Кіріспе

Майк Николс 1971 жылы түсірген фильм. «Еттік білім» – 1971 жылы Майк Николс режиссерлік еткен және Жюль Фейффер сценарий жазған американдық комедиялық драма. Басты рөлдерде Джек Николсон, Арт Гарфункл, Энн Маргрет, Кэндис Берген және Рита Морено ойнаған.

Сюжет

1940-жылдардың аяғында Амхерст колледжінің студенті Сэнди кампуста өткен іс-шарада Сьюзан есімді оқушымен танысады және олар кездесе бастайды. Олар бір-бірімен араласуды ұнатады, бірақ Сюзан жыныстық қатынасқа түсуге асықпайды. Сэндиге беймәлім, оны да Сэндидің агрессивті, әйелге ұнаған үйдесі Джонатан қуып жүр, олар ақырында жыныстық қатынасқа түседі. Джонатан Сьюзанды Сэндимен жыныстық қатынасқа бармауға көндіруге тырысады, бірақ біраз уақыттан кейін Сьюзан онымен бірге болады. Осыдан кейін Сюзан мен Джонатан ажырасады. Колледжден бірнеше жыл өткен соң Сэнди Сьюзанға үйленді, ал Джонатан әлі де өзінің "әдемі әйелін" іздеп жүр. Джонатан Бобимен қарым-қатынас жасайды, ол әдемі, бірақ жай әйел, бірақ ол ақырында оған шаршайды. Боби Джонатанның ұсынысы бойынша жұмысынан кетеді. Содан кейін ол қатты күйзеліске түсіп, ұзақ уақыт бойы ештеңе істемей, тек Джонатанмен бірге тұратын пәтерде ұйықтайды. Қарым-қатынас нашарлайды. Джонатан Боббиді үйді тазаламай, ол күні бойы тоғыздан беске дейін жұмыс істегендіктен, келекелейді. Ол ажырасудың неге әрдайым "улы" болып аяқталатынын түсінбейді дейді. Сэнди мен Сьюзеннің қарым-қатынасы да жақсармайды. Сэнди өзінің және Сьюзеннің "барлығын дұрыс жасағанына" қарамастан, қарым-қатынасының физикалық бөлігіне қанағаттанбайды және оны шаршатады. Ол олардың "бір-біріне шыдамды" екендерін айтып, аяғында жыныстық қатынас "сүйген адамыңмен бірге ләззат алу үшін жасалмайды" деген сөздерді айтады. Сэнди мен Сьюзан қарым-қатынасын тоқтатады. Сэнди Синдимен кездесе бастайды. Сэнди, Синди, Джонатан және Бобби Джонатанның пәтерінде бірге кездеседі, онда Сэнди Джонатанға Синдимен жыныстық өмірі туралы жеке шағымданады. Джонатан Сэндиге "бұларды біршама жандандыру үшін" серіктестерін алмастыруды ұсынады. Сэнди Бобби іздеу жатынға барады. Синди Джонатанмен билейді және оны жақын жерде Сэндимен бірге төсекте жатқандығы үшін сөгіп, бірақ ол оны өз бетінше көруге дайын екенін білдіреді, ол оған қолайлы уақытта хабарласуы керек деп айтады. Сол арада Боби Джонатанмен некеге тұру туралы ертерек айтысқаннан кейін өзін-өзі өлтіруге тырысады. Оны Сэнди тауып алады, ол ауруханаға оны интенсивті емге алу үшін шақырады. Көп жылдан кейін Жонатан Сэнди мен оның 18 жасар қызы Дженниферге "Баллбастерлер парадта" деген слайд-шоу көрсетеді. Слайд-шоуда Джонатанның өмір бойына әртүрлі махаббаттарының суреттері бар. Ол Сьюзанның слайдтарын шатастырып тастайды, бірақ Сэнди байқамай тұрып. Ол сондай-ақ Бобидің суретін көрсетіп, олардың ажырасып, бір балалы екенін және оған алимент төлеп жатқанын айтады. Дженнифер жылап кетеді. Уақыт өтеді. Жонатан сәттілікке жетеді, бірақ жалғыз. Оның қасында жезөкше бар, олар ерлер мен әйелдер арасындағы қарым-қатынас туралы ритуалды диалогқа түседі, бұл сценарийді Жонатан жазған. Соңында жезөкше оның күшін және "әдемілігін" мадақтап монолог айтады (оны да Жонатан жазып шығарған), бұл Жонатанның эрекцияны алуының жалғыз жолы болып табылады.

Өндіріс

Сценарий бастапқыда пьеса ретінде жазылған. Жюль Фейффер оны Майк Николске жіберді, ол оның фильм түрінде жақсырақ болатынын ойлады. Сценарийде көптеген дөрекі сөздер бар, олардың кейбіреулері бұрын экранда сирек естілген. Фейффердің пьесасы 1988 жылы алғаш рет Калифорния штатының Пасадена қаласында және Техас штатының Даллас қаласында сахналады. 5 миллион долларлық бюджетті Джозеф Е. Левин берді, оның 1 миллионы Николске бөлінді. Фильм Нью-Йорк қаласында және Ванкувердегі «Панорама» киностудиясында түсірілді.

