Кіріспе

1908 жылдан 1939 жылға дейін өндірілген автомобиль кузовының түрі.

"Купе де виль" – сондай-ақ "қалалық автомобиль" немесе "седанка де виль" деп те аталады – 1908 жылдан 1939 жылға дейін өндірілген, сыртқы немесе ашық төбесі бар жүргізуші орнымен және жолаушыларға арналған жабық бөлімі бар автомобиль кузовының түрі. Әр түрлі терминдердің бұрынғыда белгілі бір автомобиль өндірушілері немесе елдер үшін нақты мағынасы болған болса да, қазір бұл терминдер көбінесе бір-бірін алмастырып қолданылады. Кейбір "купе де виль" модельдерінде жолаушылар жүргізушіден толық жабық бөлікпен толығымен оқшауланған, ал басқаларында жолаушыларға арналған шатыр ғана болады және жүргізуші мен жолаушылар арасында ешқандай бөлік болмайды (жолаушылар жүргізуші орны арқылы бөлікке кіреді).

Шығу тегі

Жүргізушіге арналған жеке, ашық орналасқан аймақ ат арбаларынан пайда болды. "Купе де виль" термині 19 ғасырда, автомобиль ойлап табылғанға дейін қолданысқа енді. Бұл терминнің бастапқы мағынасы – британдық "Кларенс" арбасына өте ұқсас купе арбасының түрі. "De ville" сөзі француз тілінен аударғанда "қала үшін" дегенді білдіреді және көлік құралының қалада немесе қысқа қашықтықтарда жүруге арналғанын көрсетеді. Көліктің түріне (седан, купе, ландолет сияқты) "de Ville" деген қосымша, жүргізуші орналысының үстіндегі шатырын жинап, түсіріп немесе алып тастауға болатынын білдіреді. Қалалық көлік ретінде купе де виль көбінесе багаж тасымалдауға арналмаған.

Дизайн

Алғашқы көліктерде жүргізуші ауа райына толыққанды ұшырап, есіктері болмаған, ал кейде алдыңғы әйнегі де болмаған. Жылдамдық пен жүрілген қашықтық артқан сайын, жүргізушіні тозаңды, соқпақ жолдардан шаң мен жүк көліктерінің жануарларынан шыққан қоқыстан қорғау үшін алдыңғы әйнектер қосылды. Кейінірек шыққан модельдерде жүргізуші кабинасына есіктер де орнатылды. Жүргізуші аймағына арналған алғашқы шатырлар бір қабат былғарыдан жасалған, ешқандай тіреу құрылымы болмаған, және ауа райы жақсы болғанда оңай алып тастауға немесе кері бұруға болатындай, жолаушылар бөлімі мен алдыңғы әйнек арасында бекітілген. 1920 жылдардың соңынан бастап, жолаушылар бөлімінің үстіндегі кеңістікке қолмен немесе электрмен жиырылатын екі қабатты металл шатырлар қолданыла бастады. Көлікті шафёрмен жүргізуге арналғандықтан, жолаушылар бөлімі әдетте сәнді болып келді. Солтүстік Америкада "купе де вилле" – үш түрлі жағдайда ашылатын шатыры бар купе ретінде анықталады: толығымен жабық, толығымен ашық немесе жартылай жабық, артындағы жолаушылар жабылып қалады.

Кэбриолет-Виктория

Ұлыбританияда үш жағдайға ие бүгілетін шатыры бар (толық ашық, тек артқы орындықтарды жабатын немесе толығымен жабық) седанка стиліндегі ашық купе "кабриолет Виктория" деп аталады. АҚШ-та осы нұсқа "купе де виль" деп аталады.

Купе лимузин

Француздық нұсқасы шоферлік купеге ұқсас, бірақ жетіге дейін жолаушы сыйымдылығы бар, көбінесе алға қаратылған үш секіргіш орындықтары бар ұзын жолаушылар бөлімімен жабдықталған. АҚШ-та бұл стиль "лимузин қалалық машинасы", ал Ұлыбританияда "лимузин де виль" деп аталды. "Купе Наполеон" термині Bugatti Royale түріндегі кузовты сипаттау үшін де қолданылды.

Бругам

Бұл термин "бругам" атты каретадан шыққан. Нақты айтқанда, бругамның шатырының артқы жағы тік бұрышты болып келеді, ал жолаушылар салонының алдыңғы бөлігіндегі дене сызығы иіліп тұрады. ХХ ғасырда бұл терминнің мағынасы өзгеріп кетті.

Еуропа

Жоғары сапалы, сәнді дизайны, жеке тапсырысқа сәйкес жасалуы, нәтижесіндегі ерекше дизайны және жоғары құнының салдарынан, екі типтегі вилле купелері де қолмен, шағын санымен жасалды. Автомобильдер көбінесе дербес ("Full Custom") немесе жеке жабдықталған ("semi custom") шағын партиялармен шығарылатын. Францияда Audineau et Cie., Mulbacher және Rothschild мұндай жұмыстармен танымал болды. Ұлыбританияда бұл стиль түрлі мамандандырылған кузов жасаушылардың көптеген шассилеріне қолданылды, бірақ ол ең көп Rolls Royce автомобильдерінің 4 есікті Sedanca de Ville нұсқасымен және Bentley автомобильдерінің 2 есікті спорттық Sedanca нұсқасымен байланысты. Кузов жасаушылардың қатарында Barker, Hooper, H. J. Mulliner және Park Ward компаниялары бар.

Көлік құралы

Тарихи және сәнді байланыстарының арқасында "қала машинасы" термині Солтүстік Американың көптеген автомобиль өндірушілері арасында ерте танылды. Ең сәнділері престижді автоөндірушілер ұсынған дөңгелек шассиде көліктік конструкторлармен қолмен жасалды, мысалы, "Паккард" және Солтүстік Америкада "Брюстер және Ко" компаниясы құрастырған "Роллс-Ройс", сондай-ақ "ЛеБарон және Роллстон" компанияларының әртүрлі "Кадиллак", "Линкольн", "Паккард" және басқа да автомобильдері. "Брюстер" сонымен қатар өзінің атымен автокөліктердің шектеулі партиясын сатты. 1922 жылы Эдсел Форд әкесінің жеке пайдалануы үшін "Линкольн" автокөлігін "қала машинасы" кузовымен жасатты. Мысалы, 1959 жылғы "Линкольн Континенталь" "қала машинасы" седан стилінде шығарылды.