Кіріспе

АҚШ Әскери-теңіз күштерінің адмиралы және NASA ғарышкері (1939–1989)

Стэнли Дэвид Григгс (7 қыркүйек 1939 – 17 маусым 1989) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің офицері және NASA ғарышкері. Ол ғарыш бағдарламасы тарихында алғаш рет Space Shuttle STS-51D миссиясы барысында жоспардан тыс кеңістікте жұмыс істеуді (extravehicular activity) жүзеге асырған. Григгс екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінен қалған оқу ұшағымен – North American AT-6D (тіркеу N3931S) – Арканзас штатындағы Эрл қаласының жанында апатқа ұшырап қаза тапты.

Ерте өмір

1939 жылы 7 қыркүйекте Орегон штатының Портленд қаласында туған Григгс 1957 жылы туған жеріндегі Линкольн орта мектебін бітірді. Ол «Бүркіт» скауты болған. 1962 жылы ол АҚШ Әскери-теңіз академиясынан ғылым бакалавры, ал 1970 жылы Джордж Вашингтон университетінен әкімшілік саласындағы ғылым магистрі дәрежесін алды. Ол ұшу, автомобильдерді қалпына келтіру, жүгіру, шаңғы тебу және суға шомылуды ұнатты. Ол Карен Фрэнсис Крейбке үйленді және олардың екі қызы болды: Алисон Мари (1971 жылғы 21 тамыз) және Карр Энн (1974 жылғы 14 мамыр).

Әскери-теңіз карьерасы

Григгс 1962 жылы Анаполисте бітіріп, көп ұзамай әскери-теңіз ұшқыштарына арналған оқу курсына қабылданды. 1964 жылы ол АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ұшқыш қанатын алып, A-4 Skyhawk ұшақтарымен ұшатын 72-ші шабуыл эскадрильясына бекітілді. Ол "USS Independence" және "USS Franklin Roosevelt" авианосектерінде Жерорта теңізінде бір рет және Оңтүстік-Шығыс Азияда екі әскери миссияны орындады. 1967 жылы Григгс Мэриленд штатындағы Патуксент-Ривердегі АҚШ Әскери-теңіз күштерінің сынақ ұшқыштар мектебіне түсті. Сынақ ұшқышы даярлығын аяқтағаннан кейін, ол Ұшу сынақ бөлімінің Ұшу қасиеттері және өнімділік бөліміне тағайындалды, онда ол түрлі жауынгерлік және шабуылдық ұшақтарда сынақ жобаларын жүргізді. 1970 жылы Григгс АҚШ Әскери-теңіз күштерінің тұрақты қызметінен кетіп, Әскери-әуе резервіне қосылды, онда ол контр-адмирал шеніне жетті. Әскери-әуе резервінің қызметкері ретінде Григгс Луизиана штатындағы Нью-Орлеан және Калифорния штатындағы Мирамардағы Әскери-теңіз әуе базаларында орналасқан A-4 Skyhawk, A-7 Corsair II және F-8 Crusader ұшақтарымен ұшатын бірнеше жауынгерлік және шабуылдық эскадрильяларға тағайындалды. Ол 9500 сағат ұшу уақытын, оның 7800 сағаты реактивтік ұшақтарда, сондай-ақ бір және көп қозғалтқышты поршенді, турбовинтолет және реактивтік ұшақтар, тікұшақтар, планерлер, ауа шары және ғарыш шаттлы сияқты 45-тен астам түрлі ұшақтарды ұшты. Ол 300-ден астам авианосекте қону жасады, әуе тасымалдаушы ұшқышының лицензиясын алды және сертификатталған ұшу нұсқаушысы болды.

NASA мансабы

1970 жылдың шілдесінде Григгс Линдон Б. Джонсон ғарыш орталығында ғылыми-зерттеуші пилот ретінде жұмыс істеді, NASA бағдарламаларын қолдау мақсатындағы түрлі ұшу сынақтары мен ғылыми-зерттеу жобаларына қатысты. 1974 жылы ол Space Shuttle жаттығу ұшағының жобалық пилоты болып тағайындалды және 1976 жылы пайдалануға берілуіне дейін осы ұшақтардың жобалануына, дамуына және сынақтарына қатысты. 1976 жылдың қаңтарында ол Шаттл жаттығу ұшағын пайдалануға жауапкершілікпен Шаттл жаттығу ұшағы операциялық басқармасының бастығы болып тағайындалды және 1978 жылдың қаңтарында NASA астронавт кандидаты ретінде таңдалғанға дейін осы лауазымда қызмет етті. 1979 жылдың тамызында бір жылдық оқу-жаттығу кезеңін аяқтағаннан кейін ол Space Shuttle ұшу экипажына қатысуға құқылы болды. 1979 жылдан 1983 жылға дейін Григгс бірнеше Space Shuttle инженерлік жұмыстарына қатысты, оның ішінде Head Up Display (HUD) жақындау және қону авиациялық жүйесін әзірлеу және сынау, Адамды маневрлеу құрылғысын (MMU) әзірлеу, орбитадағы кездесу және ұшу кезеңінің бағдарламалық қамтамасы мен процедураларын анықтау және тексеру. 1983 жылдың қыркүйегінде ол 1985 жылдың 12-19 сәуірінде ұшқан STS-51D рейсі үшін миссия маманы ретінде экипажға дайындық бастады. Ұшу барысында Григгс ғарыш бағдарламасының алғашқы жоспардан тыс кеңістіктегі қызметін (ғарыш серуені) жүзеге асырды. Бұл ғарыш серуені үш сағаттан астам уақытқа созылды, осы уақыт ішінде спутникті құтқаруға дайындық жұмыстары аяқталды. Ол қайтыс болған кезде Григгс 1989 жылдың қарашасында ұшырылуы жоспарланған Қорғаныс министрлігінің арнайы миссиясы STS-33 пилоты ретінде ұшу экипажының жаттығуларына қатысып жатқан. Ол Арлингтон ұлттық зиратында жерленді.