1914 жылғы Ысер шайқасы

Кіріспе

1914 жылғы Бірінші дүниежүзілік соғыстың шайқасы

Изер шайқасы (, Slag om de IJzer) – 1914 жылдың қазан айында Бельгияда Ниупорт және Диксмуйде қалалары арасында, Изер өзені мен Иперли каналы бойында өткен Бірінші дүниежүзілік соғыстың шайқасы. Алдыңғы шепті үлкен бельгиялық әскер ұстады, ол қымбатқа түскен қорғаныс шайқасында неміс әскерінің шабуылын тоқтатты. Изердегі жеңіс Бельгияның кішкентай бөлігін сақтап қалуға мүмкіндік берді, Германия Бельгия аумағының 95 пайызын бақылауға алды, бұл король Альбертті Бельгияның ұлттық батыры етіп, ұлттық мақтаныш сезімін күшейтті және келесі жүз жылға созылған батырлық құрбандықтарды еске алуға арналған орын болды.

Германияның Бельгияға басып кіруі

1914 жылғы 2 тамызда Бельгия үкіметі неміс әскерлеріне Бельгия арқылы өтуге рұқсат бермеді, ал 3 тамыз бен 4 тамыз түнде Бельгия Бас штабы үшінші дивизияны неміс әскерінің шабуылына кедергі келтіру үшін Льеж қаласына жолдады. 4 тамыз таңында неміс әскері Бельгияға басып кірді. Үшінші дивизия, Льеж бекінісінің гарнизоны, кавалерия дивизиясының қорғанысы және Льеж мен Намурдан келген бөлімдермен қамтамасыз етілген Бельгияның дала әскері Гете өзеніне жақындады. 4 тамызға дейін Бірінші дивизия Тьен қаласында, Бесінші дивизия Первезде, Екінші дивизия Лёвенде және Алтыншы дивизия Ваврде жиналды. 4 тамыз күні неміс кавалериясы Визеде пайда болды, көпір қиратылған және бельгиялық әскерлер батыс жағалауда орналасқан. Немістер өзенді қайықпен кешіп, бельгиялықтарды Льежке қарай шегінуге мәжбүр етті. Кешке қарай Бельгия Жоғарғы Бас қолбасшылығы үшін Үшінші дивизия мен Льеж гарнизоны өте ірі шабуыл күштерінің алдында екені анық болды. Бельгияда бес неміс корпусы мен алты резервтік корпустың бар екені және француз армиясы мен британдық экспедициялық корпусынан (BEF) дереу қолдау күтілмейтіні туралы ақпаратты алған Бельгия дала әскеріне 18 тамыз кешкісінде Ұлттық қорғаныс шебіне шегінуге бұйрық берілді және 20 тамызда жетті. Бірінші дивизия мен неміс IX корпусының Тиенге жақын жердегі шайқасында бельгиялықтар 1630 адамнан қаза тапты. Шарль де Броквиль басқаратын Бельгия үкіметі Брюссельден Антверпенге көшті, ал Бельгия астанасы 20 тамызда қарсылықсыз басып алынды, себебі Бельгия дала әскері Антверпенге шегінісін аяқтады. Неміс қоршауы 24 тамызда Бельгияның капитуляциясымен аяқталды, дала әскері Антверпеннен Брюссельге қарай шабуыл жасады. Немістер 1-ші армиядан III резервтік корпусты қаланы жабу үшін, ал IV резервтік корпустың бөлігін Брюссельді басып алу үшін бөліп алды. 1 қазанда генерал Ханс Хартвиг фон Безелер 5-ші резервтік және теңіз дивизияларына Антверпеннің Синт-Кателлинье, Валем және Босбек пен Дорпвельд редуттарына шабуыл жасауға бұйрық берді. Сағат 11:00-ге дейін Валем форты қирады, Лиер форты снарядтан зақымдалды, Конингшуикт форты мен Таллаберт және Босбек редуттары көбінесе зақымдалмады, ал Синт-Кателлинье Уэвер форты мен Дорпвельд редуты арасындағы жер басып алынды. Қарсы шабуыл сәтсіз аяқталып, Төртінші дивизия 4800 жаяу әскерге дейін азайды. Бельгиялық қолбасшылар әскердің сол жақ қанатын Нетаның солтүстігіне шегінуге бұйырды, бұл сыртқы қорғаныстағы олқылықты жапты және қаланы неміс супер ауыр артиллериясының қашықтығынан тыс ұстады. Күндіз король Альберт I мен үкімет Антверпенді тастап кететіні туралы ескертулер жарияланды. 9 қазанның таңында неміс әскері ішкі сақинаның кейбір бекіністері бос екенін анықтады. Безелер бомбалауды тоқтатты және әскери губернатор генерал Виктор Дегуизді капитуляцияға шақырды. Антверпен гарнизонының шамамен 30 000 адамы капитуляциялады және қаланы неміс әскерлері басып алды. Гарнизонның шамамен 33 000 сарбазы (Бельгия армиясының шамамен 30 пайызы) Нидерландыға қашып, соғыс аяқталғанға дейін тұтқынға алынды. Антверпенді қоршау кезінде неміс және француз әскерлері Шекара шайқасында (7 тамыз – 13 қыркүйек) соғысты, содан кейін солтүстіктегі неміс әскерлері француздарды және BEF-ті Францияға қарай қуды, бұл Ұлы шегініспен аяқталды, содан кейін Марнадағы бірінші шайқас (5–12 қыркүйек) және Энадағы бірінші шайқас (13–28 қыркүйек) болды. Франко-британдық және неміс әскерлерінің қарсы әскердің солтүстік қанатын қоршауға жасаған өзара әрекеттері, Теңізге жарыс Пикардия, Артуа және Фландрия арқылы өтті (17 қыркүйек – 19 қазан). "Жарыс" Бельгияның Солтүстік теңіз жағалауында аяқталды, Диксмуидтен Солтүстік теңізге дейінгі соңғы ашық аймақты Антверпеннен келген бельгиялық әскерлер басып алды.

