Кіріспе

Америка Құрама Штаттарының ұлттық тарихи орны

АҚШ үкіметінің қару-жарақ қоймасы

Спрингфилд арсеналы, ресми түрде Массачусетс штатының Спрингфилд қаласында орналасқан Америка Құрама Штаттарының арсеналы және қару-жарақ қоймасы, 1777 жылдан 1968 жылы жабылуына дейін Америка Құрама Штаттарының әскери атыс қаруын өндірудің басты орталығы болды. Бұл – алғашқы федералдық қару-жарақ қоймасы және Америка Құрама Штаттарында қару-жарақ өндіруге арналған алғашқы фабрикалардың бірі. Бұл орын Спрингфилд Армория Ұлттық тарихи орны ретінде сақталған, Батыс Массачусетс ұлттық парк жүйесінің жалғыз бөлімшесі. Мұнда әлемдегі ең ірі тарихи американдық атыс қаруларының коллекциясы жиналған. Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде АҚШ-тың негізгі арсеналы ретінде танылған, кейін Шайс көтерілісі кезінде қақтығыс ошағы болған Спрингфилд арсеналы 19 және 20 ғасырларда алмастырылатын бөлшектер, конвейерлік жаппай өндіріс және сағаттық еңбекақы сияқты заманауи бизнес-практикалар сияқты әлемдік маңызы бар көптеген технологиялық инновациялардың орталығына айналды. Бұл нысан Америка Азамат соғысында шешуші роль атқарды, Одақ әскерлері қолданған қару-жарақтың көп бөлігін өндірді, оның жалпы көлемі Конфедерацияның қару-жарақ өндірісінен 32:1 есе көп болды. Американдық тарихшы Мерит Ро Смит машина жасаудағы жетістіктердің арқасында өндіріс қуаты 25 еседен астам артқанын – 1860 жылы 9601 мылтықтан 1864 жылы 276 200 мылтыққа дейін өскенін айтады, бұл екінші өнеркәсіптік революцияның жаппай өндірісі мен 20 ғасырдың конвейерлік өндірісіне негіз болды. 1794 жылдан 1968 жылға дейін Спрингфилд арсеналында жасалған көптеген атыс қаруларының үлгілері "Спрингфилд мылтықтары мен винтовкалары" деп аталады.

Құрылтай (1777)

