«Жеті кристалл шары» — бельгиялық карикатурист Гержедің «Тинтиннің оқиғалары» комикстер сериясының он үшінші томы. Бұл оқиға Бельгияның жетекші франкофондық газеті «Le Soir»-де 1943 жылдың желтоқсанынан бастап, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бельгияның неміс оккупациясы тұсында күн сайын жарияланды. 1944 жылдың қыркүйегінде одақтастар Бельгияны азат еткеннен кейін оқиға күрт тоқтатылды, себебі Герже неміс басқыншыларымен ынтымақтастық жасады деген айыппен қара тізімге енгізілді. Екі жылдан кейін оның кінәсі дәлелденбеген соң, оқиға және оның жалғасы «Күн тұтқындары» 1946 жылдың қыркүйегінен 1948 жылдың сәуіріне дейін жаңа «Тинтин» журналында апта сайын жарияланды. Оқиға жас тілші Тинтин мен оның досы капитан Хаддоктың достары профессор Калькулустың қамауға алынуын және Перудегі археологиялық экспедиция мүшелеріне әсер еткен құпия аурумен байланысын зерттеуіне арналған. «Жеті кристалл шары» коммерциялық сәттілікке жетті және оқиға аяқталғаннан кейін Casterman баспасы оны кітап түрінде шығарды, ал серияның өзі франко-бельгиялық комикс дәстүрінің маңызды бөлігіне айналды. Сыншылар «Жеті кристалл шары» сериясын «Тинтиннің ең жақсы оқиғаларының бірі» деп санайды, оны сериядағы ең қорқынышты туынды деп сипаттайды. Оқиға 1969 жылғы Belvision фильмі «Тинтин және Күн ғибадатханасы», 1991 жылғы Ellipse/Nelvana анимациялық сериясы «Тинтиннің оқиғалары», 1992 жылғы 3 BBC Radio 5 радиоспектаклі, 1997 жылғы «Күн тұтқындары» видео ойыны және 2001 жылғы голланд және француз тілдеріндегі мюзикл үшін бейімделді.
The Seven Crystal Balls is the thirteenth volume of The Adventures of Tintin, the comics series by Belgian cartoonist Hergé. The story was serialised daily in Le Soir, Belgium's leading francophone newspaper, from December 1943 amidst the German occupation of Belgium during World War II. The story was cancelled abruptly following the Allied liberation in September 1944, when Hergé was blacklisted after being accused of collaborating with the occupying Germans. After he was cleared two years later, the story and its follow up Prisoners of the Sun were then serialised weekly in the new Tintin magazine from September 1946 to April 1948. The story revolves around the investigations of a young reporter Tintin and his friend Captain Haddock into the abduction of their friend Professor Calculus and its connection to a mysterious illness which has afflicted the members of an archaeological expedition to Peru. The Seven Crystal Balls was a commercial success and was published in book form by Casterman shortly after its conclusion, while the series itself became a defining part of the Franco Belgian comics tradition. Critics have ranked The Seven Crystal Balls as one of the best Adventures of Tintin, describing it as the most frightening installment in the series. The story was adapted for the 1969 Belvision film Tintin and the Temple of the Sun, the 1991 Ellipse/Nelvana animated series The Adventures of Tintin, the 1992 3 BBC Radio 5 dramatisation of the Adventures, the 1997 video game Prisoners of the Sun, and a 2001 musical in Dutch and French versions.
Қысқаша мазмұны
Жас репортер Тинтин мен оның иті Сноуви ескі досы капитан Хэддокты оның ауылдық сарайында күтеді. Әдетте қарапайым Хэддок жаңадан тапқан отбасылық шатаодағы өзінің рөліне бейімделуге тырысады, әлеуметтік өмірге қатысып, ресми киінеді. Үшеуі бір кеште музыка залына барады, онда Анд тауларындағы археологиялық экспедициядан жақында оралған Сандерс Хардиман экспедициясының бір мүшесінің ауруын болжаған яңағы Саналы ханым Ямиланың өнерін тамашалайды. Кешкі ойын-сауықта пышақ лақтырушы да бар еді, Тинтин оны Сан-Теодоростың бұрынғы президенті, генерал Алказар деп таниды. Алказармен бұрынғы оқиғаларының бірінде танысқан Тинтин, көрсетілімнен кейін сахна сыртында онымен қайта кездеседі. Алказар Тинтин мен Хэддокты өзінің кечуалық көмекшісі Чикитомен таныстырады және оның қарсыласы генерал Тапиокамен (қайтадан) жеңілгеннен кейін жер аударылғанын түсіндіреді. Ертесі күні Тинтин мен Хэддок Сандерс Хардиман экспедициясының мүшелерінің комаға түсіп жатқанын біледі, әрбір құрбанның жанынан сынған кристалл шардың сынықтары табылады. Тинтин, Хэддок және олардың досы профессор Калькулус экспедицияның әлі зардап шекпеген жалғыз мүшесі, профессор Геркулес Таррагонды, Калькулустың ескі досы және бұрынғы сыныптасы барды. Полиция күзетінде профессор Таррагон қонақтарына экспедицияның Перудан тапқан нәрсесін көрсетеді: инка патшасы Раскар Капачтың мумияланған денесі. Сол күні кешке үйге молния соғып, шатыр арқылы түскен шарттық мумияға тиеді, ол буланып кетеді. Таррагон бұл оқиға Капактың болжауының орындалуы екенін айтады, ол қабірді қиратқандарға жаза түседі деп мәлімдейді. Дауылды түнді Таррагонның үйінде өткізген Тинтин, Хэддок және Калькулус әрқайсысы Капактың мумиясы кристалл шарды жерге лақтырып жатқан түс көреді. Олар Таррагонды төсегінде комада, жанында кристалл сынықтарымен табады; шабуылшы күзетшілерді айналып өтіп, шатырдан кірген. Ертесі күні Калькулус Таррагонның