On 2 August 1914, the Belgian government refused passage through Belgium to German troops and on the night of 3/4 August the Belgian General Staff ordered the Third Division to Liège to obstruct a German advance. The German army invaded Belgium on the morning of 4 August. Covered by the Third Division, the Liège fortress garrison, a screen of the Cavalry Division and detachments from Liège and Namur, the Belgian field army closed up to the river Gete and by 4 August, the First Division had assembled at Tienen, the Fifth Division at Perwez, the Second Division at Leuven and the Sixth Division at Wavre, covering central and western Belgium and communications towards Antwerp. German cavalry appeared at Visé early on 4 August, to find the bridge down and Belgian troops on the west bank; the Germans crossed at a ford and forced the Belgians to retire towards Liège. By evening, it was clear to the Belgian High Command that the Third Division and the Liège garrison were in the path of a very large invasion force. With information that five German corps and six reserve corps were in Belgium and with no immediate support available from the French army and British Expeditionary Force (BEF), the Belgian field army was ordered to withdraw towards the National Redoubt on the evening of 18 August and arrived on 20 August. At an engagement between the First Division and the German IX Corps near Tienen, the Belgians suffered 1,630 casualties. The Belgian government of Charles de Broqueville left Brussels for Antwerp and the Belgian capital was occupied unopposed on 20 August, as the Belgian field army completed its retreat to Antwerp. The German Siege of Namur ended with a Belgian capitulation on 24 August, as the field army made a sortie from Antwerp towards Brussels. The Germans detached the III Reserve Corps from the 1st Army to mask the city and a division of the IV Reserve Corps to occupy Brussels. On 1 October, General Hans Hartwig von Beseler ordered an attack on the Antwerp forts Sint Katelijne Waver, Walem and the Bosbeek and Dorpveld redoubts by the 5th Reserve and Marine divisions. By 11:00 a. m. Fort Walem was severely damaged, Fort Lier had been hit by a shell, Fort Koningshooikt and the Tallabert and Bosbeek redoubts were mostly intact and the intervening ground between Fort Sint Katelijne Waver and Dorpveld redoubt had been captured. A counter attack failed and the Fourth Division was reduced to 4,800 infantry. The Belgian commanders ordered the left flank of the army to withdraw to a line north of the Nete, which covered the gap in the outer defences and kept the city out of range of German super heavy artillery. Proclamations warning the inhabitants that King Albert I and the government would leave Antwerp were put up during the day. Early on 9 October, German troops found some forts of the inner ring empty; Beseler ended the bombardment and summoned the military governor, General Victor Deguise, to surrender. About 30,000 men of the Antwerp garrison surrendered and the city was occupied by German troops. About 33,000 soldiers of the garrison (c. 30 percent of the Belgian Army) fled north to the Netherlands, where they were interned for the duration. During the siege of Antwerp, the German and French armies fought the Battle of the Frontiers (7 August – 13 September) and then the German armies in the north pursued the French and the BEF southwards into France in the Great Retreat, which culminated in the First Battle of the Marne (5–12 September), followed by the First Battle of the Aisne (13–28 September). Reciprocal attempts by the Franco British and German armies to envelop the northern flank of the opposing army, the Race to the Sea took place through Picardy, Artois and Flanders (17 September – 19 October. The "race" ended on the North Sea coast of Belgium, when the last open area from Diksmuide to the North Sea was occupied by Belgian troops from Antwerp.