Жергілікті және отаршылдық әскерлер 17 ғасырда Спрингфилд қару-жарағы орналасқан жарды, әсіресе Король Филипп соғысы кезінде Спрингфилдке жасалған шабуылдан кейін, оқу-жаттығулар үшін пайдаланды. 1777 жылы Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде Джордж Вашингтон генерал Генри Нокс, оның артиллерия басшысы, арқылы ұсынылғаннан кейін Спрингфилд қару-жарағының орнын қарап, бекітті. Сол кездегі шағын қала Спрингфилд, Массачусетс, географиялық тұрғыдан айқын артықшылықтар ұсынды – ол үш өзеннің (оның ішінде ірі Коннектикут өзенінің) тоғысында және Нью-Йорк, Бостон, Олбани және Монреаль қалаларына бағытталған төрт маңызды жолдың жанында орналасқан. Бұған қоса, Спрингфилд Коннектикут өзенінің алғашқы сарқырамасының (Энфилд сарқырамасы) солтүстігінде жатыр, ол теңізге жүретін кемелер үшін өте тік болып табылады. Осылайша, Спрингфилд Коннектикут өзеніндегі теңіз кемелерінен қорғалған алғашқы қала болды. Арсеналдың өзі Вестфилд өзенінің сағасында, Коннектикут өзенінің кең жазығына көрінетін, цитадель сияқты биік жардың үстінде орналасқан. Генерал Нокс Вашингтонмен келісіп: «Спрингфилдтен жоғары жатқан жазық, кез келген жағдай бойынша, ең қолайлы жерлердің бірі» деді. 1777 жылы патриоттар «Спрингфилдтегі арсенал» құрды, ол соғысқа қажетті патрондар мен қару-жарақтарды өндіруге арналған. Революция кезінде арсеналда мылтықтар, зеңбіректер және басқа да қару-жарақтар сақталды. Патриоттар казармалар, шеберханалар, қоймалар және дәріхана салды. Революциялық соғыс кезінде отаршылар қару-жарақ жасады деген күмәндар бар. Соғыстан кейін армия бұл нысанды болашақта қажет болуы мүмкін қару-жарақтарды сақтау үшін сақтап қалды. 1780 жылдары Спрингфилд арсеналы ірі оқ-дәрі және қару-жарақ арсеналы ретінде жұмыс істеді. Кейіннен өндіріс маңызды болғанда, арсенал Спрингфилдтің оңтүстігіне және батысына қарай, су электр қуатын алуға болатын екінші аймаққа кеңейтілді. Сол кезде Милл өзеніне бөгет салынып, бір шақырымдық көл – Уотершопс көлі пайда болды. Басты шеберханалар бөгеттің артында, ал оның астында құйма зауыты салынды. Бұл зауыт жаңартылып, Спрингфилд және Гаранд мылтықтарын өңдеудің көп бөлігі онда жүргізілді. Президент Джордж Вашингтон Дэвид Эймсті қару-жарақтың алғашқы бастығы етіп тағайындады. Оның әкесі, капитан Джон Эймс, колониялық армияға қару-жарақ берген темірші болған. 1787 жылдың 25 қаңтарында мыңдаған Шейс жасағының мүшелері Спрингфилд қару-жарағына шабуыл жасап, одан қару-жарақтарды тартып алып, үкіметті өзгертуді көздеді. Сол күні Спрингфилд қару-жарағын штаттық милиция қорғады, олар көтерілісшілерге жүзімшар оқтарды атып, оларды қашуға мәжбүр етті. Бұл қақтығыс шешуші болды, өйткені Шейс көтерілісі көп ұзамай басылды, ал оның кейбір қатысушылары мемлекетке қарсы қылмыс жасағаны үшін сотталды. 1795 жылы Спрингфилд қару-жарағы жаңа мемлекеттің алғашқы мылтығын – 1795 жылғы үлгідегі мылтықты шығарды, ол американдық революция кезінде француз армиясын қаруландырған француздық Шарлевиль мылтығының үлгісімен жасалған.

XIX ғасырдың басында

1812 жылғы соғыс кезінде Америка армиясын қару-жарақпен қамтамасыз етуде қару-жарақ қоймасы маңызды рөл атқарды. Соғыс министрлігіне ай сайынғы есептері желіде қолжетімді, және олар 1814 жылы 9588 жаңа мылтық жасалғанын, ал сол жылы 5190 ескі мылтық жөнделгенін көрсетеді. Қаржыландырудың бірнеше рет кешіктірілгені туралы хабарлады. Спрингфилд қару-жарақ қоймасының арқасында Спрингфилд қаласы өнертабыс пен дамудың ұлттық орталығына айналды. 1819 жылы Томас Бланшар мылтық ағаштарын жаппай, біркелкі өндіруге арналған арнайы токарлық станок ойлап тапты. Томас Бланшар Спрингфилд қару-жарақ қоймасында 5 жыл жұмыс істеді. Станок шебер емес жұмысшыға да бір-біріне ұқсас, қисық пішіндерді жылдам және оңай жасауға мүмкіндік берді. Үлкен барабан екі дөңгелекті айналдырды: біреуі металл мылтық пішінінің контурларын бақылайтын үйкеліс дөңгелек, ал екіншісі – ағашта дәл сол пішіндегі көшірме жасау үшін үйкеліс дөңгелектің қозғалысын қайталайтын кескіш дөңгелек. 1840 жылдары ескі кремнийлі мылтықтардың орнына, ұзақ мерзімді қарулардың сенімділігі мен қарапайымдылығын арттырған соққылы тұтандыру жүйесі келді. Спрингфилд қару-жарақ қоймасы өнеркәсіптік революцияның дамуы мен ықпалына зор үлес қосты. Бұл, әсіресе, әскерилердің ауыстырылатын бөлшектерге деген қызығушылығынан туындады, ол майдан шайқасында жөндеуге қарағанда қарудың бөлшектерін ауыстырудың оңайырақ болатындығы туралы теорияға негізделген. Шынымен ауыстырылатын бөлшектерді жаппай өндіру үшін машиналарды кеңінен пайдалану, өлшеуді жақсарту, сапаны бақылау және еңбекті бөлу қажет болды – бұл өнеркәсіптік революцияның барлық белгілері. Осы жеке компоненттерден құрастыру желісінің идеясы пайда болды. Спрингфилд қару-жарақ қоймасы бизнесті басқарудың жақсартылған әдістеріне де үлес қосты. 1815 жылы басқарушы болып тағайындалған полковник Розуэлл Ли орталықтандырылған басқаруды, жалақы, жұмыс уақыты және материалдар бойынша есептеуді, сондай-ақ өндіріс ортасында тәртіпті күшейтті – бұл барлық бизнес-практикалар бүгінге дейін қолданылуда. 1843 жылы Генри Уодсворт Лонгфеллоу қару-жарақ қоймасына сапар жасап, "Спрингфилдтегі қару-жарақ қоймасы" атты өлеңін жазды. Соғысқа қарсы өлеңде сол кезде онда 1,000,000-ға жуық жиналған, ашық тіректе тік орналастырылған дайын қарулардың қатары сипатталған: "Ұлы орган сияқты, жылтыраған қарулар көтеріледі".

