Кіріспе

Джеймс Браун Рей (19 ақпан 1794 – 4 тамыз 1848) – американдық саясаткер, Индиана штатының саясаткері және Индиана Сенатының уақытша президенті болып, штат губернаторы лауазымына көтерілген жалғыз адам. Рей штат жеке саяси қарым-қатынастардан саяси партияларға өту кезеңінде қызмет еткенімен, өзі ешқашан қайсыбір партияға қосылмады. 31 жасқа толуына бір апта қалғанда қызметке кірісіп, штаттың ең жас губернаторы атанды және 1825 жылдан 1831 жылға дейін, 1816 жылғы штат конституциясы бойынша Индиана губернаторының ең ұзақ мерзімінде қызмет етті. Рей губернаторлық қызмет еткен жылдары штат экономикалық өркендеуді бастан өткерді және халық саны 45 пайызға өсті. Ол жас штаттың тұрақты өсуі мен дамуын қолдайтын жобаларды, әсіресе ішкі жақсартуларды, жергілікті американдықтарды қоныстандыруды, Индиана заңдарын жүйелеуді, округтік және жергілікті басқаруды жетілдіруді және білім беру мүмкіндіктерін кеңейтуді қолдады. Рей эксцентриктігімен және штат бойынша ірі теміржол жүйесін ерте дамытуымен белгілі болды. Оның жаңа теміржол құрылысын қолдауы және бірнеше даулы оқиғаларға қатыстығы туралы айыптаулар сайлаушылар арасында оның беделін түсірді. Рейдің қарсыластары, каналдар салуды жақтағандар, теміржолды практикалық емес, утопиялық идея деп есептеді. Саяси лауазымнан кеткеннен кейін Рей 1848 жылы қайтыс болғанға дейін штаттық теміржол жүйесін жақтауын жалғастырды.

Отбасы және шыққан тегі

Джеймс Браун Рей 1794 жылдың 19 ақпанында Кентукки штатының Джефферсон округінде дүниеге келді. Ол американдық төңкеріс соғысының қатысушысы, пастор Уильям Рей мен Фиби Энн Браун Рейдің ұлы еді. Ол он екі баланың бірі болды. Рей жергілікті мектептерде оқып, негізгі білім алды. Рей бала кезінде Огайо штатының Цинциннати қаласына көшіп, генерал Ганоның кеңсесінде заң оқыды және 1816 жылы адвокаттық практикаға қабылданды. Рей 1818 жылдың 10 желтоқсанында Огайо штатының Гамильтон округындағы Мэри Риддлге үйленді. Сол жылы олар Индиана штатының Бруквилл қаласына көшіп, Мэри 1823 жылдың 4 шілдесінде қайтыс болғанға дейін екі балаға ие болды. Рей Бруквиллде заң кеңсесін ашып, көп ұзамай қауымдастықта танымал болды. Рей 1825 жылдың қыркүйегінде Индиана штатының Центервилл қаласының тұрғыны Самуэль П. Букердің жесірі Эстер Букерге (құрметті аты Гей) үйленді. Олардың бес баласы болды.

Заң шығарушы

Раяның ашық мінезі оның қоғамда танымал болуына көмектесті. 1821 жылы ол Индиана штатының Өкілдер палатасында бір жыл қызмет етті. Келесі жылы ол Индиана штатының Сенатына сайланды және 1822 жылдың 2 желтоқсанында қызметін бастады. 1824 жылдың 30 қаңтарында, сол күні вице-губернатор Ратлифф Бун АҚШ Өкілдер палатасына өту үшін отставкаға кеткенде, Рей Индиана Сенатының уақытша төрағасы болып сайланды.