Достасқандардың Изерге қарай шегінуі

Бельгиядағы британдық және француздық әскерлер бельгиялықтар мен британдықтардың Антверпеннен кетуін қамтамасыз етті. Бірінші, үшінші және төртінші дивизиялар Остендке жетті, бесінші және алтыншы дивизиялар Торхут пен Диксмуйдеге келді, ал Антверпен гарнизонының әскерлері Генттен солтүстік-батысқа қарай жылжыды. Неміс 4-ші Ersatz дивизиясы мен Локерен мен Мурбекедегі Landwehr әскерлері, бельгиялықтардың кетуі анықталғанға дейін Гентке қарай шығысқа бұрылды. III резервтік корпус пен 4-ші Ersatz дивизиясына батысқа бұрылып, Кортрейкке қарай жылдамдауға, негізгі неміс майданын созуға бұйрық берілді, содан кейін Гент пен Брюггеге, ал жағалаудағы Blankenberge және Остендке жетуге жіберілді. 11 қазанда неміс әскерлері Гентке қарай жылғанын анықтады, сол кезде бельгиялық бекініс әскерлері дала әскеріне қосылды. Генттен сағат 15:00-ден 22:00-ге дейін шегініс басталды, содан кейін неміс әскерлері қалаға кірді. Шегіну кезінде бірнеше көпірлер қиратылды, бірақ негізгі жол және теміржол көпірлеріндегі көптеген азаматтардың болуына байланысты олар бұзылмады. 18 қазанға дейін солтүстік Франция мен Бельгиядағы бельгиялық, британдық және француз әскерлері қорғаныс желісін құрды, британдық II корпусы 5-ші дивизиямен бірге Ла-Бассе каналынан солтүстікке Бо-Пуйтке дейін, 3-ші дивизия Иллиден Оберге дейін, ал француз кавалерия корпусының үш дивизиясы (генерал Луи Конно) Фререльден Ле-Майснилге дейін орналасты. Британдық III корпусы 6-шы дивизиямен Радингемнен Эпинеттке дейін және 4-ші дивизиясы Эпинетттен Понт-Ружға дейін, BEF кавалерия корпусы 1-ші және 2-ші кавалерия дивизияларымен Деулемонттен Тенбриленге дейін. Британдық IV корпусы 7-ші дивизиямен және 3-ші кавалерия дивизиясымен Зандвордтан Оостнеукеркеге дейін; француздық Groupe Bidon және де Митри кавалерия корпусы Розелареден Кортемаркка дейін жерді қамтыды, 87-ші және 89-шы аумақтық дивизиялар Пассендейлден (Пасшендейле) Боэзингеге дейін, содан кейін Бельгияның дала әскері мен бекініс әскерлері Боэзингеден Ньюпортқа дейін. Теңізшілер бригадасы (контр-адмирал Пьер Алексис Ронарк) 7 қазанда Парижге жақын Пьеррефиттен Фландрияға жіберілді және 18 қазанда Диксмуйдеде (Диксмуде) болды. Теңізшілер бригадасы көбінесе резервте тұрған алты батальоннан тұрды, олардың құрамында 6670 адам болды, оның ішінде 1450 теңізші, бір пулемет ротасы (16 пулемет) және әр батальонда төрт пулемет.

