Кіріспе

Англиядағы Уайт аралындағы адам қонысы

Шығыс Коуз – Уайт аралының солтүстігінде, Медина өзенінің шығыс жағалауында, оның батыс жағалауындағы көршілес Коуз қаласының жанында орналасқан қала және азаматтық округ. 2021 жылғы халық санауы бойынша халқы 8 428 адамды құрайды. Екі қала Уайт аралы кеңесі басқаратын тізбекті паром – Коуз жүзу көпірі арқылы байланысқан. Шығыс Коузде Норрис қамалы және Королева Виктория мен Принц Альберттің бұрынғы жазғы резиденциясы – Осборн үйі орналасқан. Принц аймақтың архитектурасына зор әсер еткен, мысалы, жақын маңдағы Уиппингхэмдегі Сент-Милдред шіркеуінің салынуына, онда неміс қамалында кездесетін сияқты ерекше мұнаралар бар.

Тарих

Эсткоу (шығыс сиырлар) атауы бастапқыда Медина өзенінің сағасының екі жағындағы екі құм жағалауының бірінен шыққан, олар сиырларға ұқсайды деп есептелген. Кейіннен бұл атау Генри VIII тұсында француз шапқыншылығын тойтару үшін шығыс жағалауда (East Cowes Castle) салынған бекіністерге берілді, олар «сиыр қамалдары» немесе «коустар» деп аталды, содан кейін қала осылай аталды. Коустың аты да осыған ұқсас жолмен берілді. Олар Шамбордтың бұрынғы атын алмастырды. Шамбордтың Шығыс Коустағы қонысы алғаш рет 1303 жылы тіркелген. Ол Шығыс Шамборд ретінде өсіп, Батыс Шамбордтан гөрі маңыздырақ айналды. Уайт аралы жиі француз шабуылдарына ұшырағандықтан, соның ішінде елеулі шабуылдар болды, Шығыс Коуста салынған форт кейіннен қиратылды және оны Джон Нэш кейіннен салған «Шығыс Коус сарайымен» шатастыруға болмайды. Королева Виктория Осборн үйін сатып алып, қайта жаңарту арқылы жазғы резиденциясын құрған кезде, Шығыс Коуста сәнді үйлер, тоғайлар мен саябақтардан тұратын жоспарлы иелік құрылды. Жобаға қажетті қаржы табылмай, тоқтатылды, бірақ алғашқы кезеңдерде салынған бірнеше үйлер бүгінге дейін сақталған, мысалы, Йорк авенюдегі бұрынғы Альберт Гроув Кент Хаус және Поуис Хаус резиденциялары. Шығыс Коуста Норрис сарайы 18 ғасырдың соңында Джеймс Уайттың жобалауымен нормандық стильде салынды. Ғимарат сақталған және бүгінде жеке үй болып табылады. 1798 жылы сәулетші Джон Нэш өзінің үйін, Ист-Коуз сарайын салуға кірісті, онда кейіннен Принц-консорт және басқа да көрнекті қонақтарды қабылдады. Шығыс Коуз сарайы готикалық мұнаралары мен мұнараларымен және әсем қамалдықтарымен ерекшеленді. Нэш 1835 жылы қайтыс болды және ол өзі жобалаған Сент-Джеймс шіркеуінің мұнарасында жерленді. Шығыс Коуз сарайы Екінші дүниежүзілік соғыста бомбалаудан қирады. Ол 1960 жылдары бұзылды, бірақ мұз үйі сақталған және Сильван даңғылында көрінеді. Шығыс Коус қалалық округтік кеңесі, ол Шығыс Коус қалалық әкімшілігінде орналасқан, 1933 жылы Коус қалалық округтік кеңесіне қосылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Коуз және Ист-Коуз өнеркәсібіне және Саутгемптон мен Портсмуттегі Корольдік теңіз күштеріне жақын болғандықтан жиі бомбалаудың нысанасына айналды. 1942 жылдың мамыр айының басындағы әуе шабуылынан Ж. Самуэль Уайттың кеме жасау зауыты зардап шекті, бірақ қайта жаңартылғаннан кейін кеме жасаудағы жаңа әдістер енгізілді. Жаңадан құрылған кемежайда алғашқы әскери кеме HMS Cavalier құрылды. Әуе шабуылы кезінде жергілікті қорғаныс поляк эсминшісі Блыскавица (өзі Уайттың зауытында салынған) тарапынан күшейтілді, ол осы оқиғаның 60 жылдығын мерекелеу үшін 2002 жылы бірнеше күндік жергілікті еске алу шараларымен құрметтелді. 2004 жылы батысқа қарай Коустың бір бөлігі кеме командирінің құрметіне Франки Плейс деп аталды. 1977 жылы Королеваның тәж киюінің күміс мерейтойын тойлау үшін сол кездегі Британдық Ховеркрафт корпорациясының (Сандерс Роудың мұрагері) негізгі ангар есіктері әлемдегі ең үлкен Union Jack суретімен боялды, оны бүгін де көруге болады. 2015 жылдың қаңтар айында Германияның Бремерхавен қаласына бағытталған автокөлік тасымалдаушысы Медина өзенінің кіреберісінен шамамен 5 миль (8 км) солтүстікке қарай ауыр тізім салғаннан кейін Брамбл жағалауында жерге отырды. Кейін ол қайтадан суға шығарылып, жөнделіп, қызметке қайта оралды.