Әкім

Рей 1825 жылдың 12 ақпанында штаттың төртінші губернаторы болды, осы кезде Индиана губернаторы Уильям Хендрикс АҚШ сенаторы болу үшін лауазымынан кетті. Бунның өткен жылы АҚШ Өкілдер палатасына кеткеннен кейін вице-губернатор лауазымы бос қалды. Рей губернаторлық қызметі кезеңінде Индиана әлі жас штат болғанмен, қарқынды дамып жатты. Штаттың халқы 45 пайызға өсті және салыстырмалы түрде гүлдену кезеңінде қаржысы нығайтылды. Орынды бекіту және экономикалық дамуды одан әрі ынталандыру үшін Рей ішкі жақсартуларды, жергілікті американдықтарды көшіруді, Индиана заңдарын жүйелеуді, округтік және жергілікті басқаруды жақсартуды және білім беру мүмкіндіктерін кеңейтуді қолдады. 1825 жылдың жазында Рей губернаторлық үш жылдық толық мерзімге сайлауға түсетінін жариялады. Рейдің Индиана Жоғарғы Сотының Бас судьясы Исаак Блэкфордқа қарсы сайлау кампаниясы болды. Принстон университетінің түлегі Блэкфорд Рейді "мақтанғақ, нашар білімді және жұмысқа лайықсыз" деп айыптады.

Ішкі жетілдірулер

8 желтоқсан күні 1825 жылы Рей Индиана штатының Бас Ассамблеясына алғашқы құттықтауын жеткізіп, штаттың көлік жүйесін жақсартуға шақырды. Рей Огайо штатының канал салу жобаларындағы жақындағы табысын экономикалық құндылығының дәлелі ретінде келтірді. Алайда, 1827 жылы Рей өз ұстанымын өзгертті және теміржол құрылысы штатқа көбірек пайда әкеледі деп шешті. Ол кезде теміржолдар салыстырмалы түрде жаңа болғандықтан, олардың құндылығы әлі толыққанды байқалмаған еді. Рей каналдар салу жобаларына қарсы шығып, өмірінің соңына дейін теміржолдарды қолдады. Губернатор ретінде Рей штат заң шығарушы органынан жаңа теміржолдар салу мүмкіндіктерін зерттеу үшін комиссия құруды сұрады. Комиссия каналдар құрылысын қолдады. Олардың баяндамасында Рейдің Индианаполисті теміржол торабына айналдыру жоспарлары «утопиялық» және «ақылға сыймас, іс жүзінде орындауға келмейтін» деп сипатталды. Ақырында екі жобаны да қаржыландыру туралы келісімге қол жеткізілді. Уильям Хендрикс басқарған бұрынғы әкімшіліктің күш-жігері штаттың кредитін қалпына келтіріп, кірісін тұрақтандырғаннан кейін, Рейдің әкімшілігі штат ішінде каналдар, теміржолдар және тағы да көп жолдар салу жоспарларын іске асыра алды. Рейдің әкімшілігі кезінде Уабаш және Эри каналының жобалық құжаттамасы жасала бастады, бірақ оның қарсыластары оны жобаның ілгерілеуін қасақана тежеп отыр деп айыптады.

Рейдің штат заң шығарушы органындағы қарсыластары, оның федералды үкіметтен келісім шарты бойынша төленген сыйлықты алғаны үшін оған шабуыл жасауға мүмкіндіктерді пайдаланды, бұл Индиана штатының конституциясын бұзу болып табылады деп мәлімдеді. Оның сыншылары Рей осы лауазымды қабылдау арқылы губернаторлық лауазымынан бас тартқанын айтты. Рейге қарсы импичмент процесін бастау туралы ұсыныс Индиана штатының Бас Ассамблеясында 31-27 дауыспен шартты түрде қабылданды. Рейдің жағдайы 1818 жылы Индиана губернаторы Джонатан Дженнингске қарсы жасалған импичмент әрекетіне ұқсас болды.

Мемлекеттік заңдарды кодификациялау

Кейбір оқиғалар орын алып, Рейдің танымалдылығы айтарлықтай төмендеді. Рей Индиана штатының азаматтық және қылмыстық заңдарын жеңілдету жөніндегі бастама көтерді. Ол штаттың заң кодексінің үлгісі ретінде Луизиана заңдарына негізделуі керек екенін ұсынды, олар Наполеон кодексін қалыптық үлгі ретінде пайдаланды. Рей бастапқыда жобаны өз қаражатымен іске асырды, бірақ Индиана Бас Ассамблеясы Индиана кодексін кеңейту және жақсарту туралы заң қабылдағаннан кейін екі жыл өткен соң да жұмыс аяқталған жоқ. Рей заң шығарушылардан жобаны аяқтау үшін қосымша қаржы және көмекші беруді сұрады. Ассамблея оның өтінішін қабылдап, 1831 жылғы Жаңартылған кодекс жасау үшін комиссия құрды.

