортшылар жекелей үш жарысқа ғана қатыса алатын. Дункан Уайт 400 метрлік кедергілермен жүгіруде екінші орын алғанда Шри-Ланка (бұрынғы Цейлон) үшін алғашқы медальді жеңіп алды. Артур Винт ерлер 400 метрлік жүгіруде Олимпиаданың алтын медалін жеңген алғашқы ямайкалық болды; ол сондай-ақ ерлер 800 метрлік жүгіруде күміс медальді иеленді. Одри Паттерсон – жеңіл атлетикада қола медаль жеңіп алған алғашқы афроамерикандық әйел. Бірнеше күннен кейін Элис Коучман – әлемдегі алғашқы қара нәсілді әйел және қазіргі Олимпиада тарихында 1,68 метрге (5’6”) секіріп, жеңіл атлетикадан алтын медаль жеңген алғашқы афроамерикандық әйел атанды. Ол сондай-ақ 1948 жылғы Олимпиада ойындарында жеңіл атлетикадан алтын медаль жеңіп алған жалғыз американдық әйел болды. Маратондық жарыс қызықты аяқталды: стадионға бірінші болып кірген бельгиялық Этьен Гейли шаршап, жүгіре алмай қалды. Ол күресіп жатқанда, аргентиналық Дельфо Кабрера және Ұлыбританиялық Том Ричардс оны озуға үлкерді, Кабрера алтын медальді, ал Ричардс күміс медальді жеңіп алды. Гейли қола медаль үшін күш жинап, финиш сызығын кесіп өтті. Онсайысты 17 жасар америкалық Боб Матиас жеңіп алды. Ол жеңіл атлетикадан ең жас Олимпиада чемпионы атанды және оны қалай тойлайтыныңызды сұрағанда: «Дәл қазір шашымды қырқып аламын деп ойлаймын», – деп жауап берді.

Өнер

Санаты: спортқа қатысты архитектура, әдебиет, музыка, кескіндеме және мүсін өнері. Бұл Олимпиададағы өнер сайыстары олимпиадалық бағдарламаға енгізілген соңғы жарыс болды.

Баскетбол

Баскетбол медальдар үшін күрестің түрі ретінде екінші рет ұсынылды. 1936 жылғы Берлин ойындарындағы нашар ауа райы матчтарды тоқтатуға себеп болғаннан кейін, бұл спорт алғаш рет үй ішінде өткізілді. Тек ерлер арасында өткен турнирде 23 ел қатысты, олар алдын ала кезеңде төрт топқа бөлінді. Әр топтан ең үздік екі команда ширек финалға өтті, ал қалған командалар төменгі орындар үшін плей-оффқа қатысты. АҚШ және Франция финалға шықты, ода америкалықтар 65:21 есебімен жеңіп, алтын медальді жеңіп алды. Бұл Олимпиада тарихындағы АҚШ-тың ерлер және әйелдер баскетболдан алған жеті алтын медалінің екіншісі болды. Бразилия Мексиканы 52:47 есебімен жеңіп, қола медальді иеленді.

Бокс

Сегіз түрлі салмақ санаты күш сынасып, 51 кг-дан аспайтын боксшылар үшін ең жеңіл салмақтан бастап, 80 кг-дан асатын боксшылар үшін ауыр салмаққа дейін болды. Оңтүстік Африка, Аргентина және Венгрия әрқайсысы екі алтын медальді жеңіп алды.

Қаноэ жүзу

Тоғыз түрлі жарыс өткізілді, оның сегізі ерлерге, ал біреуі әйелдерге арналды. Бұл Олимпиада тарихында әйелдер каноэ спортынан алғаш рет жарысқа қатысқан жағдай болды. Швеция төрт алтын медаль (оның екеуін Герт Фредрикссон жеңіп алды) және Чехословакия үш алтын медальді ұтты.

