Томас Бостон: Шотландиялық дін және ойшыл ғалымы

Кіріспе

Шотланд пресвитериан шіркеуінің жетекшісі және теологы

Томас Бостон (17 наурыз 1676 – 20 мамыр 1732) – шотланд пресвитериан шіркеуінің жетекшісі, теологы және философы. Бостон Гленкернде мектеп мұғалімі, содан кейін Бервикширдегі Симприн және Селькиркширдегі Эттрик шіркеулерінің пасторы болды. Ол ең белгілі еңбегі – Шотландияның діни классикасы саналатын «Адам табиғатының төрт қыры» еңбегімен қатар, «Тағдырдың қисығы» атты кішкентай кітапты және еврей тілінің әріптері туралы ғылыми трактат жазды. Сонымен қатар, ол «Ми дауы» деп белгілі шіркеу сотында «Қазіргі заманғы руханияттың мәні» атты ағылшын еңбегін «Жұмсақтар» партиясының шабуылдарынан қорғауда белсенді рөл атқарды. Бостон, шамадан тыс терең ойлы болғанымен, ерекше діндарлыққа және мейірімділікке ие адам болды. Оның автобиографиясы – шотланд өмірінің қызықты куәлігі, ол шыншылдық пен нәзіктікке толы, сонымен қатар, әдейі де, кездейсоқ та болған юморлық сәттерден құралған.

Өмір

Ол Дунс қаласында дүниеге келген. Әкесі Джон Бостон және анасы Элисон Троттер екеуі де Келісімшілер болған. Ол Эдинбургте білім алып, 1697 жылы Чирнсайд пресвитериясынан лицензия алды. 1699 жылы ол тек 90 адам тұратын Симприн кішкентай приходтың пасторы болды; оған дейін Гленкернде мектеп мұғалімі болып жұмыс істеген. 1704 жылы ол үйірмесінің бір мүшесіне барып, сол арқылы Шотландияға одақтас әскердің әкелген "Заманауи діни ілімнің мәні" атты кітапты тапты. Эдвард Фишердің жазған бұл кітап, реформация дәуіріндегі белгілі дін қызметкерлерінің рақым туралы және Ізгі хабарды ұсыну туралы пікірлер жинағы болып, "Мәні туралы дауды" тудырды. Кітаптың мақсаты – Ізгі хабардың шартсыз тегін екенін көрсету еді. Ол өкініш немесе сыртқы немесе ішкі өзгерістер сияқты талаптарды жойды және Мәсіхті шын жүректен қабылдаған жағдайда толық өкініш пен жаңа өмір пайда болады деп дәлелдеді. Бостонның ұсынысымен Джеймс Хог Карнок 1718 жылы "Мәнін" қайта басып шығарды, ал Бостон өзінің түсіндірмелерімен бірге жаңа басылым шығарды. Жоғары кальвинизм тұғырынан сынға ұшыраған бұл кітап, шотланд пресвитериандықтарының кең қозғалысының стандартына айналды. "Мәні" жақтастары қызметте ынталы болды және уағыздарының нәтижесін көрсетті. Олар кальвинистер болып қалғандықтан, жалпы құтқару туралы уағыздай алмады, керісінше, ерекше құтқарушылар болды. 1707 жылы Бостон Эттрикке, Шотландияға ауыстырылды. Ол Ассамблея мүшелерінің ішінде Глазгодағы діни ілім профессоры Джон Симсонның, Инкарнация туралы бұрыс ілімді үйреткендігі үшін шығарылған үкімнің жеңілдігіне наразылық білдірген жалғыз мүше болды. Ол 17 наурыз 1676 жылы Дунста Джон Бостонның (қайта дінге келмегендіктен түрмеге қамалған) және Элисон Троттердің ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Дунс гимназиясында білім алып, кейін Александр Кокберннің нотариусы болып жұмыс істеді. 9 шілде 1694 жылы Эдинбург университетін бітірді (магистратура), ал колледждегі барлық шығыны 10 фунт 14 шиллинг 7 пеннистерлің болды. 1695 жылы Гленкернде мектеп мұғалімі болды, 8 ақпан 1696 жылы қызметтен босатылды, содан кейін жас Эндрю Флетчердің Аберладидегі тәрбиешісі және әкесі, полковник Джеймс Брюстің Кеннеттегі капелланы болды. 15 маусым 1697 жылы Дунс және Чирнсайд пресвитериясынан лицензия алды, 1698 жылы Стирлинг пресвитериясының бос приходтарында қызмет етті, 21 қыркүйек 1699 жылы Симпринге тағайындалды, 1701 жылы Синод хатшысы болды, 24 қаңтар 1706 жылы пресвитерия jure devoluto арқылы шақырылды, 1 мамыр 1707 жылы Эттрикке кірді (Шотландия мен Англияның одаласу күні), 20 мамыр 1732 жылы қайтыс болды. Ол және тағы он бір адам 1721 жылы Бас Ассамблеяға "Заманауи діни ілімнің мәнін" айыптаған заңға қарсы петиция ұсынды. 1722 жылғы Ассамблея петицияға қол қойған пасторларды модератордың сөгісімен жазалауға бұйрық берді. Бұл орындалды, ал Бостон дайындаған наразылық қабылданбады, бірақ кейін наразылық білдірушілер тарапынан басылып шығарылды. Бостонның өзінің жазбалары, сондай-ақ оның берілген өмірі және үлгілі пасторлық қызметі "Мәні" кітабындағы ілімдердің танымалдығына үлкен үлес қосты. Оның қауымдық жиналыстарына барлық жерден адамдар келді, ол өз заманының шіркеу өміріндегі ең ықпалды тұлғалардың бірі болды. Оның теологиясы негізінен кальвинизмге негізделген. Ол Жазбаларды әдеби мағынада түсіндірді және тіпті еврей тіліндегі дыбыс белгілерін де құдайлық шабытпен жазылған деп есептеді.

