Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тамақ дайындау және сақтауға арналған кеңістік.
Space primarily used for preparation and storage of food
Ас үй – тұрғын үй немесе коммерциялық мекемеде тамақ пісіру және дайындау үшін пайдаланылатын бөлме немесе бөлменің бір бөлігі. Қазіргі заманғы орта тапқа арналған тұрғын үй ас үйі әдетте пеш, ыстық және суық сумен жабдықталған раковина, тоңазытқыш, сондай-ақ модульдік дизайнға сәйкес орналастырылған жұмыс беттері мен ас үй шкафтарымен жабдықталған. Көптеген үйлерде микротолқынды пеш, ыдыс жуғыш машина және басқа да электр құралдары бар. Ас үйдің негізгі қызметтері – тамақты сақтау, дайындау және пісіру (сондай-ақ ыдыс-аяқ жуу сияқты қосымша жұмыстарды орындау). Бөлме немесе аймақ тамақтануға (немесе таңғы ас сияқты шағын тағамдарға), демалысқа және кір жууға да пайдаланылуы мүмкін. Ас үйлерді жобалау және салу – бүкіл әлемде үлкен нарық. Коммерциялық ас үйлер мейрамханаларда, кафетерийлерде, қонақүйлерде, ауруханаларда, білім беру және жұмыс орындарында, әскери казармаларда және осы сияқты мекемелерде кездеседі. Мұндай ас үйлер әдетте тұрғын үй ас үйлерінен гөрі үлкен және ауыр жұмысқа арналған жабдықтармен жабдықталған. Мысалы, ірі мейрамханада үлкен салқындатқыш пен үлкен коммерциялық ыдыс жуғыш машина болуы мүмкін. Кейде коммерциялық ас үй жабдықтары, мысалы, коммерциялық раковиналар, үй шаруасында қолданылады, себебі олар тамақ дайындауға ыңғайлы және берік. Дамыған елдерде коммерциялық ас үйлер, әдетте, денсаулық сақтау заңдарына бағынады. Олар денсаулық сақтау органдарының жүйелі тексерулерінен өтеді және заңмен белгіленген гигиеналық талаптарға сәйкес келмесе, жабылуы мүмкін.
A kitchen is a room or part of a room used for cooking and food preparation in a dwelling or in a commercial establishment. A modern middle class residential kitchen is typically equipped with a stove, a sink with hot and cold running water, a refrigerator, and worktops and kitchen cabinets arranged according to a modular design. Many households have a microwave oven, a dishwasher, and other electric appliances. The main functions of a kitchen are to store, prepare and cook food (and to complete related tasks such as dishwashing). The room or area may also be used for dining (or small meals such as breakfast), entertaining and laundry. The design and construction of kitchens is a huge market all over the world. Commercial kitchens are found in restaurants, cafeterias, hotels, hospitals, educational and workplace facilities, army barracks, and similar establishments. These kitchens are generally larger and equipped with bigger and more heavy duty equipment than a residential kitchen. For example, a large restaurant may have a huge walk in refrigerator and a large commercial dishwasher machine. In some instances, commercial kitchen equipment such as commercial sinks is used in household settings as it offers ease of use for food preparation and high durability. In developed countries, commercial kitchens are generally subject to public health laws. They are inspected periodically by public health officials, and forced to close if they do not meet hygienic requirements mandated by law.
Орта ғасырлар
Ерте ортағасырлық Еуропадағы ұзақ үйлердің ең биік нүктесінің астында ашық от жағылған. "Ас дайындау аймағы" кіреберіс пен ошақтың арасында орналасқан. Бай үйлерде әдетте бірнеше ас үй болған. Кейбір үйлерде үштен астам ас үй де кездесетін. Ас үйлер дайындалатын тағамдардың түріне қарай бөлінген. Ошақтағы түтін мен өрт қаупіне байланысты ас үй үлкен залдан бөлек орналастырылуы мүмкін. Ортағасырлық ас үйлердің көпшілігі сақталмаған, себебі олар "тез бұзылатын құрылымдар" болып есептелген.
