Кіріспе

Американдық мүсінші (1814–1857)

Томас Гибсон Кроуфорд (22 наурыз 1814 – 10 қазан 1857) – АҚШ Капитолийіне көптеген көркемдік үлесін қосқан, оның ішінде күмбезінің үстіндегі Бостандық мүсінімен ең танымал американдық мүсінші.

Ерте өмір

Кроуфорд 1814 жылы Нью-Йорк қаласында ирландтық ата-аналардың ұлы ретінде дүниеге келді, оның әкесі Аарон, анасы Мэри (құрмет есімі Гибсон) Кроуфорд болды. Оның балалық шағында суретші Пейджбен бірге оқыды. Оқудағы қабілетіне оның шексіз қиялы кедергі келтірді, ол суреттер мен мүсіндемелер түрінде көрінетін. Өнерге деген құштарлығы оны 19 жасында Нью-Йорк қаласындағы Джон Фрейзи мен Роберт Эберхард Лауництің студиясына, мрамормен жұмыс істейтін суретшілер мен шеберлерге баруға жетеледі. 1834 жылы ол көркемдік білімін жетілдіру үшін шетелге сапарлады, ал 1835 жылдың жазында Римде тұрақтады, бұл оның өмір бойына созылғанын көрсетті. Лауниц Кроуфордқа Бертель Торвальдсенге жол ашатын таныстыру хатын берді, ал Римге келгеннен кейін Кроуфорд Торвальдсеннің шәкірті болды. Оның жетекшілігімен Кроуфорд антикалық ескертулерді және тірі үлгілерді зерттеуге толыққанды берілді.

Мансап

Оның алғашқы идеалдық жұмысы 1839 жылы жасалған Орфей мен Кербер тобы болды, кейін бірнеше жылдан соң Бостон афинеумына сатылып алынды және қазір Бостонның Көркем өнер мұражайында қойылған. Одан кейін топтар, жеке тұлғалар мен барельефтер жасалды, олардың жылдам дайындалуы оның генийінің құнарлылығы мен жан-жақтылығын көрсетті. Олардың арасында Адам мен Хауа және 1900 жылы Бостон афинеумында орналасқан Джозия Квинсидің бюсті; К.С. Перкинс Бостон Көркем өнер мұражайына сыйлаған Хебе мен Ганимед, сондай-ақ сол джентльмен Бостон музыка залына сыйлаған Бетховеннің қола мүсіні, ол қазір Жаңа Англия консерваториясында тұр; Ленокс кітапханасындағы «Ормандағы балалар»; Меркурий мен Психе; Флора, қазір марқұм А.Т. Стюарт ханымның галереясында; үнді қызы; өз қызынан үлгі алған «Билеген Женни» және Кембридждегі Маунт-Оберн зиратындағы шіркеуді әшекейлеген Джеймс Отистің мүсіні бар. 1838 жылы ол Ұлттық дизайн академиясының құрметті академигі болып сайланды. 1849 жылы осы елге сапармен келгенде Вирджиния штатынан Ричмонд қаласында орнатылатын ескерткіш жасау туралы тапсырыс алды. Ол дереу Римге оралып, жұмысты бастады, оның дизайны бес сәулелі жұлдыз болды, әр сәулесінде тарихи Вирджиниялықтардың мүсіні орналасты, соның ішінде Патрик Генри мен Томас Джефферсон болды. Бұл жұмыстың үстінде Джордж Вашингтонның атқа отырған мүсіні тұрды. Римде жасалған мүсіндер Мюнхендегі құю зауытында құйылды.

АҚШ Капитолимі

Кроуфордтың осыдан кейінгі ең маңызды жұмыстары АҚШ Капитолийі үшін федералды үкімет тапсырыс берген болатын. Олардың арасындағы біріншісі – американдық өркениеттің дамуын символдайтын, нақты өлшемдегі тұлғалары бар мәрмәр фронтон; одан кейін Капитолий күмбезін биіктейтін «Соғыста және бейбітшілікте жеңіске жеткен Бостандық» қола мүсіні келді; ал соңғысы, және оның өмірлік еңбегі – Вашингтонның қоғамдық өмірінен көріністер бейнеленген қола есік. Кроуфордтың ең танымал туындыларының бірі – үнді басшысының мүсіні болды, оған ағылшын мүсіншісі Гибсон жоғары баға беріп, оның қола көшірмесін Римде мәңгілік ескерткіш ретінде сақтауды ұсынды. Оның маңызды жетістіктеріне АҚШ Капитолийі күмбезінің үстіндегі «Соғыста және бейбітшілікте жеңіске жеткен Бостандық» мүсіні, Палата қанатындағы Революциялық соғыс есігі, Сенат қанатындағы қола есіктер мен фронтон мүсіндері кіреді. Ол тек қола есіктерге арналған төменгі рельефтерді ғана бастады, оларды кейін В. Х. Ринехарт аяқтады.

Жеке өмір

1844 жылы ол Джулия (туған аты Катлер) Уорд пен банкир Сэмюэл Уордтың қызы Луиза Катлер Уордқа үйленді. Оның бауырларының арасында ағасы Сэмюэл Катлер Уорд, ол Уильям Бекхаус Астордың қызы Эмили Асторға және әпкесі Джулия Уорд, ол Сэмюэл Гридли Хоуға үйленген. Томас пен Луизаның төрт баласы болды, оның ішінде:

Мэри Кроуфорд Фрейзер (1851–1922), 1874 жылы дипломат Хью Фрейзерге (1837–1894) үйленген жазушы, королева Виктория мен император Мэйдзидің тұсында 1889 жылдан 1894 жылға дейін Ұлыбританияның Жапониядағы елшісі қызметін атқарды. Фрэнсис Марион Кроуфорд (1854–1909), 1884 жылы Одақ армиясының генералы Хирам Берданның қызы Элизабет Берданға үйленген жазушы. Саясатта ол либерал, дінде протестант, мінезі жомарт және мейірімді, кез келген кәсіби немесе әлеуметтік келіспеушіліктерге қарсы болды. Кроуфорд 1856 жылы көру қабілетінің күрт нашарлауын бастан өткерді, бұл оның мансабын аяқтады. Ол Париж, Рим және Лондон қалаларында медициналық көмек іздеді, дәрігерлер оның көзінде және миында қатерлі ісік бар екенін анықтады. Ол 1857 жылдың 10 қазанында Лондонда қайтыс болды. Оның денесі АҚШ-қа қайтарылып, Нью-Йорк штатының Бруклин қаласындағы Грин Вуд зиратына белгісіз қабірге жерленді.