Құқықтық мәселелер

1960 және 1970 жылдары американдық қоғамның моральдық қағидаларындағы өзгерістер және жыныстық мәселелерді ашық талқылауға жұртшылықтың жалпы дайындығы кейде жергілікті қауымдастықтардың стандарттарына қайшы келді. Албаньдегі (Джорджия штаты) кинотеатр бұл фильмін көрсеткен; 1972 жылдың 13 қаңтарында жергілікті полиция кинотеатрға тінтіру ордерін табыс етіп, фильмді жергілікті заңдарға сәйкес алып қойды. «Дженкинс Джорджияға қарсы» ісінде сот сондай-ақ: «Біздің фильмді көруіміз «Жақындық білім» жыныстық мінез-құлқының ашық түрде қорлаушылықпен бейнеленбегенін анықтады» деді. Фильмде конституциялық тұрғыдан «ашық түрде қорлаушы» деп танылуы мүмкін материал жоқ. Суреттің тақырыбы жалпы мағынада жыныстық қатынас болғанымен, онда «соңғы жыныстық актілерді» қоса алғанда, жыныстық қатынас жасалатын сахналар бар, бірақ камера мұндай сәттерде актерлердің денелеріне назар аудармайды. Бұл сахналарда актерлердің жыныстық мүшелері, әдепсіз немесе басқаша, көрсетілмейді. Жалаңаш сахналар да бар, бірақ жалаңаштық ғана материалды заңды түрде әдепсіз ету үшін жеткіліксіз. «Жақындық білім» фильмін көрсету арқылы шағымданушы «өзі үшін жыныстық қатынасты ашық көрсету және одан туындайтын коммерциялық пайда табу» емес, жазаланады деп айтқанымыз. «Қазір көріңіз!» Римде фильм көрсетілгеннен кейін, 1972 жылдың ақпанында Италияда әдепсіздік үшін қысқа мерзімге тыйым салынды. «The New York Times» газетінің Винсент Канби де оң пікір білдіріп, оны «режиссерлік және жазу таланттарының дерлік идеалды ынтымақтастығы» деп атады, ол «тек қана күлкілі ғана емес, сонымен қатар кездейсоқ түрде – жарты жарықта байқалатын нәрсе сияқты – әлдеқайда амбициялық фильмдерден гөрі терең» болды. «Film Quarterly» журналында жазған Эрнест Калленбах оны «Николстың «Вирджиния Вульф» сияқты мықты және қызықты жетістігі» деп атады. Бұл фильм суық және аяусыз, бірақ суретшілер Қызыл Крест орнына тұруға міндетті емес. Олар апаттарды баяндайды, ал біз, көрермендер, оларды өз өмірімізде тазартуымыз керек». «The Monthly Film Bulletin» журналының Гавин Миллер былай деп жазды: «Бұл тақырыпта соңғы сөз болмаса да, бұл ерлер шовинизіміне қарсы ашық және истерикалық емес шабуыл; және егер бұл сәнді болса, онда бұл қолайсыз емес». «Los Angeles Times» газетінің Чарльз Шамплин фильмді «біршама ұзақ уақыттан бері ең суық, ең аяусыз және ең жиіркенішті (және шын мәнінде ойланған) фильм» деп атап, оған онша құлшыныс танытпады. Шамплин Николсонның «бірнеше күшті сәттері» болды деп ойлады, бірақ оның кейіпкері «клиникалық зерттеуден басқа ештеңе ретінде түсінікті емес, бірақ зерттеу оның қалай болғанына ешқандай сылтау ұсынбайды». «Variety» журналының Артур Д. Мерфи оны «америкалық ерлердің жыныстық екіжүзділігін тек қана беткі және шектеулі зерттеу» деп атады. Гари Арнольд «The Washington Post» газетінде былай деп жазды: «Мен «Жақындық білімнен» алданып, күйзеліп шыққан әрбір кинотеатрдан шыққан әр көрермен үшін бір цент алсам деймін. Фильмдегі негізгі мәселе – ол сатиралық және жек көрінішті деп есептелетін нәрселердің көркемдік баламасы: бұл суық, есептеу, сезімсіз қарым-қатынастардың суық, есептеу, сезімсіз көрінісі». Джин Сискел «Chicago Tribune» газетінен фильмге төрт жұлдыздың екі жарым жұлдызын берді және оны «негізінен бір нотадағы оқиға» деп атады. «The New Yorker» журналының Паулин Каел: «Бұл фильмде мұндай адамдар бар екені ғана айтылмайды, бұл фильмде ерлер мен әйелдер туралы дәстүрлі фильмдерге қарағанда дәлдікпен көрініс табады. Мүмкін, солай шығар, бірақ фильмде бұл дәлел жоқ». «Rotten Tomatoes» 32 сыншыдан алынған пікірлерге сүйене отырып, фильмге 88% балл береді, орташа бағасы 7.70/10. Сайттың сыншыларының пікірінде: «Ер адамның көзқарасы біржақты болғанымен, «Жақындық білім» жыныстық қатынас туралы ашық және жан-жақты айтыс».

Марапаттар

Жыл Сыйлық Санаты Номинацияланған туынды Нәтиже Ref.1971 Академия сыйлығы Ең үздік қосалқы әйел актриса Энн Маргрет 1971 Алтын глобус сыйлығы Ең үздік актер – драмалық фильм Джек Николсон Ең үздік қосалқы ер актер – фильм Арт Гарфункел Ең үздік қосалқы әйел актриса – фильм Энн Маргрет 1971 Нью-Йорк киносыншылары шеңбері Ең үздік қосалқы әйел актриса 1971 Америка жазушылар гильдиясы Ең үздік жазылған комедия – фильм Жюль Фейфер

Үй медиасы

Carnal Knowledge 1999 жылдың 7 желтоқсанында MGM Home Video компаниясынан DVD форматында шықты.