Альбер Удерзо: Француз суретшісі және «Астерикс» авторы
Albert Uderzo
Альбер Удерзо (1927-2020) – француз суретшісі, «Астерикс» комиксінің авторы. Рене Госиннімен бірлесіп жасаған туындысы әлемге танымал. Комикстер, өмірбаяны.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз комиксінің суретшісі (1927–2020)
French comic book artist (1927–2020)
Альберто Алеандро Удерзо (alˈbɛrto aleˈandro uˈdɛrtso; 25 сәуір 1927 – 24 наурыз 2020), көбінесе Альбер Удерзо (albɛʁ ydɛʁzo) ретінде танымал, француз комиксінің суретшісі және сценарийшісі. Ол ең белгілісі «Астерикс» сериясының бірлескен авторы және иллюстраторы, Рене Госкинимен бірлесе жұмыс істеген. Ол Госкинимен бірге «Оумпа-Пах» сияқты басқа комикстерді де салған. Удерзо 2011 жылдың қыркүйегінде зейнетке шықты.
Alberto Aleandro Uderzo (alˈbɛrto aleˈandro uˈdɛrtso; 25 April 1927 – 24 March 2020), better known as Albert Uderzo (albɛʁ ydɛʁzo), was a French comic book artist and scriptwriter. He is best known as the co creator and illustrator of the Astérix series in collaboration with René Goscinny. He also drew other comics such as Oumpah pah, again with Goscinny. Uderzo retired in September 2011.
Ерте өмір
Удерцо 1927 жылғы 25 сәуірде Францияның Марна департаменті Фисмес қаласында итальяндық иммигранттар Сильвио Удерцоның (1888–1985), ағаш шебер және оның әйелі Ирия Удерцоның (1897–1997) төртінші баласы ретінде дүниеге келді. Оның ата-анасы 1915 жылы Ла-Специяда танысты, онда Сильвио Удерцо Бірінші дүниежүзілік соғыста Корольдік итальян армиясында қызмет етіп жатып жараланғаннан кейін емделіп жатты. Удерцоның анасы Ирия Крестини сол кезде көптеген жас итальяндық әйелдермен бірге Ла-Специя арсеналында жұмыс істеді. Сильвио соғыстан кейін 1919 жылғы 19 маусымда әскери қызметтен босатылды. Екеуі жұп болып, алғашқы балаларының тууына аз уақыт бұрын үйленді, ол Бруно (1920–2004) есімді ұл болды. 1922 жылы Брунодан кейін Рина дүниеге келді. Олар Италиядан Францияға екі баласымен бірге көшіп келді, алдымен Айне департаментінің Шони қаласында қоныстанды. Олар жиі орын ауыстырып тұрды. 1925 жылы Шониде Альберт есімді ұл дүниеге келді, бірақ 8 айлық шағында пневмониядан қайтыс болды. Удерзолар келесі ұлдарына марқұм бауырының құрметіне есім қоюды шешті. Қайтыс болған бауырластың аты болған "Альберт" итальян тілінде "Альберто" болып шықты, себебі тіркеуші Сильвио Удерцоның қалың итальяндық акцентін дұрыс түсінбеді. "Алеандро" есімі Удерцоның әкесінің әкесінің құрметіне берілген. Удерцо 1927 жылғы 25 сәуірде таңертеңгі сағат 07:00 шамасында дүниеге келді. Ол француз емес, итальян азаматы болды. Удерцо әр қолында алты саусақпен дүниеге келді. Қосымша саусақтары балалық шақта алдын ала сақтандыру үшін хирургиялық жолмен алынып тасталды, себебі нәресте Удерцо кейде ашуланғанда немесе ренжігенде оларды күшпен тартып алатын. 1958 жылы олар "Омпа-па" комиксін франко-бельгиялық "Тинтин" журналында сериялық жариялау үшін бейімдеді, ол 1962 жылға дейін жарық көрді. 1959 жылы Госкини мен Удерцо үлкен балаларға арналған жаңа "Pilote" журналының редакторы және көркемдік директоры (сәйкесінше) болды. Журналдың алғашқы саны француз оқырмандарына Астерикс таныстырды және ол бірден үлкен сәттілікке ие болды. Осы кезеңде Удерцо Жан-Мишель Шарлиермен "Мишель Тангуй" реалистік сериясы бойынша да жұмыс істеді, кейіннен ол "Мишель Тангуй және Лавердюрдің Оқиғалары" деп аталды. Алдағы он алты жыл бойы, 1977 жылы Госкинидің кенеттен қайтыс болуына дейін екеуі жаңа "Астерикс" альбомдарын үнемі жариялап тұрды. Содан кейін Удерцо өз баспасы "Альберт Рене" арқылы кітаптарды өз бетімен жазуды және суреттеуді жалғастырды, бірақ бұрынғыдан едәуір баяу қарқынмен (Госкинимен жұмыс істеген кезде жылына екі басылым шығарылса, енді үш-бес жылда бір басылым шығаратын).
