Кіріспе

Бельгиялық карикатурист Герже жасаған «Тинтин мен Пикаростар» комикс альбомы – бельгиялық карикатурист Гержедің «Тинтиннің оқиғалары» комикс сериясының жиырма үшінші томы. Бұл том 1975 жылдың қыркүйегінен 1976 жылдың сәуіріне дейін «Тинтин» журналында бөлім-бөлім жарияланып, кейін 1976 жылы «Кастерман» баспасында жинақталған күйінде жарық көрді. Оқиға жас тілші Тинтин, оның иті Сноуи және оның достары капитан Хаддок пен профессор Калькулус Оңтүстік Американың Сан-Теодорос (құрылыс) еліне генерал Тапиока үкіметі тұтқындаған досы Бьянка Кастафиорені құтқару үшін сапар жасайды. Сан-Теодоросқа келген соң, олар Тинтиннің ескі досы генерал Алказардың үкіметке қарсы революциялық қозғалысына тартылады. Герже «Тинтин мен Пикаростар» жұмысын «Сиднейге 714 рейс» томын аяқтағаннан кейін сегіз жылдан соң бастады, оны «Студия Герже» суретшілер тобының көмегімен жасады. Оқиғаның оқиғасы мен сюжеті Герженің Латын Америкасы революционерлеріне, әсіресе Куба революциясында белсенді болғандарға деген қызығушылығынан туындады. Бұл кітап сериядағы бірнеше маңызды кейіпкерлердің сыртқы келбеті мен мінез-құлқындағы өзгерістерді көрсетті; «Тинтин және Күн ғибадатханасы» мен «Тинтин және Акулалар көлі» анимациялық фильмдеріндегі дизайнының ықпалымен Тинтин өзінің әдеттегі плюс төртеуінің орнына кең шалбар киіп бейнеленген. Бұл том жағымсыз қабылданып, Герже шығармаларына қатысты кейінгі сыншылардың жағымсыз пікірлерін алуын жалғастырды. Алғашқы сын оқиғаның саяси тақырыптарын пессимистік тұрғыдан бейнелегеніне бағытталды, ал кейінгі сын-тексерулер нашар кейіпкерлерді сомдауы мен энергияның жетіспеуіне назар аударды. Герже «Тинтиннің оқиғалары» сериясын «Тинтин мен Альф-Арт» арқылы жалғастырды, бірақ оны аяқтаған жоқ, ал серияның өзі франко-бельгиялық комикс дәстүрінің маңызды бөлігіне айналды. Бұл оқиға 1991 жылы «Эллипс» және «Нельвана» компанияларының «Тинтиннің оқиғалары» анимациялық сериясының бір бөліміне бейімделді.

Қысқаша мазмұны

Тинтин мен оның иті Сноуви, достары капитан Хаддок пен профессор Калькулуспен бірге тұратын Марлинспик сарайына келеді. Олар Бьянка Кастафиоре, оның қызметшісі Ирма, пианист Игорь Вагнер және детективтер Томсон мен Томпсон генерал Тапиоканың әскери үкіметін құлатуға тырысқандықтары үшін Сан-Теодорос қаласында тұтқындалғанын біледі. Тапиока үкіметі бұл қастандықтың артында Тинтин, Хаддок және Калькулус тұрғанын мәлімдейді. Тапиока оларды Сан-Теодоросқа шақырып, қауіпсіз келуді уәде етеді, бірақ Тинтин бұл тұзақ деп санайды және Хаддок пен Калькулусты жалғыз кетеді. Олар келген соң капитан мен профессор ауылдық виллаға жеткізіледі, онда оларды қауіпсіздік қызметі тығыз бақылайды. Тинтин бірнеше күннен кейін достарына қосылады және Хаддок пен Калькулуске виллада тыңдау құрылғысы орнатылғанын көрсетеді. Ол қызметкерлердің бірін Пабло деп таниды, ол "Сынған құлақ" оқиғасында оның өмірін сақтап қалған адам. Паблодан Тинтин бүкіл оқиға Полковник Спонцтың жоспары екенін біледі, ол Бордурия армиясының өкілі және Калькулус ісіне байланысты Тинтиннен кек алу үшін Тапиока үкіметіне көмектеседі. Паблоның көмегімен Тинтин, Сноуви, Хаддок және Калькулус пирамидадан қашып, Оңтүстік Америка джунглилерінде генерал Алказар мен оның Тапиокаға қарсы партизандық тобы – Пикаролармен паналап жасырынады. Паблоның Тапиока үшін жұмыс істейтін қос агент екенін білгеннен кейін, олар артиллериялық оқтан құтылып, орман ішінде тұратын Арумбайя тайпасымен уақытша баспана табады. Бұл жерде Тинтин ескі танысы, эксцентрикалық саяхатшы Риджвеллмен қайта кездеседі, ол Арумбайя тайпасымен бірге өмір сүреді. Арумбайядан шығып, олар Пикаролардың лагеріне жетеді, онда Алказардың әйелі Пеггимен танысады. Бірақ Тапиока Пикароларды маскүнем ету үшін джунглиге виски тастайды. Алказар Пикаролардың маскүнем болғанда Тапиокаға қарсы сәтті төңкеріс жасамайтынын түсінеді, сондықтан Калькулус оларға алкогольдің дәмін ащы ететін таблеткалар береді. Содан кейін Джолион Вагг және оның "Jolly Follies" атты карнавалдық артистер тобы лагерьге келеді, олар Тапиокаполиске жол тауып, карнавалға қатысуға ниеттенген. Тинтиннің ұсынысымен Пикаролар Фоллидің костюмдерін киіп, карнавал кезінде Тапиокаполиске кіреді. Олар президент сарайына шабуыл жасап, оны басып алады; Томсон мен Томпсон атылудан құтылады, ал Кастафиоре мен оның көмекшілері түрмеден босатылады. Соңында Алказар президент болады, ал Тапиока мен Спонц жасаған қылмыстары үшін елден қуылды.