British and French forces in Belgium covered the withdrawal of the Belgians and British from Antwerp. The First, Third and Fourth divisions reached Ostend, the Fifth and Sixth divisions arrived at Torhout and Diksmuide and the Antwerp garrison troops moved to an area north west of Ghent. The Germans 4th Ersatz Division and Landwehr troops at Lokeren and Moerbeke turned east towards Ghent before the withdrawal was discovered. The III Reserve Corps and the 4th Ersatz Division were then ordered to turn west and advance on Kortrijk, to prolong the main German front, before being sent towards Ghent and Bruges, with orders to reach Blankenberge and Ostend on the coast. On 11 October, German troops were detected advancing on Ghent, by which time the Belgian fortress troops had joined the field army. A retreat from Ghent from 3:00 to 10:00 p. m. began, after which German troops entered the city. Several bridges were demolished during the retirement, although crowds of civilians on the main road and rail bridges led to them being left intact. By 18 October, the Belgian, British and French troops in northern France and Belgium had formed a defensive line, the British II Corps assembled with the 5th Division from La Bassée Canal north to Beau Puits, the 3rd Division from Illies to Aubers and three divisions of the French Cavalry Corps (General Louis Conneau) deployed from Fromelles to Le Maisnil. The British III Corps had the 6th Division from Radinghem to Epinette and the 4th Division from Epinette to Pont Rouge, the BEF Cavalry Corps with the 1st and 2nd Cavalry divisions, from Deûlémont to Tenbrielen. The British IV Corps with the 7th Division and 3rd Cavalry Division from Zandvoorde to Oostnieuwkerke; the French Groupe Bidon and the de Mitry Cavalry Corps covered the ground from Roeselare (Roulers) to Kortemark (Cortemarck), the 87th and 89th Territorial divisions from Passendale (Passchendaele) to Boezinge (Boesinghe) and then the Belgian field army and fortress troops from Boezinge to Nieuwpoort. The Brigade de fusiliers marins (Rear Admiral Pierre Alexis Ronarc'h were sent from Pierrefitte, near Paris, on 7 October, to Flanders and by 18 October were at Diksmuide (Dixmude). The fusiliers marins comprised six battalions of mostly reservists, with 6,670 men of whom 1,450 were fusiliers, a machine gun company (16 guns) and four machine guns in each battalion.