Uderzo was born in Fismes in the Marne department of France on 25 April 1927 as the fourth child of Italian immigrants Silvio Uderzo (1888–1985), a carpenter, and his wife Iria Uderzo (, 1897–1997). His parents had met in 1915 in La Spezia, where Silvio Uderzo was recovering after being wounded while serving in the Royal Italian Army during World War I. Uderzo's mother, Iria Crestini, was working in the arsenals of La Spezia, along with many young Italian women at the time. Silvio was discharged from military service after the war, on 19 June 1919. The two became a couple and married shortly before the birth of their first child, Bruno (1920–2004). After Bruno, they had Rina in 1922. They moved from Italy to France with their then two children, first settling in Chauny in the Aisne departement. They change location regularly. In Chauny, a son named Albert was born in 1925 but died of pneumonia at the age of 8 months. The Uderzos decided to name their next son in honor of the late brother. The name "Albert", that of the deceased brother, became the Italian "Alberto" because the registrar misunderstood Silvio Uderzo's heavy Italian accent. The name "Aleandro" is in honor of Uderzo's paternal grandfather. Uderzo was born on the morning of 25 April 1927 around 07:00. At this point, he was an Italian citizen rather than a French one. Uderzo was born with six fingers on each hand. The additional fingers were surgically removed early in childhood as a precaution, as the infant Uderzo would sometimes violently pull on them when enraged or annoyed. In 1958 they adapted Oumpah pah for serial publication in the Franco Belgian comics magazine Tintin, where it ran until 1962. In 1959 Goscinny and Uderzo became editor and artistic director (respectively) of Pilote magazine, a new venture aimed at older children. The magazine's first issue introduced Astérix to the French world, and it was an instant hit. During this period Uderzo also collaborated with Jean Michel Charlier on the realistic series Michel Tanguy, later named Les Aventures de Tanguy et Laverdure. New Astérix albums were regularly published by the duo over the next sixteen years, until Goscinny’s sudden death in 1977. Thereafter Uderzo continued to write and illustrate the books on his own, published by his own publishing house "Albert René", though at a significantly slower pace (averaging one edition every three to five years compared to two editions a year when working with Goscinny).
Отбасы
Удерзо 1953 жылы Ада Миланиге үйленді және бір қызы болды – Сильвия Удерзо (д. 1956). 2007 жылы Удерзо Сильвия мен оның күйеуін өзінің мүлкін басқарушылар ретінде жұмыстан босатып, «Éditions Albert René» компаниясындағы үлесін «Hachette Livre» компаниясына сатуға келіскеннен кейін, Сильвия «Le Monde» газетіндегі мақаласында оны айыптап, бұл сатудың нәтижесінде «Галлия ауылының қақпалары Рим империясына ашылғандай» болғанын айтты. Удерзо бұрынғы сұхбаттарында Астерикс өзінің өлімімен аяқталады деп мәлімдеген болатын; алайда, «Hachette» компаниясына сату шарты компанияға Удерзоның қатысуымен немесе қатысусыз Астерикс туындыларын шексіз өндіруге мүмкіндік берді. 2013 жылы Удерзо өзінің қызы мен күйеу баласын «психологиялық зорлық көрсету» үшін сотқа берді. Сильвия жауап ретінде сотқа шағымданып, аты-жөні белгісіз адамдар әкесінің «әлсіздігін» пайдаланғанын мәлімдеді. Оның ісі 2014 жылы соттан шығарылып, екеуі татуласып кетті. 2011 жылы Удерзо зейнеткерлікке шыққаннан кейін Астерикске Жан Ив Ферри (сценарий) және Дидье Конрад (сурет) жауапкер болды. Сильвия «Éditions Albert René» компаниясының 40%-ына ие болған, бірақ өзінің үлесін «Hachette» компаниясына сатқанға дейін. Қазіргі уақытта баспа тобының 100% үлесі бар, ал қалған 60%, бұрын Удерзо мен Госкиннидің қызына тиесілі болған, сонымен қатар «Hachette Livre» компаниясына сатылды. Удерзоның інісі Марсель де карикатурашы болған. Марсель Удерзо ағасы Альбертпен бірге шамамен он екі Астерикс альбомының суреттерін және бояуларын жасады.
Uderzo married Ada Milani in 1953 and had one daughter Sylvie Uderzo (b. 1956). After Uderzo fired Sylvie and her husband in 2007 as managers of his estate and agreed to sell his share of Éditions Albert René to Hachette Livre, Sylvie accused him in a column in Le Monde, that with this sale to a corporation it was "as if the gates of the Gaulish village had been thrown open to the Roman Empire". Uderzo had previously stated in interviews that Asterix would end with his death; however, the terms of the sale to Hachette allowed the company to continue producing Asterix titles indefinitely with or without Uderzo's participation. Uderzo in 2013 sued his daughter and son in law for "psychological violence". Sylvie responded with a lawsuit claiming persons unnamed had abused her father's "frailty". Her case was thrown out of court in 2014 and the two reached an amicable settlement. Upon Uderzo's retirement in 2011, Asterix was taken over by Jean Yves Ferri (script) and Didier Conrad (art). Sylvie owned 40% of Éditions Albert René before selling her parts to Hachette. The publishing group now owns 100%, after the remaining 60%, previously owned by Uderzo and by Goscinny's daughter, were also sold to Hachette Livre. Uderzo's brother, Marcel, was also a cartoonist. Marcel Uderzo worked with his brother Albert for the drawing and coloring of about twelve Asterix albums.
Өлім
2020 жылдың 24 наурызында Удерзо 92 жасында Neuilly sur Seine қаласындағы үйінде ұйықтағанда жүрек талмасынан қайтыс болды. Оның күйеу баласы Бернард де Шоизи жүрек талмасы COVID-19-ға байланысты емес екенін, ал Удерзо өлімге дейін бірнеше апта бойы өте шаршағандарын айтты.
On 24 March 2020, Uderzo died in his sleep at his home in Neuilly sur Seine, after suffering a heart attack, at the age of 92. His son in law Bernard de Choisy said the heart attack was not linked to COVID 19, and that Uderzo had felt very tired for several weeks prior to his death.