XIX ғасырдың аяғы

Американдық Азамат соғысының басында Харперс Ферри қару-жарақ қоймасының қирауымен Спрингфилд қару-жарақ қоймасы қысқа мерзімге үкіметтік қару-жарақ өндірушісіне айналды, ал 1862 жылы Рок-Айленд арсеналы құрылды. Осы кезеңде өндіріс американдық өндірісте бұрын-соңды болмаған деңгейге жетті, 1860 жылы 9 601 мылтық өндірілсе, 1864 жылы 276 200-ге дейін өсті. Бұл жетістіктер соғыс кезінде Одаққа Конфедерациядан басым технологиялық артықшылықты ғана емес, сонымен қатар соғыстан кейінгі екінші өнеркәсіптік революция мен 20 ғасырдың машина жасау қабілеттерін дамытуға ықпал еткен жаппай өндірістің алға басушысы болды. Американдық тарихшы Мерит Ро Смит Спрингфилд мылтықтарының ерте құрастырылуын және кейін Форд Т моделінің өндірісін салыстырды. Соңғысында көптеген бөліктер болғанымен, 1913-1915 жылдардағы автомобиль құрастыру желісінің алғашқы жылдарында шамамен бірдей санда бірліктер өндірілді, бұл 50 жыл бұрын қару-жарақ қоймасы жасаған жаппай өндіріс жетістіктерінің нәтижесі болды. АҚШ Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан кезде шамамен 843 239 стандартты 1903 үлгісіндегі мылтықтар өндірілді. Дегенмен, бұл АҚШ әскерін Бірінші дүниежүзілік соғыстың ауқымында қаруландыруға жеткіліксіз болды. Соғыс кезінде Спрингфилд қару-жарақ қоймасы 265 620-дан астам 1903 үлгісіндегі мылтықтар өндірді. Сонымен қатар, Соғыс министрлігі американдық әскерге көмектесу үшін M1917 Enfield мылтығын өндіруге келісімшарт жасады. Бұл, Рок-Айленд арсеналында өндірілген қосымша 47 251 мылтықпен және қолданыстағы қару-жарақпен бірге, соғысқа қажетті жабдықтауды қамтамасыз етті. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Спрингфилд қару-жарақ қоймасы барлық қуатын M1903 мылтықтарын өндіруге жұмсағанға дейін шамамен 25 000 M1911 пистолеттерін өндірді. 1919 жылы Джон Гаранд 31 жасында Спрингфилдке келді, онда ол жартылай автоматты мылтықты жасаумен айналысты. Келесі бес жыл ішінде мылтыққа көптеген жобалар ұсынылды, бірақ ешқайсысы әскердің қатаң талаптарына сай келмеді. 1924 жылы Гаранд қосымша сынақтарға жіберілген дизайн ұсынды. Бұл әйгілі M1 немесе «Гаранд мылтығы» болды. 1936 жылы әскерге қабылданды, ал келесі жылы өндіріс басталды. Бұл қару-жарақ қоймасының тарихындағы ең ірі өндіріс күшін бастады: M1 мылтығының өндіріс тарихында Спрингфилд қару-жарақ қоймасы 4,5 миллионнан астам мылтықтар шығарды. M1-дің шайқастағы дәлдігі мен беріктігі жоғары бағаланды. Генерал Дуглас Макартур Батаандағы қаһарлы шайқастар кезінде қару-жарақ департаментіне M1 туралы хабарлап, «Жауынгерлік жағдайда ол механикалық ақауларсыз жұмыс істеді және қазбаларда қолданғанда шаң мен кірден тоқтаулар болған жоқ. Ол бір апта бойы тазалау немесе майлаусыз үздіксіз жұмыс істеді» деді. M1 мылтығының жауынгерлік рөліне тағы бір құрметті әскери шенеунік, генерал Джордж С. Паттон, 1945 жылғы 26 қаңтарда Армияның қару-жарақ департаментіне былай деді: «Менің пікірімше, M1 мылтығы – жасалған ең ұлы шайқас құралы».

