Кіріспе

Құс түрі

Көк бетті малкоха (Phaenicophaeus viridirostris) немесе кішкентай жасыл мүңкілді малкоха – Үндістан және Шри-Ланканың бұталы және жапырақты ормандарында кездесетін, паразиттік емес көкек. Оның жоғарғы бөлігінде балауыз тәрізді, қара-көк, сұр қауырсыны бар, ұзын құйрығында біртіндеп ақ ұштар бар. Жұдырығы мен иегі қара түсті, тарамдалған, тікенді, ақшыл қауырсындармен жабылған. Төменгі қарыны бозғылт-сарғыштан қызыл қоңырға дейін өзгереді. Мүңкілі алма-жасыл түсті, ал көзінің айналасында жалаңаш көк тері бар. Еркек және ұрғашы түрлері бірдей. Көк бетті малкоха – ашық ормандар мен бұталы даланың құсы.

Сипаттама

39 см-ге дейін жететін ірі түр, арқасы мен басы қою сұр түсті, майлы жасыл немесе көкшіл жылтырмен, ал қара құйрығы ақ ұштармен біртіндеп тартылған қауырсындардан тұрады. Құрсағы ақшыл сарыдан сұрға дейін. Жақ пен мойын қауырсындары тармақталған (Phaenicophaeus tristis-тен өзгеше), тармақталған ұштары сүйір және аздап сарғыш, бұл мойынға жолақты және тікенді көрініс береді. Көздің айналасында кең көк дақ бар, ақ жиекті қызыл ирисі және тұмсығы алма-жасыл түсті. Еркек және ұрғашыларын сыртқы түрінен ажырату мүмкін емес. Шри-Ланкадан келген құстардың құйрық қауырсындарының ұштары кеңірек ақ түсті болады. Малкохалар көбінесе өте үнсіз болады, бірақ қорқытқанда төменгі, хрипті «краа» дыбысын шығарады. Жастардың үстіңгі жағы бозғылт, жылтыр емес, қанаттарында қоңыр қауырсындары бар. Олар тікенді бұталардың ішінде ұя салады, жасыл жапырақтармен төселген қалың бұтақтардан платформа тұрғызады және әдетте екі, сирек үш, әктей ақ жұмыртқа туады. Көбейту маусымы біразға созылады және нақты емес, бірақ көптеген ұялар наурыз бен тамыз аралығында табылған. Бір зерттеуде ұсталған 31 мысалдың екеуінде Haemaphysalis spinigera туысына жататын кенелер анықталды. Көк бетті малкоха әртүрлі жәндіктермен, гусеницалармен және ұсақ омыртқалылармен қоректенеді. Әдетте ол төменгі бұталардың арасында азықтанады. Бір жыл бұрын Т. К. Эйтон Малайядан Phaenicophaeus viridirostris деп аталатын түрді сипаттаған, бірақ ол бұрын сипатталған Phaenicophaeus chlorophaeus-тың ұрғашысына жатқан. Бұл түр Phaenicophaeus туысына жатады, бірақ бұрын Rhopodytes деп жіктелетін, себебі екі туыс мұрын пішіні бойынша ажыратылды: Rhopodytes-те дөңгелек, ал Phaenicophaeus-те тік сызықты, бірақ Rhopodytes кейіннен ескі Phaenicophaeus туысына қосылды. Құстардың аорталық доғаларын зерттеу көрсеткендей, бұл түрдің екі арқалық каротидасы гипапофизиалды каналға кіретін жұпталған «ligamenti ottleyi» байланыстарына дейін азайтылған ерекше модификацияға ие. Туыс Phaenicophaeinae кіші туысына жатады.