Велоспорт

Алты жарыс өткізілді – екі жол велосипедімен жарыс және төрт трек велосипедімен жарыс. Әйелдер арасында велосипед жарысы болған жоқ. Франция үш алтын медаль, Италия екі алтын медаль жеңіп алды, ал Ұлыбритания барлығы бес медаль жеңіп алды, бірақ олардың ішінде алтын медаль жоқ.

Суға түсу

Төрт түрлі суға секіру жарысы өткізілді, екеуі ерлерге, екеуі әйелдерге арналған. Халықаралық Олимпиада комитеті бұл жарыстарды 3 метрлік спрингборд және 10 метрлік платформа деп атады, бірақ 1948 жылғы ресми есепте олар тиісінше спрингбордтан секіру және биік платформадан секіру деп көрсетілген. Барлық төрт алтын медальді, сондай-ақ жалпы берілген 12 медальдің 10-ын АҚШ жеңіп алды. Әйелдер арасында екі алтын медальді жеңіп алған Виктория Манало Дрейвс және ерлер арасында алтын және қола медальді жеңіп алған Сэмми Ли Олимпиада ойындарында алтын медальді жеңіп алған алғашқы азиялық америкалықтар атанды.

Ат спорты

Ат спортынан – жеке және командалық дрессаж, жеке және командалық көпсайыс, жеке және командалық секіруден алты алтын медаль табысталды. Хельсинкиде алтын медаль жеңіп алар Гарри Льюэллин мен Фоксхантер командалық секіруде қола жүлде алды.

Қалқан

Жеті жарыс өткізілді, оның алтауы ерлер, ал біреуі әйелдер арасында. Илона Елек, Берлинде әйелдердің фольгамен жарысында жеңіске жеткен болатын, Лондонда Олимпиада титулын сәтті қорғаған екі спортшының бірі болды. Эдоардо Мангиаротти үш медаль – екі күміс және бір қола медаль жеңіп алды, бұрын 1936 жылғы Олимпиадада алтын медаль ұтып алған еді. Мансабы бойы итальяндық фехтовальщик 13 Олимпиада медалін және 27 әлем чемпионаттарының медалін жеңіп алды, екеуі де рекордтық көрсеткіштер болып қала береді.

Далалық хоккей

Хоккейден 13 ел қатысты. Турнирді Үндістан жеңіп алды, олар Ұлыбританияны жеңіп, тәуелсіз мемлекет ретінде алғашқы алтын медальді Кишан Лал капитаны және Кунуар Дигвижай Сингх вице-капитаны басшылығымен жеңіп алды.

Футбол

Бұл Олимпиадаға футболдан 18 команда қатысты. Берлин Олимпиадасынан бері өткен 12 жылда кәсіби футболдың дамуына байланысты, командалар таңдауға болатын талантты әуесқойлардың саны азайды. Швеция финалда Югославияны 3:1 есебімен жеңіп, алтын медальді жеңіп алды. Дания, "Манчестер Юнайтедтің" бас бапкері Мэтт Бусби басқарған Ұлыбританияны 5:3 есебімен жеңіп, қола медальді иеленді. Турнирде өткен 18 матчта барлығы 102 гол соғылды, яғни әр матчқа орташа есеппен 5,66 гол түсті. Жеті голдан соққан Гуннар Нордаль (Швеция) және Джон Хансен (Дания) ең көп гол соққан ойыншылар атанды. Нордаль және шведтік әріптестері Гуннар Грен мен Нильс Лидхолм "А.С. Милан" клубында ойнады және "Гре Но Ли" деген атпен белгілі болды. Бұл – халықаралық футбол турнирінің теледидардан көрсетілген алғашқы жағдайы. Екі жартылай финал, қола медаль үшін матч және финалдың барлығы BBC арнасында толық көлемде тікелей эфирде көрсетілді.

Қайықтану

Жеті есу жарысы өткізілді, барлығына тек ерлер ғана қатыса алды. Ұлыбритания мен АҚШ-тың әрқайсысы екі алтын медаль жеңіп алды. Жарыстар Темза өзенінде, Хенли қаласында, Хенли Корольдік регатасының трассасы бойынша өтті.

