Кіріспе
Батыс Сібір жазығы (Западно Сибирская равнина) – Сібірдің батыс бөлігін алып жатқан, батыстағы Орал таулары мен шығыстағы Енисей өзені, оңтүстік-шығыстағы Алтай таулары аралығында орналасқан үлкен жазық. Жазықтың көп бөлігі нашар суарыпты және әлемдегі ең ірі батпақтар мен тасқын далаларын қамтиды. Маңызды қалаларына Челябинск, Новосибирск, Омск, Томск, сондай-ақ Сургут және Нижневартовск жатады. Батыс Сібір жазығындағы қыстар қатал және ұзаққа созылады. Жазықтың көп бөлігінің климаты субарктикалық немесе континенттік. Бұл жазықта мұнай мен табиғи газдың мол қоры бар еді. 1970 және 80-жылдары Ресейдің мұнай және газ өндірісінің көп бөлігі осы аймақтан өндірілді. Ол шамамен 2.6 миллион шаршы километрді алып жатыр, бұл Сібірдің үштен бірін құрайды. Солтүстіктен оңтүстікке қарай созылып, оңтүстік бөлігінде ең үлкен еніне жетеді – Арктика мұхитынан Алтай тауларының етегіне дейін, ал шығыстан батысқа қарай Енисей өзенінен Урал тауларына дейін созылады. Енисейден басқа Батыс Сібір жазығындағы негізгі өзендер батыстан шығысқа қарай Ертіс, Обь, Надым, Пур және Таз өзендері болып табылады. Көптеген көлдер мен батпақтар бар, жазықтың үлкен аймақтары көктемде суға толады. Ұзын Енисей өзені солтүстікке қарай кеңінен ағып, Арктика мұхитына жетіп, сағасында секундына 20 миллион литрден (5 миллион галлоннан) астам су шығарады. Оның саласы Ангарамен бірге, екі өзен Енисейдің құрған аңғары Батыс Сібір жазығы мен Орталық Сібір жотасының арасында шартты шекара салып тұрады. Сібірдің Ували – жазықтық бойынша шығыстан батысқа қарай созылып жатқан төменгі төбелі аймақ. Мұздық шөгінділері Обь-Ертіс қосылысына дейін оңтүстікке қарай созылып, кейде төменгі төбелер мен қыраттарды, соның ішінде оңтүстіктегі Обь платосын құрайды, бірақ әйтпесе жазық өте тегіс және ерекшеленбейді. Ишим жазығы мен оңтүстіктегі Бараба жазығы маңызды ауыл шаруашылығы аймақтары болып табылады. Құлунда жазығында тұзды көлдер бар, ол оңтүстікке қарай Қазақстанға дейін созылып, оңтүстігінде Көкшетау төбелерімен шектеледі. Батыс Сібір жазығы өте батпақты, топырақтары көбінесе торфты гистозолдар, ал ағашсыз солтүстік бөлігінде – гистельдер. Бұл әлемдегі ең ірі торфтық жерлердің бірі, олар көтерілген батпақтармен сипатталады. Васюган батпағы, әлемдегі ең ірі көтерілген батпақтардың бірі, шамамен аумақты алып жатыр. Обь-Таз тасқын далаларындағы кең аралық батпақтарда көптеген көлдер бар.
The West Siberian Plain (Западно Сибирская равнина) is a large plain that occupies the western portion of Siberia, between the Ural Mountains in the west and the Yenisei River in the east, and the Altai Mountains on the southeast. Much of the plain is poorly drained and consists of some of the world's largest swamps and floodplains. Important cities include Chelyabinsk, Novosibirsk, Omsk, and Tomsk, as well as Surgut and Nizhnevartovsk. Winters on the West Siberian Plain are harsh and long. The climate of most of the plain areas is either subarctic or continental. The plain had large petroleum and natural gas reserves. Most of Russia's oil and gas production was extracted from this area during the 1970s and 80s.—and covers an area of about 2.6– which is about one third of Siberia. It extends from north to south for , reaching its maximum width of in its southern part. from the Arctic Ocean to the foothills of the Altai Mountains, and from east to west for from the Yenisei River to the Ural Mountains. Besides the Yenisei, other main rivers in the West Siberian Plain are from west to east the Irtysh, Ob, Nadym, Pur and Taz. There are many lakes and swamps and large regions of the plains are flooded in the spring. The long Yenisei river flows broadly south to north, a distance of to the Arctic Ocean, where it discharges more than 20 million litres (5 million gallons) of water per second at its mouth. Together with its tributary Angara, the two rivers flow The valley formed by the Yenisei acts as a rough dividing line between the West Siberian Plain and the Central Siberian Plateau. The Siberian Uvaly is a low hilly region stretching from east to west across the plain. Glacial deposits extend as far south as the Ob Irtysh confluence, forming occasional low hills and ridges, including the Ob Plateau in the south, but otherwise the plain is exceedingly flat and featureless. The Ishim Plain and the Baraba Lowland in the south are important agricultural areas. There are salt lakes in the Kulunda Plain, which extends southwards into Kazakhstan and is limited to the south by the Kokshetau Hills. The West Siberian Plain is very swampy and soils are mostly peaty Histosols and, in the treeless northern part, Histels. is one of the world's largest areas of peatlands, which are characterized by raised bogs. Vasyugan Swamp, one of the world's largest single raised bogs, covers approximately There are numerous lakes in the vast interfluve swamps of the Ob Taz floodplain.
Флора мен фауна
Даланың сегіз ерекше өсімдік аймағы бар: тундра, орманды тундра, солтүстік тайга, ортаңғы тайга, оңтүстік тайга, субтайга орман, орманды дала және дала. Батыс Сібір жазығындағы жануар түрлерінің саны тундрада кемінде 107-ден орманды дала аймағында 278-ге немесе одан да көпке жетеді. Даланың оңтүстігінде, мәңгілік тоңның көп бөлігі жоқ жерде, Қазақ даласының жалғасы болған құнарлы шөптекті жайылымдар бастапқы өсімдіктерді құрады, олар 21-ші ғасырдың басына қарай көбінесе жойылды.
Геология
Батыс Сібір жазығы негізінен кайнозойлық аллювиалды шөгінділерден тұрады және өте тегіс. Теңіз деңгейінің елу метрге көтерілуі Арктика мұхиты мен Ханты-Мансийск маңындағы Обь-Иртыш қосылатын жер арасындағы барлық жерді суға батырады (Тұрғай бұғаздары, Батыс Сібір мұздық көлі де қараңыз). Бұл – жер қыртысының ұзақ жылдар бойы шөгіп, көлденең шөгінділерден тұратын, шамамен 65 миллион жыл бұрын қалыптасқан аймағы. Осы жазықтағы көптеген шөгінділер Обь және Енисей өзендерінің ағысын кері бұрып, Каспий теңізіне, және мүмкін Арал теңізіне де бағыттандырған мұзды бөгеттердің нәтижесінде пайда болған.