үйінің ауласында жүргенде мумияның бір білезігін табады, ол оны өзіне тағады. Кейін Тинтин мен Хэддок Калькулустың жоғалып кеткенін түсінеді және оны Таррагонды комаға түсірген адам ұрлап кеткен деп болжайды. Полиция жол тосқауылдары қояды, бірақ ұрлаушылар көліктерін ауыстырып, қашып кетеді. Тинтин Сандерс Хардиман экспедициясының жеті зардап шеккен мүшесі орналасқан ауруханаға барады; ол таңғалады, өйткені күннің белгілі бір уақытында бәрі оянып, оларға шабуыл жасайтын тұлғалар туралы айқайлайды, содан кейін қайтадан комаға түседі. Хэддок Калькулустың ұрлануына қатты ренжіді, бірақ полиция ұрлаушының көлігін портта көргенін білгеннен кейін, ол және Тинтин оны ұрлаушылар Калькулустың бірге қайыққа мінгізіп, шетелге әкетпек болып барады деп сеніп, соған жүгіреді. Кемежайда олар Оңтүстік Америкаға бара жатқан кемеге отырған Алказарды көреді; ол Чикито инкалардың соңғы ұрпақтарының бірі болғанын және жоғалып кеткенін айтады. Тинтин Чикито Калькулусты ұстағандардың бірі болуы керек деп болжайды. Калькулустың ізін жоғалтқаннан кейін, Тинтин мен Хэддок Хэддоктың ескі досы Честерге баруды шешеді, ол басқа жақын порпта тоқтаған. Олар Честерді таба алмайды, бірақ оның орнына кемежайда Калькулустың шляпасын табады, бұл оның мұнда теңізге шығарылғанын көрсетеді. Тергеу барысында олар Калькулус Перуға бара жатқан Пачакамак кемесінде болуы керек екенін және оның келуін ұстап алу үшін ұшаққа отыру керек екенін түсінеді.
Young reporter Tintin and his dog Snowy, meet with their old friend Captain Haddock at his country estate. The naturally humble Haddock is attempting to fit the role at his newfound family château, becoming a socialite and dressing formally. The three spend an evening at a music hall, where they witness the performance of a clairvoyant, Madame Yamilah, who predicts the illness of one of the Sanders Hardiman expedition members; this expedition has recently returned from an archaeological venture to the Andes mountains. The evening's entertainment also includes the act of a knife thrower whom Tintin recognises as General Alcazar, former President of San Theodoros. Having befriended Alcazar during one of his previous adventures, Tintin reunites with him backstage after the show. Alcazar introduces Tintin and Haddock to his Quechua assistant, Chiquito, and explains that he is in exile after being deposed (once again) by his rival, General Tapioca. The next day, Tintin and Haddock learn that members of the Sanders Hardiman expedition are falling into comas, with fragments of a shattered crystal ball found near each victim. Tintin, Haddock, and their friend Professor Calculus visit the only expedition member yet to be affected, Professor Hercules Tarragon, who is an old friend and former classmate of Calculus'. Under police guard, Professor Tarragon shows his visitors one of the expedition's discoveries from Peru: the mummified body of Inca king Rascar Capac. That evening, a lightning storm strikes the house and sends ball lightning down the chimney and onto the mummy—which evaporates. Worried, Tarragon states that this reflects the culmination of Capac's prophecy, which declares that punishment will descend upon those who desecrate his tomb. Spending the stormy night at Tarragon's house, Tintin, Haddock, and Calculus are each awoken by a dream involving Capac's mummy throwing a crystal ball to the floor. They find Tarragon comatose in his bed, with the accompanying crystal shards nearby; the attacker had bypassed the guards by climbing in via the chimney. The next day, Calculus is walking on the grounds of Tarragon's house when he discovers one of the mummy's bracelets, which he places on himself. Tintin and Haddock later realise that Calculus has gone missing, and surmise that he has been kidnapped by the same individual who placed Tarragon in a coma. The police set up road blocks, but the kidnappers switch cars and are able to evade them. Tintin visits a hospital where the seven stricken members of the Sanders Hardiman expedition are housed; he is astonished that at a precise time of day, all awaken and scream about figures attacking them before slipping back into their comas. Haddock is dejected by Calculus' abduction, but upon learning that police have spotted the kidnapper's car at a port, he and Tintin race there, believing that the abductors seek to board a boat with Calculus and take him abroad. At the docks, they spot Alcazar boarding a ship to South America; he reveals that Chiquito was one of the last descendants of the Inca and has disappeared. Tintin surmises that Chiquito must be one of Calculus' captors. Having lost Calculus' trail, Tintin and Haddock decide to pay a visit to Haddock's old friend Chester, who has docked at another nearby port. They miss Chester, but instead discover Calculus' hat on the docks, indicating that he was taken to sea from here. Investigating, they realise that Calculus must be aboard the Pachacamac, a ship headed to Peru, and board a flight, intent on intercepting its arrival.