Early medieval European longhouses had an open fire under the highest point of the building. The "kitchen area" was between the entrance and the fireplace. In wealthy homes, there was typically more than one kitchen. In some homes, there were upwards of three kitchens. The kitchens were divided based on the types of food prepared in them. The kitchen might be separate from the great hall due to the smoke from cooking fires and the chance the fires may get out of control. Few medieval kitchens survive as they were "notoriously ephemeral structures".
Колониалды Америка
Коннектикут штатында, Колониялық Америка кезінде Жаңа Англияның басқа колонияларындағы сияқты, ас үйлер көбінесе жеке бөлмелер ретінде салынған және қонақ бөлмесі мен тұру бөлмесі немесе асхананың артында орналасқан. Ас үй туралы алғашқы жазбаның бірі Коннектикут штатының Виндзор қаласынан Джон Портердің 1648 жылғы мүлкінің тізімінде кездеседі. Тізімде үйдегі заттар "ас үйдің үстінде" және "ас үйде" деп көрсетілген. Ас үйде тізімделген заттар: күміс қасықтар, қалайы, мыс, темір, қару-жарақ, оқ-дәрі, өсімдік талшығы, зығыр және "бөлмедегі басқа да құралдар".
In Connecticut, as in other colonies of New England during Colonial America, kitchens were often built as separate rooms and were located behind the parlor and keeping room or dining room. One early record of a kitchen is found in the 1648 inventory of the estate of a John Porter of Windsor, Connecticut. The inventory lists goods in the house "over the kittchin" and "in the kittchin". The items listed in the kitchen were: silver spoons, pewter, brass, iron, arms, ammunition, hemp, flax and "other implements about the room".
Ұтымдылық
Қазіргі заманғы жабдықталған ас үйге бастайтын қадам 1926 жылы Маргарет Шютте Лихоцкийдің әлеуметтік тұрғын үй жобалары үшін жобалаған Франкфурт асханасы болды. Бұл ас үйдің мөлшері , және оның құрылысы ас үйдің тиімділігін арттыру және құрылыс шығындарын төмендету мақсатымен жасалды. Дизайн уақытты зерттеу және болашақ тұрғындармен сұхбаттасудың нәтижесінде, олардың ас үйлерінен не қажеттігін анықтау үшін жасалды. Шютте Лихоцкийдің жабдықталған асханасы 1930 жылдары Франкфуртта салынған тұрғын үй жобаларындағы шамамен 10 000 пәтерде орнатылды.
A stepping stone to the modern fitted kitchen was the Frankfurt Kitchen, designed by Margarete Schütte Lihotzky for social housing projects in 1926. This kitchen measured , and was built to optimize kitchen efficiency and lower building costs. The design was the result of detailed time motion studies and interviews with future tenants to identify what they needed from their kitchens. Schütte Lihotzky's fitted kitchen was built in some 10,000 apartments in housing projects erected in Frankfurt in the 1930s.
Материалдар
1926 жылғы Франкфурт асханасы қолданылуына қарай әртүрлі материалдардан жасалған. Қазіргі заманғы кіріктірілген асханаларда бөлшекті тақталар немесе МДФ пайдаланылады, олар ағаш шпонды, лак, шыны, меламин, ламинат, керамика және экологиялық жылтыр сияқты әртүрлі материалдармен және жабындармен әсемделеді. Тот баспайтын болаттан үйге орнатылатын асхананы өндіретін өндірушілер өте аз. 1950 жылға дейін архитекторлар болат асханаларды қолданған, бірақ бұл материалды кейде болат жабыны бар, арзан бөлшекті тақталармен алмастырды.