Өмірбаян

Герже «Тинтин мен Пикаро» сериясын алдыңғы «Тинтиннің оқиғасы, 714 рейс» Сиднейге аяқтағаннан кейін сегіз жыл өткен соң бастады. Бұл оның өмірінің соңғы он бес жылында жазған жалғыз кітабы болды. Ол осы идеяны 1960-шы жылдардың басында, «Кастафиор изумруды» бастамас бұрын, Латын Америкасының революционерлер тобының айналасында дамытуға шешім қабылдады. Әсіресе, ол Куба революциясы кезінде президент Фульхенсио Батистаға қарсы Сиерра-Маэстрадан партизан соғысын бастаған Фидель Кастроның 26 шілде қозғалысының іс-әрекеттерінен шабыт алды. Әсіресе, Гержеге Кастроның революция сәтті болмай тұрып, сақалдарын шауып алмау туралы сөзі қызықты болды. Революционерлердің бетіндегі шашты осылай қабылдап, ол бастапқыда Альказардың тобын «Бигутодос» деп атауды жоспарлаған, бұл испан сөзі «бигутодос» дегенді білдіреді. Осылайша, әңгіменің бастапқы жұмыс атауы «Тинтин мен Бигудос» болды, кейін Герже «Тинтин мен Пикаросқа» қоныстанды. Гержедің Латын Америкалық революционерлер тобын суреттеуіне француз солшыл белсендісі Режис Дебрейдің аргентиналық марксистік-лениндік революционер Че Геварамен бірге Боливия Андтарында шайқасқан уақытын суреттеуі де әсер етті. Гержедің Бордурияның Тапиока үкіметін қолдауы туралы суреті Кеңес Одағының Латын Америкасының әртүрлі режимдерін қолдауына сілтеме болды, әсіресе Кастроның Кубасы, ал Сан-Теодорос Бордурияның саяси көшбасшысы Курви Таштың идеологиялық жүйесімен басқарылатын ретінде суреттелді. Сол сияқты, Герже Латын Америкасындағы Батыс көпұлтты корпорацияларының ықпалын көрсету үшін Халықаралық Банана Компаниясының қолдауымен жұмыс істейтін Альказарға сілтеме жасады. Герже Тапиокаполис қаласын бейнелеу Бразилиядағы Белу-Оризонте қаласына негізделген. Қаладағы қоғамдық мүсінді суреттеуге оның Марсель Арнольдтың жұмысынан шабыт алса, Тинтин мен Хаддок тұратын Тапиокаполис қонақ үйіне арналған суреттер Серж Полиаковтың жұмысына негізделген. Герже «Тинтин мен Пикаросқа» бұрынғы оқиғалардан көптеген кейіпкерлерді енгізді; бұларға Пабло, Риджвелл және «Сынған құлақтан» Арумбайя тайпасы, сондай-ақ «Калькулус ісінен» полковник Спонц кіреді. Бұрынғы оқиғаларда айтылған, бірақ ешқашан суреттелмеген генерал Тапиока кейіпкері де таныстырылды. Герже сонымен қатар жаңа кейіпкер Пегги Альказарды таныстырды, ол Ку-клукс-кланның өкілі америкалық хатшысына негізделген, оны Герже теледидарлық деректі фильмде байқаған. Хикаяны дайындау үшін жазған жазбаларында Герже Пеггиді қару сатушы Базил Базаровтың қызы ретінде таныстыруды қарастырды – бұл «Сынған құлақ» романында көрінген Базил Захаровтың бұрынғы өмірдегі сатирикалық бейнесі. Ол сондай-ақ әңгімеге Жолалы ақымақтарды енгізді, бұл топ Герже кездескен үш жеке гастрольдік топқа негізделген. Ол бастапқыда труппаның бірнеше баламалы атауларын қарастырды, соның ішінде Турлупиндер, Турлурандар және Бутентриндер. Бұл оқиға үшін Герже Тинтиннің киімдерін суреттеуді жаңартуға шешім қабылдады, бұл 1969 жылғы анимациялық фильмдегі «Тинтин және Күн ғибадатханасы» және оның 1972 жылғы жалғасы «Тинтин және