Кіріспе
"Құтқарылғандар" – Babylon 5 ғылыми-фантастикалық телесериалының бірінші маусымның он бірінші эпизоды. Алғашқы көрсетілімі 1994 жылдың 4 мамырында болды.
Атау
Сериалдың авторы Дж. Майкл Страчинскидің айтуынша, эпизодтың аты бастапқыда "Көлеңкедегі пышақ" болған. "Аман қалғандар" деген атау эпизодтың соңында "Бабыл-5" кемесінен кете бара жатқан Гарибальди мен майор Лианна Кеммердің арасындағы әңгімеден алынған. Гарибальди Лианнаның әкесі Фрэнктың өлімі туралы былай дейді: "Он жеті жыл бұрын біз екеуміз де іштей өлдік. Бірақ қалай болса да аман қалдық. Жақсы немесе жаман, біз тек осыны істей аламыз. Аман қалып, бір күні адам болудың қаншалықты қиын екенін ұмытып кету керек".
Сюжет
Жер президенті Луис Сантьяго Babylon 5 ғарыш станциясына келуге жоспарлап отыр. Сапары алдында станцияға жаңа эскадрилья истребительдер жеткізіліп, президент келген кезде оны сүйемелдеу үшін тұрақты түрде орналастырылады. Қауіпсіздік жетекшісі Гарибальди мен лейтенант-командир Иванова истребительдерді тексеруге барғанда, жақын маңдағы ангардағы жарылыстан мүжілдеп құтылады. Ғарыш костюміндегі бір жұмысшы ғарышқа ұшып кетеді. Медициналық бөлімде доктор Франклин жаралы Ноланға көмектесіп, Синклер мен Гарибальдиге науқасты оятуға тырысу оның өліміне әкелетінін ескертеді. Алғашқы тергеулер жарылыс қасақана жасалғанын көрсетеді, ал президенттің келуіне байланысты Жер күштері тергеуді жетектеу үшін майор Лианна Кеммерді жібереді. Гарибальди мен Кеммердің арасында бұрынғы оқиға бар: шамамен он жеті жыл бұрын Гарибальдидің маскылығы Кеммердің әкесі Франк – Гарибальдидің ескі досы – Гарибальди жасаған жаулардың қолынан қаза табуына себеп болған. Кеммер Гарибальдидің қатысуына наразы және коммандер Синклердің бұйрықтарын орындауға мәжбүр болады. Ноланды бомбалау туралы сұрағанда, ол өлмес бұрын Гарибальдидің есімін шала айтады. Синклер Гарибальдидің кінәлі емесіне сенсе де, тергеу барысында Гарибальдиден қауіпсіздік картасын және қаруын алуға мәжбүр болады. Кеммердің орынбасары Каттер Гарибальдидің пәтерін қарап, истребительдер ангарының жоспарларын және Центавр дукаттарын табады, бұл Гарибальдиге бомбалауды орындау үшін ақы төленгенін көрсетеді. Гарибальди оны ұстамас бұрын қашып кетеді. Синклер мен Иванова Гарибальдидің тұзаққа түскенін сеніп, Кеммердің тергеуін тежеу үшін бар күштерін жұмсайды, мысалы, техникалық жөндеулерді сылтау ретінде келтіріп, Жермен байланысты тоқтатып қояды. Гарибальди елшілер Г'Кар мен Молларимен дукаттардың қайдан алынғанын анықтау үшін сөйлеседі, олар станцияда стандартты кредиттермен сатып алынған болуы мүмкін екенін айтады. Гарибальди мұндай мәмілелерді жасағанды білетін күмәнді шетелдіктерден сұрақтар қорықпайды, бірақ төбелес болады; Синклер қауіпсіздік оқиғасы туралы естіп, Гарибальдиді құтқаруға келеді, бірақ Гарибальди өзін ұстап беруін және мәселені шешуге мүмкіндік беруін талап етеді. Гарибальди бас тартады және қашып кетеді. Ол күмәнді барда жасырынып, Франк қайтыс болғаннан бергі алғаш рет алкоголь ішеді. Бұл оның санасын нашарлатады және көп ұзамай ол Кеммердің қолына түседі. Жаңа истребительдер келгенде және президенттің кемесі гиперкөлік жасағанда, истребительдерді ұшыруға дайындық жүргізіледі. Кеммер Гарибальдиді тергеп жатқанда, Синклер Ноланның пәтерін тінтіп, одан тағы да көп дукаттарды, сондай-ақ Жердегі адамдар тобының – Отан қорғаушылардың – қызметіне қатысты ақпаратты тапқанын біледі. Отан қорғаушылар Жерді шетелдіктерден тазартқысы келеді. Гарибальди гипотеза жасайды: Отан қорғаушылар президент Сантьягоға шабуыл жасады – ол адамдар мен шетелдіктердің қарым-қатынасына жақсы көзқарас танытқан – өз мақсаттарына қол жеткізу үшін; ал Нолан бомбаны орнатқысы келген болуы мүмкін, оны ұшыру ангарындағы плазмалық драйверлер ертерек іске қосуы мүмкін. Гарибальди Кеммерді Каттер оны тұзаққа түсіргені мүмкін екеніне және жақсылықты күтпеуі мүмкін екеніне көндіреді. Олар ангарға барады, ал Каттер Гарибальди оған шабуыл жасамас бұрын Кеммерді есінен айырады. Гарибальди Каттерді жеңіп, истребительдерді ұшыруды тоқтату