He was born at Duns. His father, John Boston, and his mother, Alison Trotter, were both Covenanters. He was educated at Edinburgh, and licensed in 1697 by the presbytery of Chirnside. In 1699 he became minister of the small parish of Simprin, where there were only 90 examinable persons; previously, he was a schoolmaster in Glencairn. In 1704 he found, while visiting a member of his flock, a book brought into Scotland by a commonwealth soldier, the Marrow of Modern Divinity, by Edward Fisher, a compendium of the opinions of leading Reformation divines on the doctrine of grace and the offer of the Gospel, which set off the Marrow Controversy. Its object was to demonstrate the unconditional freeness of the Gospel. It cleared away such conditions as repentance, or some degree of outward or inward reformation, and argued that where Christ is heartily received, full repentance and a new life follow. On Boston's recommendation, James Hog of Carnock reprinted The Marrow in 1718; and Boston also published an edition with notes of his own. The book, attacked from the standpoint of high Calvinism, became the standard of a far reaching movement in Scottish Presbyterianism. The Marrow men were marked by the zeal of their service and the effect of their preaching. As they remained Calvinists they could not preach a universal atonement; rather they were particular redemptionists. In 1707 Boston was translated to Ettrick, Scotland. He was the only member of the assembly who entered a protest against the lightness of the sentence passed on John Simson, Professor of Divinity at Glasgow, who was accused of heterodox teaching on the Incarnation. He was born in Duns on 17 March 1676, son of John Boston (who suffered imprisonment in the cause of nonconformity) and Alison Trotter. He was educated at the Grammar School of Duns and was later employed by Alexander Cockburn, notary. He graduated with an M. A. (Edinburgh, 9 July 1694),
his whole expenses at college being £10, 14s. 7fd. sterling. He then became schoolmaster of Glencairn in 1695 ; res. 8 February 1696 ; was thereafter tutor to young Andrew Fletcher of Aberlady, and chaplain to his stepfather, Colonel James Bruce of Kennet ; licen. by Presb. of Duns and Chirnside 15 June 1697 ; officiated in vacant parishes in the Presb. of Stirling in 1698; ord. to Simprin 21 September 1699; clerk of Synod in 1701 ; called by the Presb. jure devoluto 24 January 1706 ; adm. to Ettrick 1 May 1707, the day of the Union of Scotland and England ; died 20 May 1732. He and eleven others gave in a Representation and Petition to the General Assembly of 1721 against an Act passed in the previous year condemning The Marrow of Modern Divinity. The Assembly of 1722 directed that the ministers who had signed the Representation should be rebuked by the Moderator. That was done, and a protest prepared by Boston was not received, but was subsequently printed by the protesters. Boston's own writings, together with his devout life and exemplary pastoral labours, contributed greatly to the popularity of the doctrines contained in the Marrow. His communions were attended by crowds from all parts, and he was one of the most influential figures in the Church life of his time. His theology was essentially Calvinistic. A literalism dominated his interpretation of the Scriptures, and he regarded even the Hebrew accents as divinely inspired.

Шығармалары

Бостонның өмірбаяны – шотландтық өмірдің тізілімі. Оның басқа кітаптарына Шотландияның діни классикасының бірі – «Адам табиғатының төрт күйі», «Тағдырдың қисығы» – өзінің жаңалығымен ерекшеленетін қысқа кітап, сондай-ақ оның «Құдайлық туралы жинақ» және «Әртүрлі жазбалары» кіреді. Бұл еңбектері шотланд шаруаларына зор ықпал етті. Оның шығармаларының арасында еврей нүктелері туралы ғылыми зерттеме бар. Оның естеліктері 1776 жылы жарық көрді (ред. Джордж Д. Лоу, 1908 ж.). Оның 12 томдық еңбектерінің жинағы 1849 жылы басылып шықты.