Фландрия жері

Солтүстік Франция мен Солтүстік Бельгияның Кале асуынан Шельда сағасына дейінгі бөлігі XI ғасырдан бері Фландрия деп аталып келді. Францияның солтүстігіндегі Аррас пен Кале арасындағы сызықтың батысында құнарлы топырағы бар жазық дала жатыр, ал сызықтың шығысында жер Фландрия жазығына қарай бірнеше төбелермен төмендейді. 1914 жылға қарай, жазықты Дуай, Бетюн, Сент-Омер және Кале қалаларын байланыстыратын каналдар шектеді. Оңтүстік-шығыста Ленс, Лилль, Рубе және Кортрейк аралығында каналдар, Кортрейктен Гентке дейінгі Лис өзені, ал солтүстік-батыста теңіз орналасқан. Жазық жер Кассельден шығысқа қарай Мон де Кэтс (Катсберг), Звартеберг (Монт-Нуар), Родеберг (Мон Руж), Шерпенберг және Кемельбергке (Кеммель тауы) дейінгі төменгі төбелерді қоспағанда, көбінесе тегіс. Кемельден солтүстік-шығысқа қарай төменгі қырат жатыр, оның биіктігі Витшете, Гелувельд және Пассендейл арқылы Ипреске қарай төмендеп, содан соң солтүстікке, одан кейін солтүстік-батысқа қарай Диксмуйдке дейін қисайды, онда ол жазықпен бірігеді. Жағалау шамамен теңіз деңгейінде жатыр және құмды төбелермен шектелген. Ішкі аймақ көбінесе шабындықтардан тұрады, олар арналармен, бөгеттермен, дренаждық арналармен және жолдармен тізілген. Лис, Изер және Шельданың жоғарғы ағысы каналдандырылған, ал олардың арасындағы жер асты суының деңгейі жер бетіне жақын, күзде одан да көтеріліп, кез келген ойысты толтырады, содан кейін оның беткейлері құлайды. Жер беті тез арада қаймақ тәрізді консистенцияға ие болады, сондықтан жағалауда әскерлердің қозғалысы мұздау кезеңінен басқа жолдармен шектелген. Фландрия жазығының қалған бөлігі орман мен кішкентай егістік жерлерден тұрады, олар ағаштармен тізілген және кішкентай ауылдар мен шаруашылықтардан өңделеді. Жер бедері бақылаудың нашар болуына байланысты жаяу әскердің қимылдарына кедерілді, көптеген кедергілерге байланысты атты әскердің қимылдарына мүмкіндік бермеді және көру шектеулі болғандықтан артиллерия үшін қиындық тудырды. Ла-Бассе каналының оңтүстігінде, Ленс және Бетун маңында шлак үйінділері, шахталар және шахтерлердің үйлері (корондар) бар көмір өндіру ауданы орналасқан. Каналдың солтүстігінде Лилль, Туркуан және Рубе қалалары өндірістік кешенді құрайды, ал Лис өзенінің бойындағы Арментьер, Комин, Халлуан және Менен қалаларында шеткі өнеркәсіп орындары, қант қызылшасы және спирт зауыттары, сондай-ақ Эйр-сюр-ла-Лис маңындағы болат зауыты бар. Аралық аймақтар ауыл шаруашылығымен айналысады, кең жолдары бар, Францияда - төбелі жолдары, ал Бельгияда және шекарада - тар жолдары бар. Францияда жергілікті билік органдары жолдардың бетін сақтау үшін тоңу кезеңінде жолдарды жабады және 1914 жылы британдық жүк көліктерінің жүргізушілері елемеген Barrières fermėes белгісімен белгіленді. Жаздың соңында қозғалыс қиындықтары жолдарды күтіп-ұстауға жұмылдырылған азаматтық жұмыс күшінің көп бөлігін жұтып қойды, ал майдан қорғанысын алдыңғы қатардағы әскерлер салған.