үшін Ивановамен байланысады, өйткені ұшыру кезінде бомбалар жарылуы мүмкін. Бомбалар сәтті залалсыздандырылады және Гарибальди қызметке қайта оралады. Президенттің сапары сәтті аяқталады. Президент шаттлына отырғанда, Кеммер Гарибальдиге жағдай туралы жазған "шығармашылық" есебі үшін алғыс айтады. Гарибальди оған Франк үшін қарыздар екенін айтады. Ол кешірім сұрайды, оған жасаған әрекеті үшін ешқандай ақталуы жоқ екенін айтады: ол әділдік емес, қанға қанағаттанды. Гарибальди он жеті жыл бұрын екеуінің де іштен өлгенін, бірақ қалайда аман қалғанын айтады. Олар тек тірі қалуға және бір күні адам болудың қаншалықты қиын екенін ұмытуға тырысуы керек. Кеммер кетіп бара жатқанда, ол тоқтап, кейін қайта оған құшақтап алады. Ол шаттлға отырғанда, соңғы рет оған қарайды. Бұл эпизодта президент Луис Сантьяго көрінбесе де, оның дауысы сөйлеген сөзінде естіледі. Бұрын ол Дуглас Неттердің суретімен бейнеленген. Қауіпсіздік офицері Лу Уэлчтің қайталанатын кейіпкерін Дэвид Кроули ойнады, ал ISN жаңалықтарының алып барушысы, серияның бірнеше эпизодында және оның "Crusade" спин-оф сериясында пайда болған Мэгги Иган сомдады. Визуалды эффектілер үшін Babylon 5 телесериалдарында компьютерлік графиканы (CGI) қолдануды алғаш рет енгізді – қымбат физикалық модельдерді пайдаланудың орнына. Бұл сонымен қатар модельдерді пайдалану арқылы жасау қиын болатын қозғалыс эффектілерін жасауға мүмкіндік берді, мысалы, истребительдердің бірнеше ос бойынша айналуы немесе виртуалды камераның айналуы және бұрылуы. Визуалды эффектілер Foundation Imaging компаниясы 24 Commodore Amiga 2000 компьютерімен LightWave 3D бағдарламасы және Video Toaster карталарын пайдаланып жасалған, олардың 16-сы әрбір CGI кадрын көрсетуге арналған, әрбір кадрды көрсетуге орташа есеппен 45 минут кеткен. Компания ішіндегі ресурстарды басқару бағдарламасы Amiga компьютерлерінің жұмысын басқарды, ешбір машина бейкүнде қалдырылмағанын қамтамасыз етті. Өндіріс тобы кейбір сахналар үшін компьютерлік графикалық виртуалды жинақтарды пайдалануды бастады. Бұл эпизодта осының алғашқы мысалы бар: эпизодтың соңында Кеммер шаттлға отырғанда, қабырғалар, кеме және ол кіретін есік – барлығы CGI болған, ал отыруға арналған баспақыштар ғана нақты заттардан жасалған. Президенттік кеме, Earthforce One, Рон Торнтон жасаған, оның түс схемасы АҚШ президенттік ұшағы Air Force One-дың түс схемасына ұқсас. Air Force One – сәнді жолаушылар ұшағының модификацияланған нұсқасы болғандықтан, Торнтон серияда көрсетілген Asimov жолаушылар лайнерінің дизайнын бейімдеуді ойлады. Earthforce One комикстердегі The Rise and Fall of the Trigan Empire атты сериядағы кемеге ұқсас, жазық жағымен алға қарай ұшатын кемеден де шабыт алды, оны Торнтон жас кезінде бағалаған. Кемеден созылатын төрт ұзын алтыбұрышты панельдер күн панелі емес, шындығында жылу алмастырғыштарды бейнелейді, станцияның арт жағындағы ұқсас панельдер де солай. Торнтон бұл пішінды жиі пайдаланғандықтан, визуалды эффектілер суретшісі Джон Теска оны "Торнтон" деп атады, бірақ Торнтон Стив Бург та оны көп пайдаланғанын айтты, сондықтан оны "Бург/Торнтон" деп атау керек. Starfury истребительдері Стив Бург жасаған, нөлдік гравитациядағы истребитель үшін ыңғайлы дизайнға негізделген. Ұшақтың шеттерінде орналасқан төрт қозғалтқыш блогының орналасуы The Last Starfighter фильмінен Рон Коббтың Gunstar истребительінің дизайнынан шабыт алған. Starfury-дің "қанаттары" аэродинамикалық емес: олардың функциясы қозғалтқыштарды масса орталығынан алыс ұстау. Олардың негізгі пішіні Бургтың бұрын пайдаланбаған әскери робот дизайнынан алынған, ол Terminator 2 үшін жасаған. Шаттлдар да Рон Торнтон жасаған, ол бұрыннан физикалық модель ретінде салынған, BBC үшін жасалған және Blake's 7 эпизодында, 'Orbit' пайдаланылған кемеге негізделген. Музыкалық сүйемелдеме және эпизодтың музыкасын серияның композиторы Кристофер Франке жасады. Франке бас кейіпкерлердің, станцияның және ғарыш пен шетелдік жаратылыстардың әрқайсысы үшін тақырыптар жасады, әр жаратылыстың мінезін білдіруге тырысты.