The Frankfurt Kitchen of 1926 was made of several materials depending on the application. The modern built in kitchens of today use particle boards or MDF, decorated with a variety of materials and finishes including wood veneers, lacquer, glass, melamine, laminate, ceramic and eco gloss. Very few manufacturers produce home built in kitchens from stainless steel. Until the 1950s, steel kitchens were used by architects, but this material was displaced by the cheaper particle board panels sometimes decorated with a steel surface.
Басқа түрлері
Ресторандар мен асханалардың мейманханаларда, ауруханаларда, білім беру және жұмыс орындарында, әскер казармаларында және осы сияқты мекемелердегі ас үйлері әдетте (дамыған елдерде) қоғамдық денсаулық сақтау заңдарына бағынады. Олар денсаулық сақтау қызметкерлерімен мерзімді түрде тексеріледі және заңмен белгіленген гигиеналық талаптарға сай келмесе, жабылуға міндетті болады. Кантейн асханалары (және қамал асханалары) көбінесе жаңа технологияны алғаш рет қолданған орындар болды. Мысалы, Бенджамин Томпсонның "энергияны үнемдейтін пеші", 19 ғасырдың басында бір отты пайдаланып бірнеше қазанды қыздыратын толық жабық темір пеш, үлкен ас үйлер үшін жасалған; оны тұрмыстық қолдануға бейімдеуге тағы отыз жыл кетті. 2017 жылдан бастап, ресторандардың ас үйлері әдетте плиткамен қапталған қабырғалары мен едендеріне және жұмыс үстелдері, есіктер мен жәшік алдындарындағы панельдер сияқты беттеріне тот баспайтын болатты пайдаланады, себебі бұл материалдар берік және тазалауға оңай. Кәсіби ас үйлерде көбінесе газ плиталары орнатылады, өйткені олар аспаздарға электр плиталарына қарағанда жылуды жылдам және дәл реттеуге мүмкіндік береді. Кәсіби ас үйлерге тән арнайы құралдардың мысалдары: үлкен орнатылған майда қуыру автоматтары, бу машинасы немесе байн-мари. Жедел тамақ және дайын тамақ трендтері ресторандардың ас үйлерінің жұмыс істеу тәсілін өзгертті. Кейбір мұндай ресторандар жеткізілген дайын тағамдарды ғана "аяқтайды" немесе толық дайындалған тағамдарды қайта қыздырады. Олар, ең көп дегенде, гамбургер немесе стейк пісіруі мүмкін. Бірақ 21 ғасырдың басында ыңғайлы дүкендер (c-store) тез тамақ дүкендерінен гөрі көбірек тағам дайындау және жақсы қызмет көрсету арқасында нарықтағы үлесін арттырып келеді. Теміржол вагондарындағы ас үйлер ерекше қиындықтар тудырады: орын шектеулі және персонал көп мөлшерде тамақты жылдам дайындап беруі керек. Теміржолдың алғашқы тарихында бұл процестердің мінсіз ұйымдастырылуын қажет етті; қазіргі заманда микротолқынды пештер мен дайын тағамдар бұл міндетті әлдеқайда жеңілдетті. Кемелерде, ұшақтарда және кейде теміржол вагондарындағы ас үйлер көбінесе "галерея" деп аталады. Яхталардағы галереялар көбінесе тар болады, бір немесе екі жағушы газ баллонымен жұмыс істейді. Керісінше, круиздік кемелер мен ірі әскери кемелердің ас үйлері барлық жағынан ресторандар мен асханалардың ас үйлерімен салыстыруға болады. Жолаушылар ұшақтарындағы ас үйлер аспаздық жабдықтармен жабдықталған шағын кеңістікке дейін азайтылған. Экипажтың міндеті - кейтерингтік компания жеткізген ұшу кезіндегі тағамдарды қыздыру және ұсыну. Ас үйдің ең экстремалды түрі ғарышта, мысалы, ғарыш кемесінде (онда оны "галерея" деп те атайды) немесе Халықаралық ғарыш станциясында кездеседі. Астронавттардың тағамы әдетте толық дайындалып, сусызданып, ұшу алдында пластикалық қаптарға салынады. Ас үй суды қайта құю және қыздыру модуліне дейін азайтылған. Азық-түлік дайындалатын ашық ауадағы аймақтар, тіпті кемпингтегідей, тамақ дайындауға арналған аймақтар "ашық ас үй" деп аталса да, әдетте ас үйлер деп есептелмейді. Кемпингтегі ашық ас үй құдыққа, су сорғысына немесе су кранына жақын орналастырылуы мүмкін, сондай-ақ тамақ дайындау және пісіруге арналған үстелдер (көшпелі лагерьтік плиталарды пайдалану) болуы мүмкін. Кейбір кемпингтердегі ас үйлерде пешке қосылған үлкен пропан резервуары бар, сондықтан кемпингтіктер тамақ пісіре алады. Әскери лагерьлер мен көшпелілердің уақытша елді мекендерінде тамақ пісіру түтінін шығаруға мүмкіндік беретін желдеткішпен жабдықталған арнайы ас үй шатырлары болуы мүмкін. Үй шаруашылығы, тамақ технологиясы (бұрын "үй шаруашылығы ғылымы" деп аталған) немесе аспаздық өнер оқытылатын мектептерде әдетте бірнеше жабдықтары бар ас үйлер (кейбір жағынан зертханаларға ұқсас) болады. Бұл оқу орындарында әрқайсысының өз пештері, раковиналары мен ас үй құралдары бар бірнеше жұмыс орындары бар, онда мұғалім студенттерге тамақ дайындау және пісіру қалай жасалатынын көрсетуге болады.