ХХ ғасырдың аяғы

Армморидің соңғы ұсақ қаруы М14 мылтығы болды, ол, негізінен, М1 Гарранның күшті жаңартылған нұсқасы еді. М14 1959 жылдан 1964 жылға дейін өндірілді және 1964 жылдан 1970 жылға дейін М16 мылтығымен біртіндеп алмастырылғанға дейін АҚШ Армиясының негізгі жауынгерлік мылтығы болды. М14 жылдар бойы дамып, қазіргі заманғы снайперлік мылтық – М21-ге айналды. АҚШ Вьетнам соғысына қатысқан кезде Спрингфилд қару-жарақ зауыты мылтықтар ғана емес, сонымен қатар құрлықта және әуеде қолданылатын пулеметтер, граната тастағыштар және олармен байланысты жабдықтарды да жасады. Көптеген қару-жарақтар қару-жарақ зауытында өндірілмеді, бірақ жеке мердігерлер үшін жоспарлар мен техникалық талаптар жасалды, олар оларды басқа жерде құрастырды, бұл американдық жеке қару-жарақ өнеркәсібіне экономикалық серпіліс әкелді.

Ұлттық тарихи нысан ретінде жабылуы және қайта туылуы (1968 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

1968 жылы АҚШ қорғаныс министрі Роберт Макнамара Спрингфилд қару-жарақ қоймасын жабу туралы хабарлады. Қойманың сыртқы бөліктері, соның ішінде "Су шеберханалары" өндіріс орындары сатылды, олар Ұлттық тарихи орындар тізілімінде Су шеберханалары қару-жарақ қоймасы деп тіркелген. Басты нысан сақталды және мүлік қала мен штатқа берілді. Қазір ол Спрингфилд қару-жарақ қоймасы Ұлттық тарихи орны болып табылады және оны Ұлттық саябақтар қызметі басқарады. 2011 жылға қарай, Спрингфилд қару-жарақ қоймасының артындағы 35 акр (және оның бірнеше бұрынғы ғимараттары) Спрингфилд техникалық қауымдастық колледжіне (STCC) тиесілі болды. STCC – Массачусетс штатындағы жалғыз "техникалық" қауымдастық колледжі, ол Спрингфилд қару-жарақ қоймасы орнындағы технологиялық инновациялар дәстүрін жалғастыруды мақсат етеді. Бас арсенал ғимараты мен Командирлер үйі 1987 және 1991 жылдар аралығында Спрингфилд, Массачусетс штатының Шығыс бас мердігерлерімен күрделі жөндеуден өтті. Бас арсеналда қазір Спрингфилд қару-жарақ мұражайы орналасқан, оған Бентон шағын қару-жарақ коллекциясы кіреді, ол қару-жарақ коллекцияларының ең ірілерінің бірі болып табылады.

"Спрингфилд қару-жарақ зауыты" атауын пайдалану

1968 жылы АҚШ армиясының Спрингфилд қару қоймасы жабылғаннан кейін, Техас штатының Девайн қаласындағы L. H. Gun Co. компаниясы атаудың танылуын пайдалану үшін Springfield Armory, Inc. деп өзгертілді. Бастапқы Спрингфилд қару қоймасы мен Springfield Armory, Inc. арасында ешқандай байланыс немесе лицензиялық келісім жоқ, соңғысының коммерциялық веб-сайтында бұрынғысының тарихын көрсеткеніне қарамастан. Компанияның өнімдеріне M1911 тапаншалары және M1A мылтықтарының сериясы кіреді.