Солтүстік Территориядағы күмбезді тас формациялары
Kata Tjuta
Австралияның Ұлттық паркіндегі Kata Tjuṯa (Ольга тауы) – уникалды күмбезді тас құрылымдар. Геологиялық құрамы, мағынасы және Uluṟu-мен байланысы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік территориядағы күмбезді тау жыныстары
Domed rock formations in the Northern Territory
Ката Тюта (Pitjantjatjara: Kata Tjuṯa, lit. 'көп бас';), сондай-ақ Олга деп белгілі және ресми түрде Ката Тюта-Ольга тауы деп тіркелген, Орталық Австралиядағы Солтүстік территорияның оңтүстік бөлігінде, Алис-Спрингстің оңтүстік-батысында орналасқан үлкен, күмбезді тау жыныстары немесе борнарттар тобы. Шығысында орналасқан Улуру / Айерс тасы және Ката Тюта / Олгалар Улуру-Ката Тюта ұлттық паркінің екі маңызды ландшафты құрайды. Бұл парк Австралияның абориген халқы үшін қасиетті саналады. Ката Тюта / Ольга тауынан құралған 36 күмбездің ауданы конгломераттан тұрады, ол гранит және базальт сияқты әртүрлі тау жыныстарының құмдақтары мен үлкен тастардан тұратын шөгінді тау жынысы, ал олардың арасын қалың құмтас байланыстырады. Ең биік күмбез – Ольга тауы, теңіз деңгейінен жоғары, немесе айналасындағы жазықтан шамамен жоғары (Улурудан жоғары). Ката Тюта Докер өзені жолының шығыс жағында орналасқан.
Kata Tjuṯa (Pitjantjatjara: Kata Tjuṯa, lit. 'many heads'; ), also known as The Olgas and officially gazetted as Kata TjutaMount Olga, is a group of large, domed rock formations or bornhardts located about southwest of Alice Springs, in the southern part of the Northern Territory, central Australia. Uluṟu / Ayers Rock, located to the east, and Kata Tjuṯa / The Olgas form the two major landmarks within the Uluṟu Kata Tjuṯa National Park. The park is considered sacred to the Aboriginal people of Australia. The 36 domes that make up Kata Tjuṯa / Mount Olga cover an area of are composed of conglomerate, a sedimentary rock consisting of cobbles and boulders of varying rock types including granite and basalt, cemented by a matrix of coarse sandstone. The highest dome, Mount Olga, is above sea level, or approximately above the surrounding plain ( higher than Uluṟu). Kata Tjuṯa is located at the eastern end of the Docker River Road.
Атауы
Ол ең биік таудың аты – Ольга тауы. Барон Фердинанд фон Мюллердің бұйрығымен 1872 жылы Эрнест Джайлс Ольга тауына Вюртемберг королевасы Ольганың құрметіне (Ресейдің Ұлы княгинясы Ольга, патша Николай I-нің қызы) ат қойды. Ол және оның күйеуі, Вюртемберг королі Карл I, өткен жылы 25 жылдық тойларын атап өтті, соның ішінде Мюллерді Фрайхерр (барон) етіп тағайындап, оны Фердинанд фон Мюллер деп атады. Бұл атау беру – оған көрсетілген құрметті қайтарудың бір жолы болды. 1993 жылдың 15 желтоқсанында екі атауды қолдану саясаты қабылданды, ол ресми атаулардың дәстүрлі аборигендік атаудан және ағылшынша атаудан тұруына мүмкіндік берді. Осының нәтижесінде Ольга тауы Ольга тауы / Ката Тьюта деп өзгертілді. 2002 жылдың 6 қарашасында аймақтық туризм қауымдастығының өтініші бойынша екі атаудың реті ресми түрде өзгертіліп, Ката Тьюта / Ольга тауы болып бекітілді.
The other name, The Olgas, comes from the tallest peak, Mount Olga. At the behest of Baron Ferdinand von Mueller, Mount Olga was named in 1872 by Ernest Giles, in honour of Queen Olga of Württemberg (born Grand Duchess Olga of Russia, daughter of Tsar Nicholas I). She and her husband, King Charles I of Württemberg, had marked their 25th wedding anniversary the previous year by, among other things, naming Mueller a Freiherr (baron), making him Ferdinand von Mueller. The naming was his way of repaying the compliment. On 15 December 1993, a dual naming policy was adopted that allowed official names consisting of both the traditional Aboriginal name and the English name. As a result, Mount Olga was renamed Mount Olga / Kata Tjuṯa. On 6 November 2002, following a request from the Regional Tourism Association, the order of the dual names was officially reversed, to Kata Tjuṯa / Mount Olga.
