Кіріспе
Норфолк графтығындағы ағылшын қаласы. Дисс – Англияның Оңтүстік Норфолк аймағындағы сауда қаласы және сайлау округі, Суффолк шекарасына жақын орналасқан. 2011 жылғы мәлімет бойынша халқы 7 572 адамды құрайды. Дисс теміржол станциясы Лондон мен Норвич қалаларын байланыстыратын Ұлы Шығыс магистральдық бағытында жатыр. Қала Уэвени өзенінің аңғарында, көлдің жабындысымен және 5 метрге дейін тереңдігімен орналасқан, астында тағы 16 метрлік саз қабаты бар.
Diss is a market town and electoral ward in South Norfolk, England, near the boundary with Suffolk, with a population of 7,572 in 2011. Diss railway station is on the Great Eastern Main Line between London and Norwich. It lies in the valley of the River Waveney, round a mere covering and up to 18 feet (5 m) deep, although there is another 51 feet (16 m) of mud.
Тарих
Қаланың атауы англосаксон тіліндегі "дик" сөзінен шыққан, ол арық немесе жағалауды білдіреді. Дисс қаласында 14 ғасырдың басында салынған шіркеу және 1850 жылдардағы, қазірге дейін қолданылып келе жатқан астық сақтау ғимараты сияқты бірнеше тарихи ғимараттар бар. Эдуард Исповедник тұсында Дисс Саффолк графтығының Хартисмер ауданының бір бөлігі болған. Бұл факті 1086 жылғы "Domesday" кітабында тіркелген. Ол патшаның тікелей меншігінде болған, сол кезде бір шіркеу және 24 акр (9,7 гектар) жер болған. Бұл жылдық 15 фунт стерлингке бағаланған, ал Вильгельм Басқыншының кезінде 30 фунтқа дейін екі есеге өскен, сонымен қатар жүздіктің жартысы да оған тиесілі болған. Ол шамамен 5 шақырымға созылып, ені 3 шақырымдай болған және 4 пенни Данегельд салығын төлеген. Осыдан қаланың сол кезде салыстырмалы түрде кішкентай болғаны көрінеді, бірақ ол тез өсіп, Дисс сияқты үлкен көршілес Уотлингсет иелігін өзіне қабылдаған, және төленген салыққа сәйкес, одан да көп халқы болған. Қаланың құрамына Хейвудтың бір бөлігі де кіреді, ол Бурстонмен біріккеннен кейін кеңейген. Дисс қаласын 1135 жылға дейін король Генрих I Ричард де Люсиге сыйлаған. "Testa de Neville" кітабында Ричард де Люсиге Дисс мұра ретінде берілгені ме, әлде қызметі үшін ме белгісіз, бірақ соңғысы болуы мүмкін екені айтылады. Ричард де Люси король Стивен мен Генрих II-нің бас судьясы болды. 1152 жылы Ричард де Люси Дисс қаласында базар ашуға рұқсат алды, ал 1161 жылға дейін ол Дисс (Хейвуд немесе Хьюод) жүзінің үштен бірін, сонымен бірге қызы Дионисиямен сер Роберт де Монтеньге ашық некеде базарды сыйлады. 1179 жылы Ричард де Люси қайтыс болғаннан кейін Дисс жүзінің қалған екі бөлігінің мұрагері оның қызы Мод болды, ол Уолтер ФицРобертке үйленді. Кейін бүкіл иелік Фицвальтерлерге тиді, олар 1295 жылы барон Фицвальтер атағын алды. 1299 жылы сол кездегі Лорд Фицвальтер Дисс билеушілігінде жыл сайын, Сент-Симон мен Джуда күнінде (28 қазан) және одан кейінгі бірнеше күнде өткізілетін жәрмеңкеге растау шартын алды. 1298 жылы Приллестоннан (қазіргі Биллингфорд) Уильям Партекинге берілген сыйлықта Дисс қаласында екі үй және оның Дисс-Мерде жүні мен маталарын жууға рұқсаты берілді, оның орнына жарты марка күміс төленді. Бұл шарт бойынша, бояуды жуу алдымен міндетті болды. Дисс шіркеуін сол Ием салған болуы мүмкін, өйткені оның гербы шіркеудің оңтүстік кіреберісіндегі таста бірнеше рет кездеседі. 