Акулалар көлі» кейіпкерінің суреттеуіне әсер етті. Осылайша, «Тинтин мен Пикароста» жас репортер қой терісінен жасалған ұшқыштар жакеті мен CND символы бар ашық қалпақ киіп, бұрынғы бөлімдерде киген плюс төртеудің орнына жаңа қоңырау төсеніш киіп бейнеленген. Кейінірек CND бейбітшілік символының қосылуына қатысты пікір білдірген Герже Тинтин үшін «Бұл қалыпты. Тинтин – бейбітшіл, ол әрқашан соғысқа қарсы болды» деді. Герже сонымен қатар әңгіменің бірнеше кейіпкерлерінің мінез-құлқын өзгертті, мысалы, Тинтиннің йогамен айналысатынын және бас уәзір Нестордың Хаддоктың вискиін тыңдап, ішіп жатқанын бейнелеу арқылы. Герже оқиғаға қосқан тағы бір жаңалық – Хэддоктың аты Арчибальд. Гержедің Сан-Теодоран карнавалын суреттеуі негізінен Ницца карнавалының суреттерінен алынған. Ол әртүрлі мультфильмдер мен фильмдердің кейіпкерлері Микки Маус, Дональд Дак, Астерикс, Снупи, Граучо Маркс және Зорро сияқты костюмдері бар адамдарды да қамтыды. Герже карнавал сахнасына Кокос деп аталатын топты да қосты; оларды Герже өзі дамытқан жоқ, керісінше, оларды өзінің комикстік сериясы Барелли үшін ойлап тапқан досы және әріптесі Боб де Мурдың шығармалары болды. Олар жүріп өткен көшеге, Калле 22 де Майо, Гержедің туған күні 22 мамыр деп аталды.

Жарияланым

Тинтин мен Пикаростар 1975 жылдың қыркүйегінде Бельгия мен Францияда «Тинтин и Хевдоптом» журналында бөлім-бөлім жарияланды. Кейін 1976 жылы Кастерман баспасы оны жинақтап шығарды. Бұл басылым үшін, кітаптың стандартты 62 беттік форматына сәйкес келу үшін, әңгімеден бір бет алынып тасталды. Бұл бет басылған кітаптың 22-ші және 23-ші беттерінің арасында орналасқан еді және онда Спонц әйнекті сындыруға тырысып, бірақ Бордурияның саяси көшбасшысы Курви Таштың мүсінін бұзып алады. Бұл оқиғаға арналған таныстырылым шарасы Брюссельдегі «Хилтон» қонақүйінде өтті. Жарияланғаннан кейін ол коммерциялық сәттілікке ие болды, бір жарым миллион данасы тез сатылды. Дегенмен, сол кезде сынға ұшырады. Заманауи сыншылардың көптегені оқиғаның саяси бейтараптығы деп санаған нәрсені айыптады; олар атап өткендей, Герже Сан-Теодоростағы билік алмасуын бейнелегені ел халқының жағдайын жақсартпады, сондықтан Бельгияның «Hebdo 76» және Францияның «Révolution» басылымдарындағы сыншылар оны реакциялық туынды деп сипаттады. Осы мәселеде француз философы Мишель Серр «Пикаростағы Тинтин» шығармасын қорғады, ол былай деді: «Пикаросқа таңған сын таңқатарлық. Революция туралы сөз жоқ; халық фавелаларда тұрады және сол жерде қалады. Бұл тек үкіметті құлату ғана. Бірнеше саскіннің көмегімен генерал өзінің күзетшілерімен қорғалған генералдың орнын басады. Сондықтан бұл тек қайталау, бұл жай ғана қозғалыстың шектелуі. Міне, осы – хлороформ, біз оны барлық жерде көреміз. Алказар тапиока бәсекелестігіне немесе екіұштылыққа қатысты қазіргі заманғы мысалдарды қанша қаласаңыз, сонша келтіре аласыз». 1977 жылдың маусым айында Герже Метхен баспасының ағылшын тіліне аудармасын таныстыру үшін Ұлыбританияға сапар шекті, онда ол екі апта бойы сұхбат беріп, кітаптарға қол қойды.

