Haiku – BeOS негізіндегі ашық көзді жүйе. Бұл BeOS қолданушылары үшін жасалған, тегін, бағдарламалық қамтамасыз ету. Бағаналық үйлесімділігі бар, бірақ қайта құрылған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Компьютерлік операциялық жүйе. Haiku, бастапқыда OpenBeOS, жеке компьютерлер үшін тегін және ашық кодты операциялық жүйе. Бұл BeOS-тің қауымдық күшпен жалғастырылған нұсқасы және оған екілік үйлесімді болуды көздейді, бірақ Deskbar сияқты кейбір компоненттерді қоспағанда, көбінесе қайта жасалған. Haiku жобасы 2001 жылы пайда табудан көздейтін Haiku Inc. ұйымының қолдауымен басталды, ал операциялық жүйе әлі де бета-тестілеу сатысында.
Computer operating system
Haiku, originally OpenBeOS, is a free and open source operating system for personal computers. It is a community driven continuation of BeOS and aims to be binary compatible with it, but is largely a reimplementation with the exception of certain components like the Deskbar. The Haiku project began in 2001, supported by the nonprofit Haiku Inc., and the operating system remains in beta.
Тарих және жоба
OpenBeOS жобасын Майкл Фиппс 2001 жылғы 18 тамызда, Palm, Inc. компаниясының Be, Inc. компаниясын сатып алғаны туралы хабарламадан кейін бастады. Бұл BeOS әзірлемесінің аяқталуын білдірді. Жобаның мақсаты – BeOS пайдаланушылар қауымдастығын қолдау және BeOS-қа ашық бастапқы коды бар, кері үйлесімділігі сақталған балама жасау болды. Palm компаниясы BeOS кодына үшінші тарапқа лицензия беруден бас тартқандықтан, OpenBeOS кері инженерия арқылы жасалуға тиіс болды. 2003 жылы Фиппс АҚШ-тың Нью-Йорк штатындағы Рочестер қаласында Haiku, Inc. коммерциялық емес ұйымын құрды, оның мақсаты жобаны қаржылық тұрғыдан қолдау болды. 2004 жылы жоба алғашқы Солтүстік Америкалық әзірлеушілер конференциясын – WalterCon-ды өткізді. Сол күні OpenBeOS жобасы Haiku The BeUnited деп өзгертілді. BeOS-ке үйлесімді операциялық жүйелерді дамыту үшін ашық стандарттарды ілгерілетін BeUnited.org коммерциялық емес ұйымы Haiku-ны өзінің "негізгі платформасы" деп жариялады. 2007 жылдың ақпан айында Googleplex-те жобаның Tech Talk іс-шарасы өтті, оған бұрынғы Be инженерлері және жобаны қолдаған Жан Луи Гассе қатысты.
The OpenBeOS project began by Michael Phipps on August 18, 2001, after the announcement of Palm, Inc. purchasing Be, Inc. marking the end of BeOS development, to support the BeOS user community by creating an open source, backward compatible replacement for BeOS. Palm refused to license the BeOS code to a third party, meaning that OpenBeOS had to be reverse engineered. In 2003, Phipps founded the non profit organization Haiku, Inc. in Rochester, New York, United States, to financially support development. In 2004, the project held its first North American developers' conference, WalterCon; it was also announced on this day that OpenBeOS was renamed to Haiku The BeUnited. org nonprofit organization, which promoted open standards for BeOS compatible operating system projects, announced that Haiku would be its "reference platform". In February 2007, the project held a Tech Talk at Googleplex, attended by ex Be engineers as well as Jean Louis Gassée who voiced his support for the project.
Сәулет
BeOS-тегідей, Haiku C++ тілінде жазылған және объектіге бағытталған API ұсынады. Haiku ядросы – бұл модульдік гибридті ядро, ол бұрынғы Be Inc. инженері Трэвис Гейзельбрехт жазған модульдік моноядро NewOS-тың бұрқағы ретінде басталды. Көптеген мүмкіндіктер енгізілді, соның ішінде виртуалды файлдық жүйе (VFS) қабаты және симметриялық көппроцессорлық (SMP) қолдауы. Ол 32 биттік және 64 биттік x86 процессорларында жұмыс істейді, және жақында RISC V-ге портталды; сонымен қатар ARM-ге арналған порт әзірленуде, бірақ қазіргі уақытта x86 портынан қалып қойған. Қолданбалық бағдарлама интерфейсі (API) BeOS-ке негізделген, ол байланысты сыныптарды біріктіретін және қолдаушы кодты қамтитын кітапханаға қатысты бірнеше "жиынтыққа" бөлінеді. 2007 жылы Access Co Ltd, Be, Inc. зияткерлік меншігінің иелері, Creative Commons лицензиясы бойынша осы мәтінді (BeBook) жариялады. Жүктеуші файлдық жүйеге тәуелсіз және GRUB, LILO және NTLDR жүктеу тізбегін қолдайды. Beta1 нұсқасынан бастап Haiku-дың жадты басқаруы ASLR, DEP және SMAP-ты қамтиды. Графикалық операциялар мен терезелерді басқаруды қолданба сервері протоколы жүзеге асырады. VESA резервтік бейне шығару режимі ретінде қолданылады. Haiku POSIX-қа сәйкес келеді және X11 және Wayland үшін аударма қабаттарына ие. Zeta өз операциялық жүйесінде де OpenTracker-ді өзгертті. Haiku-дағы белгішелер stippi деп аталады және оларды Стефан Асмус жасаған. Асмус сондай-ақ Haiku Vector Icon Format (HVIF) – Haiku-да белгішелерді сақтауға арналған векторлық сақтау форматын жасады, ол жылдам рендерингке және кішкентай файл өлшемдеріне бағытталған.