Part of northern France and north Belgium from the Pas de Calais to the Scheldt estuary had been known as Flanders since the eleventh century. West of a line between Arras and Calais in the north of France lie chalk downlands covered with soil sufficient for arable farming, and east of the line the land declines in a series of spurs into the Flanders plain. By 1914, the plain was bounded by canals linking Douai, Béthune, Saint Omer and Calais. To the south east, canals run between Lens, Lille, Roubaix and Kortrijk, the Lys river from Kortrijk to Ghent and to the north west lies the sea. The plain is almost flat, apart from a line of low hills from Cassel, east to Mont des Cats (Katsberg), Zwarteberg (Mont Noir), Rodeberg (Mont Rouge), Scherpenberg and Kemmelberg (Mount Kemmel). From Kemmel, a low ridge lies to the north east, declining in elevation past Ypres through Wijtschate (Wytschaete), Geluveld (Gheluvelt) and Passendale (Passchendaele), curving north then north west to Diksmuide where it merges with the plain. A coastal strip about wide is near sea level and fringed by sand dunes. Inland the ground is mainly meadow, cut by canals, dykes, drainage ditches and roads built up on causeways. The Lys, Yser and the upper Scheldt have been canalised and between them the water level underground is close to the surface, rises further in the autumn and fills any dip, the sides of which then collapse. The ground surface quickly turns to a consistency of cream cheese and on the coast troop movements were confined to roads, except during frosts. The rest of the Flanders Plain is woods and small fields, divided by hedgerows planted with trees and cultivated from small villages and farms. The terrain was difficult for infantry operations because of the lack of observation, impossible for mounted action because of the many obstructions and difficult for artillery because of the limited view. South of La Bassée Canal around Lens and Béthune was a coal mining district full of slag heaps, pit heads (fosses) and miners' houses (corons). North of the canal, the cities of Lille, Tourcoing and Roubaix form a manufacturing complex, with outlying industries at Armentières, Comines, Halluin and Menen, along the Lys river, with isolated sugar beet and alcohol refineries and a steel works near Aire sur la Lys. Intervening areas are agricultural, with wide roads on shallow foundations, unpaved mud tracks in France and narrow pavé roads along the frontier and in Belgium. In France, the roads were closed by the local authorities during thaws to preserve the surface and marked by Barrières fermėes, which in 1914 were ignored by British lorry drivers. The difficulty of movement after the end of summer absorbed much of the civilian labour available on road maintenance, leaving field defences to be built by front line soldiers.

Кіріспе

Бельгияның кері шегінуі 11 және 12 қазанда ат әскері, велосипедшілер және моторлы пулемет бөлімдерінің қамқорлығымен жалғасты. 14 қазанда Бельгия армиясы Изер бойымен қазды, алтыншы және бесінші дивизиялар француз аумақтық дивизияларының солтүстігінде, Боэзингеде жиналды, содан кейін Изер каналы бойымен солтүстікке қарай Диксмуйдедегі Фюзилер мариндерге дейін орналасты. Төртінші, Бірінші және Екінші дивизиялар желіні солтүстікке қарай ұзартты, ал алдыңғы посттар Берст, Кейем, Шкоре және Маннекенсвереде, шығыс жағалауда орналасты. Ниупортты (Ниупорт) қорғау үшін Ломбарцзиде мен Вестенде маңындағы жағалауға жақын жерде 2-ші кавалерия дивизиясы резервте көпір басы ұсталды. 18 қазанда француздың 87-ші және 89-шы аумақтық дивизиялары Форт Кноккеден оңтүстікке қарайғы алдыңғы шепті қорғауды 6-шы дивизиядан қабылдады, ол Изер майданына ауыстырылды. 21 қазанда қиын жағдайдағы Бельгия армиясы француздың 42-ші дивизиясымен (генерал-майор Пол Франсуа Гросетти) күшейтілді. Одақтастар британдық адмирал Хорас Худ басқаруымен үш монитор, және түрлі кемелерден тұратын теңіз күштерін жинады, олар теңіз жағынан қорғаушыларға ауыр артиллериялық қолдау көрсетуі тиіс болды. Неміс күштеріне жаңа 4-ші армия (Вюртемберг герцогы Альбрехт), Антверпеннен III резервтік корпус және Германиядан төрт жаңа резервтік корпус, сондай-ақ кавалерия және ауыр артиллерия бөлімдері кірді. Олар Брюгге мен Остенденнен оңтүстікке қарай Изер өзені бағытында, Ниупорттан Иперге (Ипер) дейінгі жолды басып алу үшін жылжыды.