Restaurant and canteen kitchens found in hotels, hospitals, educational and workplace facilities, army barracks, and similar institutions are generally (in developed countries) subject to public health laws. They are inspected periodically by public health officials and forced to close if they do not meet hygienic requirements mandated by law. Canteen kitchens (and castle kitchens) were often the places where new technology was used first. For instance, Benjamin Thompson's "energy saving stove", an early 19th century fully closed iron stove using one fire to heat several pots, was designed for large kitchens; another thirty years passed before they were adapted for domestic use. As of 2017, restaurant kitchens usually have tiled walls and floors and use stainless steel for other surfaces (workbench, but also door and drawer fronts) because these materials are durable and easy to clean. Professional kitchens are often equipped with gas stoves, as these allow cooks to regulate the heat more quickly and more finely than electrical stoves. Some special appliances are typical for professional kitchens, such as large installed deep fryers, steamers, or a bain marie. The fast food and convenience food trends have changed the manner in which restaurant kitchens operate. Some of these type restaurants may only "finish" convenience food that is delivered to them or just reheat completely prepared meals. At the most they may grill a hamburger or a steak. But in the early 21st century, c stores (convenience stores) are attracting greater market share by performing more food preparation on site and better customer service than some fast food outlets. The kitchens in railway dining cars have presented special challenges: space is limited, and, personnel must be able to serve a great number of meals quickly. Especially in the early history of railways, this required flawless organization of processes; in modern times, the microwave oven and prepared meals have made this task much easier. Kitchens aboard ships, aircraft and sometimes railcars are often referred to as galleys. On yachts, galleys are often cramped, with one or two burners fueled by an LP gas bottle. Kitchens on cruise ships or large warships, by contrast, are comparable in every respect with restaurants or canteen kitchens. On passenger airliners, the kitchen is reduced to a pantry. The crew's role is to heat and serve in flight meals delivered by a catering company. An extreme form of the kitchen occurs in space, e. g., aboard a Space Shuttle (where it is also called the "galley") or the International Space Station. The astronauts' food is generally completely prepared, dehydrated, and sealed in plastic pouches before the flight. The kitchen is reduced to a rehydration and heating module. Outdoor areas where food is prepared are generally not considered kitchens, even though an outdoor area set up for regular food preparation, for instance when camping, might be referred to as an "outdoor kitchen". An outdoor kitchen at a campsite might be placed near a well, water pump, or water tap, and it might provide tables for food preparation and cooking (using portable camp stoves). Some campsite kitchen areas have a large tank of propane connected to burners so that campers can cook their meals. Military camps and similar temporary settlements of nomads may have dedicated kitchen tents, which have a vent to enable cooking smoke to escape. In schools where home economics, food technology (previously known as "domestic science"), or culinary arts are taught, there are typically a series of kitchens with multiple equipment (similar in some respects to laboratories) solely for the purpose of teaching. These consist of multiple workstations, each with its own oven, sink, and kitchen utensils, where the teacher can show students how to prepare food and cook it.