As with BeOS, Haiku is written in C++ and provides an object oriented API. The Haiku kernel is a modular hybrid kernel which began as a fork of NewOS, a modular monokernel written by former Be Inc. engineer Travis Geiselbrecht. Many features have been implemented, including a virtual file system (VFS) layer and symmetric multiprocessing (SMP) support. It runs on 32 bit and 64 bit x86 processors, and recently has been ported to RISC V; there is also a port for ARM under development, but is currently far behind the x86 port. The application program interface (API) is based on that of BeOS, which is divided into a number of "kits" which collect related classes together and bear some relation to the library which contains the supporting code. In 2007, Access Co Ltd, the owners of Be, Inc's intellectual property, released the text of this (BeBook) under a Creative Commons licence. The boot loader is filesystem agnostic and can also chainload GRUB, LILO and NTLDR. Since the Beta1 release, Haiku's memory management includes ASLR, DEP, and SMAP. Graphics operations and window management is handled by the app server protocol. VESA is used as a fallback video output mode. Haiku is POSIX compatible and has translation layers for X11 and Wayland. Zeta also modified OpenTracker on their own operating system. The icons in Haiku are named stippi and were designed by Stephan Aßmus. Aßmus also created the Haiku Vector Icon Format (HVIF), a vector storage format to store icons in Haiku, and is aimed at fast rendering and small file sizes.
Бағдарламалық жасақтама
Пакеттерді басқару графикалық HaikuDepot бағдарламасымен және pkgman деп аталатын командалық қатармен жүзеге асырылады. Пакеттерді pkgman арқылы алыс репозиторийлерден орнату арқылы немесе арнайы пакеттер каталогына қою арқылы да белсенді етуге болады.
Package management is done by the graphical application HaikuDepot, and a command line equivalent called pkgman. Packages can also be activated by installing them from remote repositories with pkgman, or dropping them over a special packages directory.
BeOS-пен үйлесімділік
Haiku R1 бағдарламалық жасақтамасының мақсаты – бастапқы код және екілік код деңгейінде BeOS 5-пен үйлесімді болу, соның арқасында BeOS үшін жазылып, құрастырылған бағдарламаларды Haiku жүйесінде өзгеріссіз құрастырып, іске қосуға болады. Дегенмен, Haiku-дың 64 биттік нұсқасы екілік код деңгейінде BeOS-пен үйлесімді емес, бірақ API деңгейінде үйлесімділік сақталады.
Haiku R1 aims to be compatible with BeOS 5 at both the source and binary level, allowing software written and compiled for BeOS to be compiled and run without modification on Haiku. The 64 bit version of Haiku, however, does not have BeOS compatibility at the binary level, but the API still does.
Қабылдау
2013 жылы Haiku Alpha 4 шыққаннан кейін Ars Technica операциялық жүйені қарап шығып, жылдамдығы үшін мақтады, бірақ соңында ол "ешқандай айырмашылықты жасамауы мүмкін, бос жабдықта ойнауға арналған қызықты нәрсе ғана" деген қорытынды жасады. Haiku Beta 4 2023 жылы ZDNET бағалап, былай деді: "Haiku – NeXT немесе AfterStep тажірибесі бар және сәл ескі стильдегі, бірақ кез келген басқа операциялық жүйеден жылдам жұмыс істейтін жүйе іздейтін адамдарға арналған". Сонымен қатар, Haiku ядросы, файлдық жүйесі және объектіге бағытталған API-ы жоғары бағаланды.
In 2013 after the release of Haiku Alpha 4, Ars Technica reviewed the operating system and praised it for being fast, but ultimately stating that it "may not be much more than an interesting diversion, something to play with on a spare bit of hardware". Haiku Beta 4 was reviewed by ZDNET in 2023 where it stated: "Haiku is for those who experienced either NeXT or AfterStep and want an operating system that looks and feels a bit old school but performs faster than any OS they've ever experienced." It further praised Haiku's kernel, file system, and object oriented API.