Кіріспе

Куала-Лумпур мұнарасы (Jawi: منارا کوالا لومڤور‎), көбінесе KL мұнарасы деп аталатын, Малайзияның Куала-Лумпур қаласында орналасқан 6 қабатты, 421 метрлік (1,381 фут) телекоммуникациялық мұнара. Бұл әлемдегі жетінші биік мұнара. Оның биіктігін 421 метрге (1,381 фут) дейін арттыратын антеннасы бар. Күмбездің шатыры 335 метр биіктікте орналасқан. Мұнараның төменгі бөлігінде жоғарғы қабатқа баспалдақ пен лифт арқылы жетуге болады, онда айналмалы мейрамхана орналасқан, ол келушілерге қаланың панорамалық көрінісін ұсынады. Жыл сайын мұнарада баспалдақпен шағылысу жарыстары өткізіледі. Мұнара сонымен қатар ислами фалак обсерваториясы ретінде Рамазан, Шәуәл және Зульхиджа айларының басталуын белгілейтін жаңа айды бақылау үшін, сондай-ақ Рамазан айын, Хари Рая Айт-эль-Фитр және Айт-эль-Адха мерекелерін атау үшін пайдаланылады. Мұнара Куала-Лумпурдағы көпшілікке ашық ең биік сарай болып табылады.

Тарих

Куала-Лумпур мұнарасының ресми іргетасын салу рәсімін 1991 жылдың 1 қазанында премьер-министр Махатхир Мохамад қадағалады. Мұнараның құрылысы үш кезеңнен тұрды. Бірінші кезең – Jalan Bukit Nanas жолының кеңейтілуі және құрылыс алаңынан топырақ қазу жұмыстары. Бұл кезең 1992 жылдың 1 тамызында аяқталды. 1992 жылдың 1 шілдесінде екінші кезең басталды, онда мұнараның іргетасы мен жертөлесі салынды. Шамамен 50 000 куб метр бетон 31 сағат бойы үзіліссіз құйылды, осылайша Малайзия құрылыс саласында рекорд орнатылды. Қазық қағу қажеттілігі болмаған іргетас жұмысы 1993 жылдың 1 сәуірінде аяқталды. Үшінші кезең – 1994 жылдың мамыр айында басталған «суперқұрылым» құрылысы. Мұнараның құрылысы мұнара шахтасын, содан кейін мұнара басын орнатудан басталды. Мұнара басына соңғы рет әшекейленгеннен кейін туристік ғимараттың құрылысы басталды. Бірінші қабаттағы басты вестибюль үлкен алмастай жалтыраған, әсем шыныдан жасалған күмбездермен сәнделген. Бұл күмбездерді исфахан қаласынан келген ирандық шеберлер мукарналар стилінде жасап, орналастырды. 1994 жылдың 13 қыркүйегінде Махатхир антенна мачтасын орнатумен «топинг рәсімін» өткізді, осылайша мұнараның жер бетінен 421 метр биіктіктегі соңғы биіктігін белгіледі. Жабдықтар мен ыңғайлылықтарды орнатудан кейін Куала-Лумпур мұнарасы 1996 жылдың 23 шілдесінде көпшілікке ашылды. Аяқталған кезде ол Малайзиядағы ең биік құрылым болды, ал 3 жылдан кейін Петронас мұнаралары оны биіктігі бойынша басып өтті. Махатхир Куала-Лумпур мұнарасын 1996 жылдың 1 қазанында сағат 20:30-да (жергілікті уақыт бойынша) ресми түрде ашты. Құрметті қонақтардың қатарында Пертуан Агонг Туанку Джаафар ибн Әлмархум Туанку Абдул Рахман, Раджа Пермаисури Агонг Туанку Наджиха, Бруней сұлтанының әйелі, королева Салеха және ханшайым Хаджа Мариам Бинти Абдул Азиз болды.

Меншік және басқару

Куала-Лумпур мұнарасының өзі Малайзия Үкіметіне тиесілі, бірақ 1996 жылы ашылғаннан бері ол мемлекеттік бақылаудағы телекоммуникация компаниясы Telekom Malaysia-ның еншілес компаниясы Menara Kuala Lumpur Sdn Bhd-ге концессия бойынша жұмыс істейді және күтіліп келеді. Бұл келісімшарт соңғы рет 2011 жылы 10 жылға қайта жаңартылған болатын. 2019 жылы Menara Kuala Lumpur Sdn Bhd 65.6 миллион теңге кіріс тауып, 20.9 миллион теңге таза пайдаға ие болды. 2022 жылдың желтоқсан айында концессия 3.9 миллион теңгеге жекеменшік Hydroshoppe Sdn Bhd компаниясына 2022 жылдың 31 қазанында берілгені хабарланды. Hydroshoppe компаниясының иелері туралы көп мәлімет жоқ, бірақ ол 1 миллион теңге ғана жарғылық капиталы бар, және оның екі ресми тіркелген директоры Azam Corporate Services бизнес-консультанттарының хатшылары болып табылады. Telekom Malaysia мәлімдемесінде 2021 жылдың қазан айында концессияны жаңартпау туралы шешім қабылданғанын айтты, себебі "Куала-Лумпур мұнарасының қызмет түрі телекоммуникациядан қонақжайлылық саласына өзгерді". Олар "жаңа концессионерді таңдау процесі Үкімет тарапынан жүзеге асырылды" деп қосты (сол кезде премьер-министр Исмаил Сабри Якоб басқаратын Barisan Nasional Perikatan Nasional коалициясы). Барлық қазіргі қызметкерлер ауысудан кейін үш жыл бойы жұмыстарын сақтайтындары да мәлімделді. Коммуникация және цифрлық министр Фахми Фадзилдің сөзіне сәйкес, Telekom Malaysia 2022 жылдың 31 желтоқсанына дейін "үшінші аралық кезең" аясында мұнараның концессиясын пайдалануды жалғастыруда. Ол Telekom Malaysia және Коммуникация және цифрлық министрлігінен ішкі ақпарат сұрады. Малайзияның Сыбайлас жемқорлыққа қарсы комиссиясы да осы жағдайға қатысты "сыбайлас жемқорлық элементтеріне" қатысты тергеу бастағанын, және 31 желтоқсанға дейін үш куәгер шақырылғанын хабарлады.

Көлік

Тауэр Jalan P. Ramlee-ден бөлініп шығатын Jalan Puncak көшесінде орналасқан. Олар тым жақын болмаса да, ең жақын жылдам транзит станциялары – Букит Нанас монорельс станциясы және Данг Ванги LRT станциясы. Мұнараның сыртында көліктер мен автобустарға арналған тұрақ бар (KL мұнарасының тұрақ бағасы).

Туризм

Туристер KL мұнарасына қаланың 360 градусқа айналатын көрінісін тамашалау үшін келеді. Лифт көтерілуге 54 секунд, ал түсуге 52 секунд уақыт алады.