Кіріспе

Америкалық ақын, британдық генерал.

Эдвин Маркхэм (шын аты Чарльз Эдвард Ансон Маркхэм; 23 сәуір 1852 – 7 наурыз 1940) – американдық ақын. 1923 жылдан 1931 жылға дейін Орегон штатының лауреат ақыны болды.

Ерте өмір және білім

Эдвин Маркхэм Орегон штатының Орегон қаласында дүниеге келді және 10 баланың ең кішісі болды; оның ата-анасы оның туылғаннан кейін көп ұзамай ажырасты. Төрт жасында ол анасымен Калифорния штатының Солано округіндегі Лагун аймағына көшіп барды. 1870 жылы Вакавилдегі Пасифик методистік колледжінен оқытушылық куәлігін алды. Ол өлең жазған үй сақталды және қаланың Тарих паркіне көшірілді, қазір поэзия орталығы ретінде қызмет етеді. Шамамен 1895 жылға дейін, ол 43 жасқа дейін "Чарльз" деп аталды, содан кейін "Эдвин" есімін қолдана бастады. Ол 1873 жылы Санта-Розадағы (Калифорния штаты) Христиан колледжінде де оқыды.

Мансап

Маркхэм 1879 жылға дейін Эль-Дорадо округінде әдебиет оқытты, содан кейін округтің білім беру басқарушысы болды. Эль-Дорадо округінде тұрып жатқан кезде Маркхэм Пласервилл масондық ложасының мүшесі болды. Сондай-ақ, ол 1890 жылы Калифорния штатының Окленд қаласында Томпкинс байқау мектебінің директоры болып жұмысқа қабылданды. Оклендте жүргенде ол көптеген басқа да танымал қазіргі заманғы жазушылар мен ақындармен, мысалы, Хоакин Миллер, Ина Кульбрит және Чарльз Уоррен Стоддардпен жақсы танысты. Маркхэмнің ең танымал өлеңі – "Кепері бар адам", ол еңбекшілердің ауыр жағдайларын көрсетеді, алғаш рет 1898 жылы қоғамдық поэзия оқу кезінде оқылды. Оның негізгі шабыты Жан-Франсуа Милледің сол аттас француз суреті (француз тілінде L'homme à la houe) болды. Маркхэмнің өлеңі жарық көрді және ол көп ұзамай кең танымал болды. Нью-Йоркте ол еңбек ұйымдарына көптеген лекциялар оқыды, бұл оның поэзия оқуларымен бірдей жиілікте болды. 1904 жылы Эдгар Аллан Поның шығармаларының жаңа басылымынан кейін, 1909 жылдан 1927 жылға дейін Нью-Йорк баспагері В. Х. Уайз шығарған "Нағыз Америка романтикасында" бірнеше том жарық көрді. Оның өңделген шығармаларына британдық және американдық поэзия жинақтары кірді. Өте талантты және танымал лектор болған Маркхэм эсселер, өзінің шығармашылық тәсілдерін талқылаған мақалалар және басқа авторлардың еңбектеріне кіріспелер де жазды. Соңғыларының ішінде Джон Китс, Джон Гринлиф Уиттиер және Генри Уодсворт Лонгфелло сияқтылар бар. Оның қоғамдық сананы әлеуметтік мәселелерге аударуға жасаған тырысыстары 1914 жылы балалар еңбегін зерттеген маңызды жинаққа, "Балалар құлдықта" үлес қосумен аяқталды. 1922 жылы Маркхэмнің "Линкольн, халықтың адамы" атты өлеңі Линкольн мемориалының ашылуына ұсынылған 250 жұмыстың ішінде таңдалды. Автор өлеңді өзі оқыды. Принстон университетінің профессоры Генри Ван Дайк поэма туралы: «Эдвин Маркхэмнің «Линкольн» өлеңі – мәңгілікке кеткен қаһарман туралы жазылған ең ұлы өлең және болашақта жазылатын ең ұлы өлең» деді. Сол жылы Ли Де Форест Маркхэмнің осы өлеңді оқығандағы бейнесін Phonofilm дыбысты фильмге түсірді. Әдеби өмірбаяншы Уильям Р. Нэштің айтуынша, «Жарияланымдар арасында Маркхэм басқа жанрларда да, эсселер мен ғылыми еңбектерде дәріс оқыды және жазды. Ол өзінің уақытының көп бөлігін 1910 жылы құрған Америка Поэзия қоғамы сияқты ұйымдарға арнады. 1922 жылы Линкольн мемориалының салтанатты ашылуының соңында Маркхэм өзінің «Линкольн – халықтың адамы» атты өлеңінің қайта жөнделген нұсқасын оқыды. Маркхэм сонымен қатар көптеген афоризмдер жазды, олардың ең танымалдары – Outwitted. Маркхэмнің кейінгі өмірінде көптеген оқырмандар оны американдық поэзияның маңызды дауысы деп санады, бұл 1908 жылы Ұлттық өнер және әдебиет институтына сайлануымен расталды. Алайда, көптеген мақтауларына қарамастан, оның кейінгі кітаптарының ешқайсысы алғашқы екеуінің сәттілігіне жете алмады. Американдық этикет сарапшысы Эми Вандербильт Маркхэмнің «Махаббат шеңберлері» атты өлеңін Маркхэм оның отбасылық үйінде Стейтен аралында қонақта болғанда жазғанын айтты.

Жеке өмір

1898 жылы Маркхэм үшінші әйелі Анна Кэтрин Мерфиге (1859–1938) үйленді, ал 1899 жылы олардың ұлы Вергиль Маркхэм дүниеге келді. Олар 1900 жылы жергілікті халықты және оларды бағындыру жолдарын зерттеу үшін Рио-де-Жанейроға көшіп барды, содан кейін Нью-Йорк қаласына, онда Бруклинде, кейін Стейтен-Айлендте тұрды.

Мұра

Маркхэм қайтыс болған кезде 15 000-нан астам кітаптан тұратын үлкен кітапхана жинаған. Бұл кітапхана Статен аралындағы Вагнер колледжінің Хорманн кітапханасына мұра ретінде берілді. Маркхэм жеке қағаздарын да кітапханаға қалдырды. Оның хат алысқандарының арасында Франклин Д. Рузвельт, Амброз Бирс, Алестер Кроули, Джек және Чармиан Лондон, Зои Андерсон Норрис, Карл Сэндбург, Флоренс Эрл Коутс және Эми Лоуэлл болды. Калифорниядағы алты мектеп Маркхэмнің құрметіне аталды. "Эдвин Маркхэм" атты тасымалдау кемесі 1942 жылдың 5 мамырында теңізге жіберілді. Калифорния штатының Кастро-Вэлли қаласындағы Паломарес-Хиллс ауданындағы бір көшеге оның есімі берілді (Эдвин Маркхэм Драйв). Маркхэм үйлері – Статен аралындағы тұрғын үй кешені, сондай-ақ онда бір көше де оның атымен аталады. Маркхэмнің 1889 жылға дейін тұрған үйі қазір Сан-Хоседегі Тарих паркінде орналасқан және Сан-Хосе поэзия орталығына жатады. Калифорния штатының Вакавилл қаласындағы Пена Адобе паркіндегі тарихи белгіде Маркхэмнің бейнесі ойылған.