Шайқас

16 қазанда полковник Альфонс Жак басқаратын бельгиялық және француз әскерлері орналасқан Диксмуйдеге шабуыл жасалды. Көптеген қаза болғанына қарамастан, бельгиялықтар мен француздар қаланы ұстап тұрды. Баспасөз, саясаткерлер, әдебиет өкілдері мен әскерилер қоғамдық пікірді манипуляциялап, қаланың қорғанысын стратегиялық тұрғыдан маңызды және батырлыққа толы деп көрсетті. 18 қазанда неміс шабуылы басталды және одақтас әскерлерді Ниупорттан оңтүстікке қарай Аррасқа дейін жаулап алды. Мақсаты – бельгиялық және француз әскерлерін жеңіп, британдықтардың Кале, Булонь және Дюнкеркке қол жеткізуіне кедері келтіру болатын. III резервтік корпус Диксмуйдеден теңізге дейін бельгиялық қорғанысына шабуыл жасады. Немістер Кейм, Шооре және Маннекенсверенің бір бөлігіндегі алдыңғы қатарлы бекеттерді басып алды және ағылшын-француз флотилиясының бомбалауына қарамастан, Мидделкеркеге дейін жағалау бойындағы неміс әскерлерімен шайқасты. 4-ші Ersatz дивизиясына Нейвпортта Изер өзенінен өтуге тыйым салынды, себебі одақтас кемелерінен снарядтардың атысы жүріп жатты. 21 қазанда немістер батыс жағалауда шағын көпір басын құрды, бірақ француздың 42-дивизиясы қарсы шабуыл жасады, ол жаңа ғана келген еді, ал соңғы көпір 23 қазанда жарылды. Диксмуйде үздіксіз бомбалау мен шабуылға ұшырады, бірақ қорғаушылар тұруға тырысты. [[Француз жоғары бас штабы Grand Quartier Général (1914–1919) немістерді тоқтату үшін жерді су басуды жоспарлады, бұл бельгиялық әскерді су басу мен немістердің арасында қоршап, немесе оларды Бельгияның соңғы азат бөлігін тастап кетуге мәжбүр ететін еді. Алайда, жоспар кейінге шегерілді, себебі бельгиялық әскер Изер және оның салалары арасындағы аумақты су басуға дайындалып жатқан еді. 25 қазанда немістердің бельгиялықтарға жасаған қысымы соншалықты күшті болды, соның салдарынан бельгиялық майданды су басу туралы шешім қабылданды. 21 қазанда жасалған сәтсіз әрекеттен кейін, бельгиялықтар 26-30 қазан түндері, толқынның жоғары көтерілуі кезінде Ниупорттағы шлюздерді ашты. Су деңгейі біртіндеп көтеріліп, шамамен 14 метр ені бар, Диксмуйдеге дейін созылған, өтпес сулы аймақ құрылды. Немістер 30 қазанда Изер майданында қайтадан шабуыл жасап, бельгиялықтардың екінші шебін басып өтіп, Рамскапель мен Первижеге жетті. Бельгиялық және француздық қарсы шабуылдар Рамскапельді қайтарып алды, ал келесі күні жоспарланған соңғы шабуыл немістер өздерінің артындағы жер суға батып жатқанын түсінген соң тоқтатылды. Немістер 30-31 қазан түнде шегінді. 10 қарашада Диксмуйде түсті, ал шайқастар 22 қарашаға дейін оңтүстікке қарай жалғасты, бұл Бірінші Ыпре шайқасы болды.