Геологиялық шығу тегі
Ката Тютаны қоршаған аймақ шамамен 850–800 миллион жыл бұрын Аделаида дәуірінде қалыптасқан Амадей алабында орналасқан. Петерман оргенезі кезінде, шамамен 550 миллион жыл бұрын, Вудрофф итеруі деп аталатын құбылыс гранулит фациялық тау жыныстарын төмен дәрежелі метаморфтық тау жыныстарынан солтүстікке қарай көтерді. Бұл құрылымның эрозияға ұшырауы нәтижесінде моласс фациясы, яғни көтеріліп келе жатқан таулардың алдында шөгінділердің жиналуы пайда болды, осы жағдайда Петерман оргенезі, Керри тауы конгломератын құрады. Керри тауы конгломераты негізінен базальт, порфир, гранит, гнейс және жанартаулық тау жыныстарының сынықтарынан тұрады, ал матриксі бұрышты кварц, микроклин және ортоклаз сияқты минералдардан құралған. Uluṟu және Kata Tjuṯa екеуі де осы Керри тауы конгломератынан шыққан шөгінділерден жасалған және екеуінің де химиялық құрамы гранитке ұқсас. Ғалымдар тау жынысын дәл мерзімдеу үшін рубидий-стронций әдісін қолданып, оның жасын 600 миллион жыл деп анықтады, бұл Вудрофф итеруі оқиғасының мерзімімен сәйкес келеді. Kata Tjuṯa / Olgas және Uluṟu / Ayers Rock құрайтын жаңа тау жынысы орташа қара сұрдан қара түске дейін, ал кейбір қабаттарында жасыл немесе қызғылт реңдер байқалады. Бұл құрылымдарға тән жарқын қызыл түс, темір оксидімен жабылған ұсақ бөлінген фельдспардың бетіндегі патинаға байланысты.
The region surrounding Kata Tjuṯa lies in the Amadeus Basin, an intracratonic basin formed during the Adelaidian, roughly 850–800 million years ago. During the Petermann Orogeny, approximately 550 million years ago, an event known as the Woodroffe Thrust lifted granulite facies rocks northward over low grade metamorphic rocks. The eventual erosion of the formation resulted in a molasse facies, or deposition in front of rising mountains, in this case, the Petermann Orogeny, creating the deposit known as the Mount Currie Conglomerate. The Mount Currie Conglomerate is made predominantly of basalt, porphyry, granite, gneiss and volcanic rock fragments with a matrix composed of angular quartz, microcline and orthoclase among other minerals. Both Uluṟu and Kata Tjuṯa are made of sediment originating in this Mount Currie Conglomerate and both have a chemical composition similar to granite. Scientists using Rubidium strontium dating techniques to date the rock accurately have given it an age of 600 million years, matching the date of the Woodroffe Thrust event. The actual fresh rock that makes up the Kata Tjuṯa / Olgas and Uluṟu / Ayers Rock is medium to dark grey with green or pink hues in some laminae. The bright orange red hue, for which the structures are noted, is due to a patina over finely divided feldspar coated in iron oxide.
Аңыздар
Бұл жермен және оның айналасындағы барлық нәрсемен, соның ішінде Улуру / Айерс Рокпен байланысты көптеген Питжантжатжара арман дәуірінің аңыздары бар. Бірнеше аңыздар Ұлы жылан патшасы Ванамбиді қоршап тұрады, ол Ката Тжутаның шыңында тұрады және тек құрғақ мезгілде төмен түседі. Оның тынысы желді дауылға айналдырып, зұлымдық жасағандарды жазалайтын болған. Бұл жерді қоршаған мифологияның көп бөлігі сырттан келгендерге, әсіресе әйелдерге жасырын. Әдеттегідей, егер әйелдер "еркектердің ісіне" құлақ салса, олар зорлық-зомбылыққа, тіпті өлімге де ұшырауы мүмкін. Анангу халқы Ката Тжутаның үлкен таулары – арманнан келген рух энергиясының мекені деп санайды. 1995 жылдан бері бұл жер қайтадан мәдени рәсімдер өткізу үшін қолданылуда. Ката Тюта Элис-Спрингстен Стюарт және Лассетер тас жолдары арқылы шамамен саяхаттап жетеді. Бұл сапарға 4 жарым сағат уақыт кетеді. Ката Тюта / Ольга тауында күн шығысын және күн батуын тамашалауға арналған аймақтар бар, олар Ката Тюта жолынан қысқа серуен арқылы қолжетімді. Ката Тютаның күмбездеріне кіретін екі жол бар:
There are many Pitjantjatjara Dreamtime legends associated with this place and indeed everything in the vicinity including Uluṟu / Ayers Rock. A number of legends surround the great snake king Wanambi, who is said to live on the summit of Kata Tjuṯa and only comes down during the dry season. His breath was said to be able to transform a breeze into a hurricane in order to punish those who did evil deeds. The majority of mythology surrounding the site is not disclosed to outsiders, and in particular, women. As is the custom, should women become privy to the "men's business", they are susceptible to violent attacks, even death. The Anangu people believe the great rocks of Kata Tjuṯa are homes to spirit energy from the Dreaming, and since 1995 the site is being used once again for cultural ceremonies. Kata Tjuṯa is about by road from Alice Springs, via the Stuart and Lasseter highways. It is a 4 1/2 hour drive. Kata Tjuṯa / Mount Olga has both a sunrise and sunset viewing area, which are accessible via a short walk from Kata Tjuṯa Road. There are also two walks that enter the domes of Kata Tjuta:
Жел аңғары – 7,4 км / 3-4 сағат (4-ші деңгей)
Уолпа ойысы – 2,6 км / 1-2 сағат.
Valley of the Winds 7.4km / 3 4 hours (Grade 4)
Walpa Gorge walk 2.6km / 1 2 hours