Қытай
Қытайдағы асханалар chúfáng (厨房) деп аталады. 3000 жылдан астам бұрын ежелгі қытайлықтар тамақ пісіру үшін динг қолданған. Динг уақыт өте келе бүгінде қолданылатын вок пен қазанға айналды. Қытай діни дәстүрінде ас үй құдайы отбасының ас үйін бақылап, жыл сайын Нефрит Императорына отбасының мінез-құлқы туралы есеп береді. Қытай Жаңа жылы қарсаңында отбасылар жиналып, ас үй құдайының аспанға жақсы есеп беруін тілейді және Жаңа жылдың бесінші күні жақсы жаңалық әкелсін деп құдайға дұға етеді. Қытай отбасылық және мейрамхана асханаларында ең көп қолданылатын құралдар – вок, буға пісіруге арналған себеттер мен қазандар. Отын немесе жылу көзі де аспаздық шеберлікті меңгеруде маңызды рөл атқарды. Дәстүр бойынша қытайлықтар тамақ пісіру үшін отын ретінде ағаш немесе сабанды пайдаланған. Қытай аспазы дәстүрлі рецепттерді сенімді түрде дайындау үшін отты және жылуды тиімді пайдалануды меңгеруі керек болған. Қытай тағамдарын дайындау үшін табада қуыру, қуыру, терең қуыру немесе қайнату үшін вок немесе қазан қолданылады.
Kitchens in China are called chúfáng(厨房). More than 3000 years ago, the ancient Chinese used the ding for cooking food. The ding was developed into the wok and pot used today. In Chinese spiritual tradition, a Kitchen God watches over the kitchen for the family and reports to the Jade Emperor annually about the family's behavior. On Chinese New Year's Eve, families would gather to pray for the kitchen god to give a good report to heaven and wish him to bring back good news on the fifth day of the New Year. The most common cooking equipment in Chinese family kitchens and restaurant kitchens are woks, steamer baskets and pots. The fuel or heating resource was also an important technique to practice the cooking skills. Traditionally Chinese were using wood or straw as the fuel to cook food. A Chinese chef had to master flaming and heat radiation to reliably prepare traditional recipes. Chinese cooking will use a pot or wok for pan frying, stir frying, deep frying or boiling.
Жапония
Жапониядағы асханалар Дайдокоро (台所; әдеби мағынасы – "ас үй") деп аталады. Дайдокоро – жапон үйінде тамақ дайындалатын орын. Мейдзи дәуіріне дейін ас үйді камадо (かまど; әдеби мағынасы – пеш) деп те атаған, және жапон тілінде камадо сөзі үйдің символы ретінде жиі қолданылады. Бұл сөз тіпті "отбасы" немесе "шаңырақ" (ағылшын тіліндегі "hearth" сөзі сияқты) мағынасында да қолданылған. Отбасын бөліскенде, "Камадо во вакеру" (пешті бөлу) дейтін. Ал "Камадо во ябуру" (пешті бұзу) – отбасының банкротқа ұшырағанын білдіреді.