14 ғасырлық Қасиетті Мария шіркеуінің қарамағында 16 ғасырлық Дельфин үйі орналасқан. Бұл қаланың маңызды ғимараттарының бірі болған, себебі оның әсерлі емен ағашынан жасалған қабырғалары осыны көрсетеді. Бұл жүн саудагерінің үйі болған болуы мүмкін. Бұрын 1800-жылдардан 1960-жылдарға дейін "Дельфин" пабы болған, қазір онда шағын кеңселер орналасқан. Дельфин үйінің жанында қаланың географиялық және әлеуметтік орталығы - базар орналасқан. Базар әр жұма сайын (Ислам дінінің Ұлы жұма және басқа мереке күндері, ол бейсенбіге ауыстырылғаннан кейін) өткізіледі: әртүрлі жергілікті саудагерлер жаңа жеміс-жидек пен көкөністер, ет, балық және ірімшік сатады. Оған алғашқы рұқсатты Ричард Арыстанжүрек берген. Қаланың пошта бөлімі мен басты сауда көшесі - Мере көшесі де базарға жақын орналасқан, ал Дисс қалалық әкімдігі базар төбесінде орналасқан. 1871 жылдың басында Маунт-стриттегі бір үйде жасалған өзгерістер кезінде жұмысшылар жерүсті қабаттағы бөлменің кірпіш еденін алып тастап, еденге тақтайшалар орнатқан. Олар ортадан, жер бетінен шамамен бір жарым фут тереңдіктен 300-ден астам монетадан тұратын қазынаны тапты, барлығы күміс, бірақ екі алтын ақсүйек болды. 1927 жылдан 1982 жылға дейін Кембридж бизнесмені Джек Болдри және оның ұлы Дерек қалада Шығыс Англияның пабтары үшін содалы су, лимонад және кола өндіретін зауытты басқарды. Ол сондай-ақ Кембридж пен Саустондағы сусындар зауыттарына ие болды. Джек сода зауытына айналдырған Дисс қаласындағы ескі сыра зауыты жергілікті тұрғындар арасында Болдридің ауласы деп белгілі. 100-ші бомбалау тобының мемориалдық мұражайы Дистің шығысында бұрынғы RAF Торп Эбботтс әуеайлағында орналасқан. 2006 жылдың наурызында Дисс "Ауылшақ қалалар" тұжырымдамасын қолдайтын халықаралық Cittaslow ұйымына қосылған үшінші Ұлыбритания қаласы болды. Алайда ол кейіннен мүшеліктен бас тартты. Лондоннан Дисске теміржолмен жасалған саяхат сэр Джон Бетджеманның "Дисске ақыл-ой саяхаты" атты өлеңінің тақырыбы болды. Ол 1964 жылы "Дис туралы бірдеңе" атты қысқаметражды деректі фильм де түсірді.
Дін
Дисстің кем дегенде тоғыз ғибадат орны бар. Олардың ішінде 13 ғасырда салынған англикандық приход шіркеуі, католик (Сент-Генри Морс), методист, баптист және қауымдық шіркеулер бар.
Медиа
Жергілікті жаңалықтар мен теледидар бағдарламаларын BBC East және ITV Anglia ұсынады. Телевизия сигналдары Такольнестон теледидар таратушысынан алынады. Жергілікті радиостанциялар: BBC Radio Norfolk 95.1 FM, Heart East 102.4 FM, Greatest Hits Radio Norfolk & North Suffolk 99.9 FM және 107.6 FM жиілігінде хабар тарататын Park Radio қоғамдық радиостанциясы. Қаланың екі жергілікті газеті – Diss Express және Diss Mercury.
Спорт және іс-шаралар
Қаланың спорттық клубтарының қатарында Diss Town Football Club және жақын орналасқан Ройдон қаласындағы Diss RFC бар. Дисс қаласы ұлттық және халықаралық деңгейде танымал спортшыларды, үш футболшыны (көрікті тұлғалар) және Ұлыбритания дзюдо командасының мүшесі Колин Оутсты тәрбиеледі, ол Дисс жоғары мектебінің түлегі болған. Қалада Корольдік әуе күштерінің әуе кадеттерінің және армия кадеттерінің эскадрильялары бар.