Көлік

Шығыс Коуз Red Funnel көлік паром қызметі арқылы материкке байланысты. Коустың жүзбелі көпірі күн бойы Шығыс Коузды Коуз қаласымен байланыстырады. Бұл шынжырлы паром, және физикалық көпірмен алмастырылмаған сирек қалған паромдардың бірі. Southern Vectis автобустары 4-маршрут бойынша қаламен Райдты, ал 5 және 25-маршруттар бойынша қаламен Ньюпортты және арадағы ауылдарды байланыстырады. Уайт аралының жағалау жолы Шығыс Коуз арқылы өтеді.

Өнеркәсіп

Коуз және Шығыс Коуз қалаларындағы жергілікті өнеркәсіп әрқашан теңіз кемелерін және қайық жасаумен байланысты материалдарды, соның ішінде алғашқы ұшатын қайықтар мен желкен жасауды салуға және жобалауға бағытталған. Шығыс Коуста бір кезде ұшақ өндіруші Saunders Roe компаниясы орналасқан, ол үлкен, жетілдірілген ұшатын қайық – Саундерс Роу Принцессасын, сондай-ақ Black Knight зымыранын және Black Arrow спутниктік тасығыш зымырасын жасады. Олар сонымен қатар SR. N1 үлгісіндегі алғашқы сырғанақ кемені (hovercraft) жасап, сынақтан өткізді. Venture Quays-тағы бұрынғы Saunders Roe зауыты қазір жел турбиналарын шығарады, оларды кемеге тиеу үшін портода көруге болады. Жергілікті халықтың наразылығына байланысты Уайт аралында жел турбиналарын орнатуға рұқсат берілмеді.

Спорт және демалыс

Шығыс Коуста жартылай кәсіби футбол клубы – «Ист Коус Виктория Атлетик» А.Ф.К. бар, ол Беатрис даңғылында өнер көрсетеді. Сондай-ақ, Беатрис даңғылында аралдың Leisure Leagues 6 адамдық лигасына қатысатын «FC Bayern Bru» клубы да осы жерде орналасқан. Олар 2013 жылғы қысындағы тұңғыш маусымда-ақ лига жеңімпазы атанды.

Қайта құру жобасы

Шығыс Коусты қайта дамыту жобасы SEEDA https://www.iow.gov.uk/azservices/documents/27804108%20Appendix%20A.pdf сайты арқылы Коустың су жағалауы бастамасының маңызды жобасы ретінде құрылды, ол Шығыс Коустың қала орталығын қайта дамытуды қамтиды. Осы өзгерістер тұрғындар мен келушілер үшін жақсы жұмыс орындарын және жақсы ортаны жасауға, сондай-ақ Шығыс Коусты жақсартуға және бизнес үшін тартымды инвестициялар тартуға мүмкіндік беруі тиіс болды. 2010 жылдың 6 сәуірінде Уэлл-роудтағы жаңа Waitrose дүкенінің құрылысы басталды, ол бұрынғы аэроглиссерлерді құрастыру ғимаратының орнында салынды. Жаңа Waitrose дүкені үшін жұмысқа қабылдау 2010 жылдың тамыз-қыркүйек айларында басталды, дүкенде 160 жұмыс орны болды және 800-ден астам адам өтініш берді. Қайта дамыту жобасының бір бөлігі "Виктория Уолк" деп аталатын жаңа үйлерді салуды да қамтыды, ал құрылысшы ретінде Дэвид Уилсон таңдалды. Шығыс Коустағы Олд Роудқа жарнамалық тақталар орнатылып, одан кейін құрылыс жұмыстары басталды. 2013 жылы жаңа су қорғаныш қабырғасының ішінде 300 кемеге арналған жаңа марина құрылысы басталды. Жоспарға жаңа қонақ үй, мейрамхана және 100 жаңа үй кірді. 2012 жылдың тамызында Waitrose дүкеніне жақын, Чирч Патх көшесінде жаңа медициналық орталық ашылды. Йорк-авенюдегі бұрынғы Down House медициналық орталығы (қадірлі жергілікті дәрігер доктор Даунның бұрынғы үйі) жабылды.

Кітапхана

2010 жылдың желтоқсанында Уайт аралы кеңесінің шығындарды қысқарту жоспары аясында аралдағы көптеген жергілікті кітапханалар 2011 жылдың наурыз айында жабылуға тиіс болды, тек Ньюпорт пен Райд ашық қалды. Сандаун, Коуз, Вентнор және Фрешвотер 2012 жылдың наурыз айына дейін ашық болды, осы кезеңде кітапханаларды күтіп-ұстау және жұмыс істеуін жалғастыру үшін қоғамдық ұйымдар іздестірілді. Шығыс Коуз 2011 жылдың наурыз айында жабылатын кітапханалардың бірі болды, бірақ Шығыс Коуз қалалық кеңесі кітапхана жұмысын жалғастыру үшін еріктілерді іздеу арқылы оны сақтап қалды. Қала орталығындағы «Co-op» супермаркетіне жақын орналасқан, ал жақын арада жаңа ғимаратқа көшу жоспарлануда. Уайт аралы кеңесінің меншігінде болған кезде аптасына шамамен 30 сағат жұмыс істесе, кейін бұл көрсеткіш аптасына 12 сағатқа дейін төмендеді.