On 16 October Diksmuide, garrisoned by Belgian and French troops under Colonel Alphonse Jacques, was attacked. Despite many casualties, the Belgians and French held the town. The press, politicians, literary figures and the military manipulated public opinion, making out that the defence of the town was strategically important and heroic. On 18 October, the German offensive began and overran Allied troops from Nieuwpoort southwards to Arras. The objective was to defeat the Belgian and French armies and to deprive the British of access to Calais, Boulogne and Dunkirk. The III Reserve Corps attacked Belgian defences from Diksmuide to the sea, regardless of loss. The Germans captured advanced posts at Keiem, Schoore and part of Mannekensvere and reached the Yser, despite bombardments from the Anglo French flotilla, which engaged German troops along the coast as far as Middelkerke. The 4th Ersatz Division was forbidden to cross the Yser at Nieuwpoort because of the shell fire from the Allied ships. On 21 October, the Germans established a small bridgehead on the west bank, despite a counter attack by the French 42nd Division, which had just arrived and the last bridge was blown on 23 October. Diksmuide was constantly bombarded and attacked but the defenders managed to hold on. [[Grand Quartier Général (1914–1919), the French high command, planned to flood the land to obstruct the Germans, which would trap the Belgian army between the flood and the Germans or force them to abandon the last part of unoccupied Belgium. The plan was postponed because the Belgian army was preparing to flood the area between the Yser and its tributary canals. On 25 October, the German pressure on the Belgians was so great that a decision was taken to inundate the Belgian front line. After an abortive attempt on 21 October, the Belgians managed to open the sluices at Nieuwpoort during the nights of 26–30 October, during high tides, steadily raising the water level until an impassable flooded area was created of about wide, stretching as far south as Diksmuide. The Germans attacked again on the Yser front on 30 October, overran the Belgian second line and reached Ramskapelle and Pervijze. Belgian and French counter attacks recovered Ramskapelle and the final attack, planned for the next day was called off when the Germans realised that the land behind them was flooding. The Germans withdrew in the night of 30/31 October. On 10 November, Diksmuide fell and the fighting continued further south until 22 November, in the First Battle of Ypres.

Салдары

Бельгия армиясы және оның одақтастары Бельгияның соңғы бөлігін ұстап тұрып, теңізге қарайғы шабуылды және ашық соғыс кезеңін аяқтады. Изер өзені бойындағы фронт Изер фронты деп аталды және Бельгия армиясы оны 1918 жылға дейін сақтап тұрды. Британдық ресми тарихшы Джеймс Эдмондс 1925 жылы «Ұлы соғыстың тарихы» еңбегінің 1914 жылғы екінші томында 1914 жылдың 18 қазанынан 30 қарашасына дейін Гелувельт пен жағалау аралығында немістердің шамамен 76 250 адамдық шығынға ұшырағанын жазды. 2010 жылы Джек Шелдон 18-30 қазан аралығында Бельгия армиясы 20 000 адамнан зардап шеккенін, ал неміс әскерінің шығыны одан да көп болуы мүмкін екенін мәлімдеді. Соғыс барысында Бельгия армиясының өзінің аумағын сақтап қалуға жасаған күресі және қарапайым фламанд жаяу әскерлерінің басынан өткендері фламандтық ұлттық сезімнің күшеюіне және 1917 жылы Фламанд қозғалысының алғашқы партиясы – Frontbeweging құрылуына себеп болды.

Мұра

Доденганг, шайқастағы бельгиялық окоп, соғыстан кейін туристік орын және соғыс ескерткіші ретінде сақталды. Роберт Бакнердің 1936 жылғы "Соғысты жеңген адам" атты әңгімесі осы шайқас кезінде өтеді және бельгиялықтардың жеңісі туралы құрастырылған балама нұсқаны көрсетеді. Онда бельгиялықтар HMS Firedrake көмегімен Камерон Хайлендтер сарбаздары кейпінде жасырынып, немістерді британдық армия бельгиялықтарды қолдап тұр деп ойлатуға тырысады. Ал шындығында, HMS Firedrake шайқасқа қатыспады, ал британдықтардың қатысуы теңіз күштерімен шектелді.