Фолл-Крик қазағы

Рейдің бірінші президенттік мерзімінде тағы бір елеулі оқиға болды: үш ақ нәсілді адам тоғыз американдық еркек, әйел және балаларды өлтіргені үшін дарға асылуға тағайындалды. Бұл – АҚШ заңдары бойынша американдықтарды өлтірген ақ нәсілді адамдарды алғашқы рет соттау, жазалау және өлім жазасына кесу дерегі. Фолл-Крик қырғыны мен сотталған кісі өлтірушілердің өлім жазасын орындауы Индиана штатының Мэдисон округіндегі Пендлтонның жанындағы Фолл-Крик өзенінің жанында, Индианаполистен солтүстік-шығысқа қарай он шақырым жерде болды. 1825 жылдың 3 маусымында үлкен көпшілік, оның ішінде Сенека тайпасының өкілдері, өлім жазасын тамашалау үшін жиналды. Сотталғандардың екеуі дарға асылды, бірақ Рей жергілікті тұрғындар губернаторға араласуды өтініш жасағаннан кейін он жеті жасар Джон Бридж кішісіне соңғы сәтте кешірім берді. Бридж дереу дардан түсіріліп, бұғаудан босатылды.

Білім

Рей Индианада тегін мемлекеттік білім беруді қолдады және губернатор ретінде мектептер ашу және білікті оқытушыларды жұмысқа алу үшін мемлекеттік жерлерді сатуды ұсынды. Ол 1825 жылы Индиана штатының Блумингтон қаласында ашылған Индиана мемлекеттік семинариясын колледж деңгейіне көтеруді ұсынды. 1828 жылдың қаңтар айында штаттық заң шығарушы орган оны Индиана колледжі деп қайта атау туралы заңды бекітті, ол кейін Индиана университетіне айналды.

Екінші мерзім

Рейдің екінші өкілеттігі кезінде саяси қақтығыстар мен даулар жалғасты. 1828 жылы Рей қайта сайлануға түскен кезде, Джексонның жақтастары оған штат ішінде жаңа ғана құрыла бастаған Джексондық партияға қосылуды ұсынды. Рей оның ұсынысын, құпия сақталғанша, қабылдады. Бірақ, көп ұзамай Рей Клейді қолдайтын газетке берген сұхбатында Джексон демократтарын "әрекетсіз, зорлыққа бейім фракция" деп атады. Осы құпия келісім, сонымен қатар, Индианаполисті ірі теміржол жүйесінің орталығы ету туралы оның "ақылға сыймас" идеясы және оны қолдайтын партияның болмауы, оның көпшілік қолдауын жоғалтуына әкелді. Өкілеттігінің соңына жақындағанда Рей қорғанышқа көшті, сыншыларын өзіне қарсы сөз құсаумен айыптады және өзін "жалған мәлімдемелер мен қастық қызғаныштың құрбаны" деп мәлімдеді. Рей 1835 жылы Марион округының кеңсе басшысы және Уабаш және Эри каналының комиссары лауазымдарына ие болу мүмкіндігінен де айырылды. Гринкастлдағы бизнес әрекеттері сәтсіз аяқталғаннан кейін, Рей Индиана штатының Центервилл қаласына көшіп, ағасымен заң фирмасын және жүйелі тауарлармен айналысатын шағын бизнесті немере інісімен бірге ашты. Рей 1846 жылы Индианаполиске заң және кеңес беру қызметін ашу үшін оралды, оны ол "Заң, мүліктік құқықтарды рәсімдеу, жазу, құжаттар жасау, жер агенттігі, жалпы және көшпенділерге арналған ақпарат және кеңес беру кеңсесі" деп атады. Оның тағдыры оны одан да қатал пікірге итермеледі, бұл оның беделін одан әрі төмендетті. Оның мінез-құлқы жағдайды нашарлатты, ол сыртқы әдемілік үшін ғана таяқпен жүретіні және көшеде тоқталып, ешқандай себепсіз ауада жазатыны белгілі болды. Ол газетке "таверна орны" сату туралы, өзіне тиесілі емес ферма және Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласынан Индианаполиске дейін теміржол салу туралы жарнамалар берді. Оның достары азайып, көптеген адамдар оның ақыл-есінен айырылғанына сенді.