Санаткерлік талдау

Гарри Томпсон Гержедің бұрынғы оқиғалардан әртүрлі кейіпкерлерді пайдалануы «Тинтин мен Пикароларға» «финалдық әуе» сыйлағанын сезінді. Герже өмірбаянының авторы Бенуа Питерс бұл оқиғадағы кейіпкерлердің «алдыңғы оқиғалардағыға қарағанда пассивтірек, оқиғаларға көбірек мойынсұнатынын», бұл Тинтин кейіпкері үшін ерекше көзге түсетінін айтты. Майкл Фарр «Тинтин өзгерді» деді, бұл оның киімдерінің өзгеруімен дәлелденген, бірақ «осындай бейне жаңарту тек оқиғаның уақытын көрсетуге мүмкіндік береді» деп ойлады, сондай-ақ «Тинтиннің мансабының соңында оның сыртқы түрін өзгерту қажетсіз ғана емес, қателік еді» деп қосты. Жан Марк Лоффицер мен Рэнди Лоффицер бұл оқиғадағы Альказардың «бұрынғыдай емес, әлсіреген нұсқасы» екенін айтты, оқиға соңында ол «өз сарайының тұтқынына» айналғанын атап өтті. «Қайғылы, бірақ орынды аяқталу». Фарр кейіпкерлердің өзгеруі «кейіпкерлер мен олардың ерекшеліктерін бөлшектеу элементін» білдіреді деп болжады, бұл оның алдыңғы екі оқиғасында, «Сиднейге 714 рейсі» мен «Кастафиор изумрудында» да болған деп сенді. Әдеби сыншы Жан-Мари Апостолидес «Тинтиннің оқиғалары» атты психоаналитикалық зерттеуінде, «Қызыл теңіз акулалары» сияқты, «Тинтин мен Пикаролар» әртүрлі кейіпкерлердің оралуына байланысты «ретроспектива» қызметін атқарады деген пікірді білдірді. Ол сондай-ақ Сан-Теодоростағы карнавалға қатысушылардың бұрынғы оқиғалардағы кейіпкерлерді еске түсіргенін айтты: «Шотландтар, африкалықтар, қытайлар, үндістер, ковбойлар, бұқашалар және, әрине, сөзсіз, попугай». Лоффицерлер бұл оқиғаны Сан-Теодороста орын алған және көптеген бірдей кейіпкерлерді қамтитын «Сынған құлақ» кітабының ішінара жалғасы ретінде қарастырды. Томпсон «Тинтин мен Пикаролар» Гержедің «көп жылдар бойы ең ашық саяси кітабы» деп санады, бірақ Гержедің бұрынғы саяси еңбектерінен айырмашылығы, «нақты науқандық элемент жоқ» деді. Питерс келісіп, «Пикаростағы Тинтин» «Советтер еліндегі Тинтиндегі саяси жүйені айыптаудан және «Көк лотостың» жапонға қарсы деген қатал тоннан өте алыс» деді. Ол бұл оқиғада «көздің қарашығы түсіп қалды» деп ойлады, өйткені «Альказардың билікті басып алуы – бұл нағыз төңкеріс емес, сарай төңкерісі екені анық». Фарр бұл оқиға «1930-шы жылдардағы идеалист 1970-шы жылдары реалистке айналғанын» көрсеткенін атап өтті, өйткені «тоталитаризм және көпұлтты компаниялардың манипуляциясы әлі де айыпталып жатса да, Тинтин оларды өзгерту үшін аз нәрсе жасай алатынын мойындайды». Лоффицерлер ақырында «Тинтин мен Пикароларға» қатты сын айтып, оған бестен екі баға берді және оны «жалпы алғанда қайғылы» деп сипаттады. Атап айтқанда, олар «Герже сызығының анықталмайтын сиқыры» кейде оқиғадан «жоғалып қалғанын» сезінді, бұл