Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Портленд цементін ойлап тапқан ағылшын өнертапқышы (1778–1855)
English inventor of Portland cement (1778–1855)
Джозеф Аспдин (25 желтоқсан 1778 – 20 наурыз 1855) – ағылшын кірпіш қалаушы, кәсіпкер, өнертапқыш және тас қалаушы, ол 1824 жылғы 21 қазанда Портленд цементіне патент алған.
Joseph Aspdin (25 December 1778 – 20 March 1855) was an English bricklayer, businessman, inventor, and stonemason who obtained the patent for Portland cement on 21 October 1824.
Өмір
Аспдин (немесе Асден) – Йоркширдің Лидс ауданындағы Ханслет ауданында тұратын кірпіш қалаушы Томас Аспдиннің алты баласының ең үлкені. Ол 1778 жылғы Рождество күні крещениеден өтті. Әкесінің кәсібін жалғастырып, 1811 жылғы 21 мамырда Лидс шіркеуінде (Лидс қалалық шіркеуі, Әулие Петір шіркеуі) Мэри Фотэрбиге үйленді. Ол Англияның арна жағалауында, Дорсеттегі Портленд аралында кенетін оолитті әктас. Патент мәтінін төменде қараңыз. Осыдан кейін, 1825 жылы Лидстегі көршісі Уильям Беверлимен серіктестік құрып, Уэйкфилдтегі Киркгейтте осы өнімді өндіретін зауыт ашты. Беверли Лидсте қалды, ал Аспдин отбасымен Уэйкфилдке (шамамен тоғыз шақырым қашықтықта) көшіп кетті. Ол 1825 жылы әк жасау әдісіне екінші патент алды. 1838 жылы Манчестер және Лидс теміржол компаниясы жерді сатып алуға мәжбүрлегеннен кейін Киркгейт зауыты жабылып, аумақ тазартылды. Ол жабдықтарын Киркгейттегі жақын маңдағы екінші орынға көшірді. Осы кезде оның үлкен ұлы Джеймс Лидсте бухгалтер болып жұмыс істесе, кіші ұлы Уильям зауытты басқарды. Бірақ 1841 жылы Джозеф Джеймспен серіктестікке келісіп, Уильямның кеткенін және компания оның қарыздарына жауап бермейтінін хабарлады, сондай-ақ: «Менің бұрынғы агентім Уильям Аспдин енді менің жұмысымда емес екенін және оған менің немесе жаңа фирманың атынан ақша алуға, немесе қарызға міндеттенуге құқығы жоқ екенін хабарлауды дұрыс деп санаймын» деді. 1843 жылы Уильям Лондонның жанындағы Ротерхитте өз зауытын ашты. «Қаржылық қателіктер» мен күмәнді бизнес айналыстары Уильямның нашар білімді және адал емес болуы мүмкін екенін көрсетеді. Дегенмен, ол «заманауи» Портленд цемент өнеркәсібін іске қосушы ретінде танылады.
Aspdin (or Aspden) was the eldest of the six children of Thomas Aspdin, a bricklayer living in the Hunslet district of Leeds, Yorkshire. He was baptised on Christmas Day, 1778. He entered his father's trade, and married Mary Fotherby at Leeds Parish Church (the Parish Church of St Peter at Leeds) on 21 May 1811. an oolitic limestone that is quarried on the channel coast of England, on the Isle of Portland in Dorset. See below for the text of the patent. Almost immediately after this, in 1825, in partnership with a Leeds neighbour, William Beverley, he set up a production plant for this product in Kirkgate, Wakefield. Beverley stayed in Leeds, but Aspdin and his family moved to Wakefield (about nine miles away) at this point. He obtained a second patent, for a method of making lime, in 1825. The Kirkgate plant was closed in 1838 after compulsory purchase of the land by the Manchester and Leeds Railway Company, and the site was cleared. He moved his equipment to a second site nearby in Kirkgate. At this time his eldest son James was working as an accountant in Leeds, and his younger son, William, was running the plant. However, in 1841, Joseph went into partnership with James, and posted a notice that William had left, and that the company would not be responsible for his debts, stating "I think it right to give notice that my late agent, William Aspdin, is not now in my employment, and that he is not authorised to receive any money, nor contract any debts on my behalf or on behalf of the new firm." In 1843, William established his own plant at Rotherhithe, near London. A history of "financial missteps" and questionable business arrangements suggests that William may have been both inept and dishonest. Nonetheless, he is credited with launching the "modern" Portland cement industry.