Жазу мен оқиғаның мәні
Эпизодты ғылыми фантастика романдары мен сценарийлерін жазған Марк Скотт Зикри жазды, ол көптеген ғылыми фантастикалық сериалдарға қалам қадаған, соның ішінде «Жұлдызды жол» франшизасы, «Ғарыш командасы» (2020) және «Хе-Мэн және Ғалам иелері». «Вавилон 5» жалпы бес жылдық сюжеттік желімен жоспарланғандықтан, эпизод жеке оқиға ретінде де, одан әрі, үлкен сюжеттік арканың қыстырмаларын ұсынатын деңгейде де жазылды. Сериалдың авторы Дж. Майкл Страчински эпизодтарды жеке оқиғалар, кейіпкерлердің тағдырлары немесе сюжеттік арка үшін көруге болатынын айтады. Осы эпизодта сериалдың сюжеттік аркасы түрлі жолдармен дамиды. Гарибальдидің ауыр өткені, алғаш рет «Жұқпа» эпизодында жаңалықтар тілшісінің сұрақтарына жауап беруден бас тартқанда айқын болған, қайтадан оны мазалайды. Еуропадағы кең таралған сыбайлас жемқорлықтың арасында жалғыз адал полицей болғандықтан, ол ондағы жалғыз досы Фрэнк Кеммердің қазасына себеп болды, Гарибальди қара тізімге еніп, алкоголизмге ұшырады. Жердегі шетелдіктерге қарсы топ, «Үй күзеті» («Home Guard»), алғаш рет «Соғыс тілегі» («The War Prayer») эпизодында пайда болды, онда Малкольмның «олардың барлық жерде достары бар» деген уәдесі осы эпизодта іске асырылады. Ұйымның мүшелері – техникалық қызметкер Нолан және президенттік қауіпсіздік қызметінің басшысының орынбасары Каттер. Элиас Роснер: «Егер бұл қорқынышты хабарлама болмаса, мен сізге не айтарымды білмеймін». Бұл тағы бір сюжеттік желіні қалыптастырады: «Үй күзеті» мен «Вавилон 5» офицерлері арасындағы антагонизм, сондай-ақ президент Сантьягоға қарсылығы. Роснер олардың ұйымының жасырындығы мен осы типтегі жеккөрудің қаншалықты төзімді екенін және біздің көз алдымызда не болып жатқанын көрсетеді. Ойын-сауық журналы Multiversity Comics веб-сайтында жазған Элиас Роснер, бұл эпизод маусымның басындағы шағын элементтерді біріктіре бастайтынын, олар үлкен сюжеттік желілер мен кейіпкерлердің тағдырлары үшін маңызды болатынын атап өтеді. Гарибальди туралы сөз қозғалғанда, Роснер Гарибальдидің қиын жағдайлардағы әлсіздігінің ұяты мен Кеммер оны сондай деп ойлаған сияқты болудың ұяты үшін ғана қайтадан ішімдік ішуді тоқтататынын айтады, және ол мұны мойындайды: ол осы шешімдермен өмір сүруге тиіс, бірақ оның толыққанды өзгергені әлі күмәнді. Гарибальдидің мінезі мен өткені туралы түсінік беруден басқа, Роснер елшілер Лондо мен Г'кардың қашып бара жатқан Гарибальдимен, оның әдеттегі мәртебесі мен билігінен айырылған күйдегі әрекеттесуін көріп риза болады, бұл олардың ойлау жолын көрсетеді.