Kitchens in Japan are called Daidokoro (台所; lit. "kitchen"). Daidokoro is the place where food is prepared in a Japanese house. Until the Meiji era, a kitchen was also called kamado (かまど; lit. stove) and there are many sayings in the Japanese language that involve kamado as it was considered the symbol of a house and the term could even be used to mean "family" or "household" (similar to the English word "hearth"). When separating a family, it was called Kamado wo wakeru, which means "divide the stove". Kamado wo yaburu (lit. "break the stove") means that the family was bankrupt.
Үндістан
Үндістанда ас үйді "Расой" (хинди\санскрит тілінде) немесе маратхи тілінде "Свайампак гхар" дейді, ал түрлі аймақтық тілдерде оған тағы көптеген атаулар бар. Ел бойынша әртүрлі пісіру әдістері кең таралған, ал ас үйлердің құрылымы мен салыну материалдары аймаққа қарай өзгеріп отырады. Мысалы, солтүстік және орталық Үндістанда тағам "чульха" (сондай-ақ чульха немесе чулла) деп аталатын саз пеште пісірілетін, ол ағаш, көмір немесе құрғақ сиыр тынысымен қыздырылатын. Вегетариандық өмір салтын ұстанатын үйлерде, вегетариандық және вегетариандық емес тағамдарды пісіру және сақтау үшін жеке ас үйлер ұсталған. Діни отбасылар ас үйді қасиетті орын деп есептейді. Үнді ас үйлері "вастушастра" деп аталатын үнді архитектуралық ғылымының негізінде салынған. Үнді ас үйін жобалау кезінде вастушастраның маңызы зор. Қазіргі заманғы сәулетшілер де әлемдегі үнді ас үйлерін жобалауда вастушастра нормаларын сақтайды. Кедей отбасылардың көптеген ас үйлері әлі де саз пештерді және ескі отын түрлерін пайдаланады, ал қалалық орта және жоғарғы таптар көбінесе газ баллондарымен немесе құбырлы газбен жабдықталған газ плиталарын қолданады. Электр плиталар сирек кездеседі, себебі олар көп электр энергиясын тұтынады, бірақ микротолқынды пештер қалалық үйлерде және коммерциялық мекемелерде танымал болып келеді. Үнді ас үйлері биогаз бен күн энергиясымен де қамтамасыз етіледі. Әлемдегі ең ірі күн энергиясымен жұмыс істейтін ас үй Үндістанда салынған. Үкіметтік органдармен бірлесіп, Үндістан ас үй жүйесін қолдау үшін жергілікті биогаз станцияларын құруға ынталандырып отыр.
In India, a kitchen is called a "Rasoi" (in Hindi\Sanskrit) or a "Swayampak ghar" in Marathi, and there exist many other names for it in the various regional languages. Many different methods of cooking exist across the country, and the structure and the materials used in constructing kitchens have varied depending on the region. For example, in the north and central India, cooking used to be carried out in clay ovens called "chulha" (also chullha or chullah), fired by wood, coal or dried cow dung. In households where members observed vegetarianism, separate kitchens were maintained to cook and store vegetarian and non vegetarian food. Religious families often treat the kitchen as a sacred space. Indian kitchens are built on an Indian architectural science called vastushastra. The Indian kitchen vastu is of utmost importance while designing kitchens in India. Modern day architects also follow the norms of vastushastra while designing Indian kitchens across the world. While many kitchens belonging to poor families continue to use clay stoves and the older forms of fuel, the urban middle and upper classes usually have gas stoves with cylinders or piped gas attached. Electric cooktops are rarer since they consume a great deal of electricity, but microwave ovens are gaining popularity in urban households and commercial enterprises. Indian kitchens are also supported by biogas and solar energy as fuel. World's largest solar energy kitchen is built in India. In association with government bodies, India is encouraging domestic biogas plants to support the kitchen system.