оның көбінесе Студиялар Гержедегі көмекшілеріне берілген жұмыстың көптігінен туындады деп сенді. Сонымен қатар, олар «кейіпкерлер шаршаған сияқты: Тинтин өте реактивті, тіпті кітаптың мұқабасында да, Хаддок жетекшілік етеді». Томпсон да осыған ұқсас көзқарасты білдірді, «өмір кейіпкерлерге қалыпты түрде дем бермегенін» және суреттерде «таңдаусыз нәрсе жоқ» екенін, «бәлкім, ләззат алу» жоқ екенін айтты. Ол «көптеген жақсы виньеткалар» бар екенін, бірақ «барлығынан да гөрі бұл нағыз Тинтиннің оқиғасының жарқырауы жоқ, жарқын оқиға» деді. Питерс «бұл жердегі комедия механикалық көрінеді» және «кейіпкерлер де, сюжеті де, суреттері де шынайы емес» деп ойлады. Әдеби сыншы Том Маккарти «Тинтин мен Пикаролар» «Тинтиннің оқиғалары» атты кітапта кездесетін бірқатар тақырыптарды бейнелейді деп сенді. Мысалы, ол тыңдау тақырыбының Нестор есімді қызметші Тинтин мен Хаддоктың пікіріне құлақ салатын сахнада көрініс тапқанына сенді. Ол сондай-ақ Тинтин, Хаддок және Калькулус Лос-Допикос қонақ үйінде тұтқындалуы «қонақ-ие арасындағы ыңғайсыз қарым-қатынас» тақырыбын көрсетеді деген пікірді білдірді. Маккарти сюжеттің басында Тинтиннің мотоцикл қалқанына CND символын енгізу Гержедің солшыл бағыты оның ертедегі шығармаларына үстемдік еткен оңшыл көзқарастарынан жеңіске жеткенінің белгісі деп сенді. Ол сондай-ақ Альказар төңкерісі кезінде ешқандай өлім жазасы қолданылмағанын атап өтті, «оның қаны оны жоғалтады: ол анемияға ұшырайды», демек, Герже анемиясына сілтеме жасады. Сонымен қатар, ол алкогольді ішу қабілетінен айыру символикалық кастрация ретінде қызмет еткенін айтты. Апостолидес «Тинтин мен Пикаролар» кейіпкерлерінің көпшілігін жұптарға бөлуге болатынын айтты. Ол Калькулус пен Альказарды бір жұп ретінде қарастырды, олардың екеуі де «билік пен бақылаудың шебері, бірі ғылымда, екіншісі саясатта» екенін атап өтті. Ол сондай-ақ Кастафиор мен Пеггиді бір жұп ретінде қарастырды, олардың екеуі де «аналық және романтикалық махаббатты» бейнелейтінін айтты. Хаддок пен Вагг да бір-бірімен жұптастырылды, екеуі де «сәттілікке жетуге ұмтылады, бірақ бірі жемісін жеке өмірінде көруге қуанышты, ал екіншісі барлық жерде өзін үлкейтуге тырысады». Соңында, ол Риджуэлл мен Тинтинды жұптастырды, «Сынған құлақта» олардың әке-ұлы сияқты қарым-қатынасы болған, бірақ қазір олар теңдес екенін атап өтті.

Бейімделулер

1991 жылы француздық Ellipse студиясы мен канадалық Nelvana анимациялық компаниясы бірлесіп, 21 әңгімені 42 минуттық бірнеше бөлімге бейімдеді. "Тинтин мен Пикаро" оқиғасы телесериалға енгізілгендердің бірі болды. Стефан Бернасконидің режиссерлігімен түсірілген бұл сериал "көбінесе дәл" деп бағаланды, ал кадрлар түпнұсқа комикстің беттерінен тікелей алынған.