Желкендеу

Ойындардағы желкен спорты Ұлыбританияның оңтүстік-батысындағы Торквей қаласында өтті. Бес түрлі жарыс өткізіліп, АҚШ жалтырақтап тұрған төрт медальді жеңіп алды. Құрметті ел Ұлыбританияның үш алтын медалінің бірі Стьюарт Моррис пен Дэвид Бондтан "Салаң" класында жеңіліп алды. "Firefly" класында Даниялық теңізші Пол Элвстрём, Дания Олимпиада комитеті оны 18 жастағы, ағылшын тілін білмейтін жасөспер ретінде жарысқа жіберуге күмәнданып тұрғанына қарамастан, алтын медальді жеңіп алды. Бұл Элвстрём үшін алтынмен жеңіске жеткен төрт Олимпиаданың біріншісі болды.

Жүзу

Он бір жарыс өткізілді, оның алтауы ерлерге, бесеуі әйелдерге арналды. АҚШ сегіз алтын медаль жеңіп алды, оның ішінде ерлер арасындағы барлық алты жарысқа да ие болды, жалпы саны 15 медальді құрады.

Су полосы

Он сегіз ел осы ойындарда команда жіберді, нәтижесінде Италия жеңіске жетті, ол турнир бойында жеңіліс көрмеді. Турнир көп деңгейлі жүйе бойынша ұйымдастырылды, ал топтық кезеңдегі үздік төрт команда финалдық айналымдық турнирге қатысты. Венгрия күміс жүлдесін, ал Нидерланды қола жүлдесін алды.

Ауыр атлетика

Алты жарыс өткізілді, барлығы тек ерлерге арналған. Бұл ойындар Олимпиада бағдарламасына жеңіл салмақ класын қосумен белгіленді, 1920 жылдан бергі алғашқы өзгеріс осы болды. АҚШ төрт алтын медаль, барлығы сегіз медаль жеңіп алды; қалған екі алтын медальды Мысыр ұтып алды. Родни Уилкс Тринидад пен Тобаго үшін Олимпиада ойындарындағы алғашқы медальді жеңіп алды, ол қауырсын салмағында күміс медальді иеленді; қауырсын салмағындағы алтын медальді египеттік Махмуд Файад 332,5 кг-дық жаңа Олимпиада және әлемдік рекордпен жеңіп алды.

Күршік

16 күрес жарысы өткізілді, оның сегізі грек-рим күресінен, ал сегізі еркін күрес стилінен болды. Барлық жарысқа тек ерлер қатысты. Екі стильдің екеуінде де екі ел үстемдік құрды. Түркия алты алтын медальмен ең табысты ел атанды, одан кейін Швеция 5 алтын медаль жеңіп алды. Осы екі команда барлығы 24 медальді қамтыды, яғни табысталған медальдардың жартысын.

Саяси кетіп кету

Лондон Олимпиадасы саяси қашқындықтың алғашқы жағдайына куә болды. Халықаралық гимнастика федерациясының 57 жастағы чехословакиялық президенті Мари Провазникова ақпан айындағы Чехословакия төңкерісінен кейін елдің Кеңес блогына қосылуына байланысты "еркіндік жоқтығын" айтып, туған еліне қайтудан бас тартты.

Медиа

1948 жылғы Олимпиада ойындары үшін Technicolor корпорациясы "Технихром" деп аталған екі қабатты түсті түсіру процесін жасады, осы арқылы оқиғалардың жүздеген сағаттық бейнесі қымбат және ауыр Technicolor камераларын қолданбай түспен жазылды. 1948 жылғы Олимпиада ойындарына 2000-нан астам журналист қатысты.

Медальдар саны

Бұл 1948 жылғы жазғы Олимпиадасында медальдар жеңген он үздік елдің тізімі, алтын медальдар саны бойынша реттелген. Ойынды қабылдаған ел 23 медальмен 12-орында болды, оның ішінде үш алтын медаль бар еді.