Кіріспе

Garden State – 2004 жылы түсірілген американдық романтикалық комедиялық драма. Авторы және режиссері – Зак Брафф. Фильм 26 жасар актер және официант Эндрю Ларгеманның (Брафф) анасы қайтыс болғаннан кейін Нью-Джерсидегі туған қаласына оралуы туралы. Брафф фильмді өзінің жеке өмірінен алынған оқиғаларға негіздеген. Ол 2003 жылдың сәуір және мамыр айларында түсіріліп, 2004 жылдың 28 шілдесінде көрсетілімге шықты. Нью-Джерси фильмнің негізгі түсірілім алаңы болды. Garden State жағымды пікірлер алды және кассада табысқа жетті. Бұл фильм Санденс кинофестивалінің ресми іріктеуінен өтті. Брафф таңдаған фильмнің саундтрегі «Фильм, теледидар немесе басқа визуалды медиа үшін ең жақсы жинақталған саундтрек альбомы» номинациясы бойынша «Грэмми» сыйлығын жеңіп алды.

Сюжет

Ауыр жағдайда жүрген актер Эндрю Ларгеман ұшақ апатына ұшырап отырғанда ұйқыдан оянып, әкесі телефон арқылы хабарласып, Эндрюге анасы қайтыс болғандықтан үйге оралуы керектігін айтады. Эндрю Лос-Анджелестен Нью-Джерсиге барып, жерлеуге қатысады. Ол қабір қазушыларды бұрынғы достары Марк пен Дейв деп таниды, олар оны сол түні тойға шақырады. Үйінде әкесі Андрюдің бас ауыртпалығы үшін дәрігерге қарастыруға көмектеседі. Сол түні Эндрю тойға барады, онда ол Марк, Дейв және Джессимен кездеседі, ол үнсіз Velcro-ны жасағаны үшін жаңа ғана байлық жинаған ескі дос. Марихуана мен экстазиді ішіп алғаннан кейін, ол әлі де оңаша күйде. Тойдан кейінгі таңертең Эндрю кездесуге барады. Күту бөлмесінде ол Сэм есімді жасөспірім әйелді кездестіреді, ол патологиялық өтірікші. Кейін ол көбінесе неге өтірік айтатынын білмейтінін және кейін әрқашан мойындайтындығын түсіндіреді. Эндрюдің дәрігермен кездесуінде Эндрюдің 10 жасынан бастап литий және басқа да көңіл-күйді тұрақтандыратын дәрілерді, сондай-ақ антидепрессанттарды қабылдағаны, бірақ жақында оларды қабылдауды тоқтатқаны белгілі болды. Оның айтуынша, оны дәрі-дәрмектерді психиатр - әкесі берді. Эндрю Сэмді кеңседен тауып, үйге апарып салуды ұсынады. Сэм оны үйіне шақырады, онда ол оның анасымен кездеседі, ол Сэмнің эпилепсиясы бар екенін байқамай айтады. Эндрю Сэмге анасының өлімі туралы айтады, ал Сэм жылап, оның хомстерын мақтап айтады. Үйге оралған соң, Эндрюдің әкесі оған қарсы шығып, Эндрю кетер алдында әңгімелесуді талап етеді. Кейіннен, Әндір мен Джесси Марқа басқа бір қабір қазғанда, зиратта отырады. Андрей Марқаның мәйітті жерлеп жатқан жерінен зергерлік бұйымдарды ұрлап жатқанын байқайды. Содан кейін Эндрю Сэмнің үйіне қайта оралады, екеуі күннің қалған бөлігін бірге өткізеді, кейіннен Джессидің үйінде достарына қосылады. Эндрю Сэмге тоғыз жасында анасын ашу-ызаға батып, оны ыдыс-аяқ жуғыш машинаны құлатып, оны параличтен қалдырғанын айтады; ол әкесі анасының сал болып қалғаны үшін өзін кінәлайтынын және "ашуын басу" үшін дәрі-дәрмек қабылдағанын айтады. Сэм тыңдайды, ал Эндрю оған деген сезімдерін мойындайды. Келесі күні Марк Андреске өзіне арналған сәлемдесу сыйлығын табуға көмектесу керектігін айтады. Сэм, Эндрю және Марк күнді бірге өткізеді, оны Ньюарктағы карьерде аяқтайды, онда Марк Альберт есімді адаммен сөйлеседі, ол кен орнына кіргендерді ұстап қалу үшін жұмыс істейді. Үшеуі де Альберт пен оның әйелі неге карьерде өмір сүруді таңдағанын талқылайды. Альберт сол жерде өмір сүру және карьерді зерттеу "бұрын ешқашан жасалмаған, мүлдем бірегей нәрсе жасау" екенін түсіндіреді, бұл Сэмнің бұрынғы сөзін бейнелейді. Ақырында Альберт отбасымен бірге өмір сүрудің маңызды екенін түсіндіреді. Эндрю әңгімеге құлақ асып, жаңбыр астында тасталып кеткен кранның үстіне шығып, Сэм мен Маркпен бірге карьерге кіреді. Содан кейін Сэм екеуі бір-бірінен сүйіседі. Сэм мен Эндрю сыйлыққа кейін қарайтын болса, бұл Эндрюдің анасының сүйікті салтанаты, Марк оның қабірінен ұрлап, сатып, кейіннен тауып алған заттардың бірі. Ақырында Эндрю әкесіне сөйлеседі және анасының апатына ол кінәлі емес екенін және өмірінің қалған бөлігін дәрісіз өткізетінін айтады. Ол әкесіне кешірім жасап, онымен қарым-қатынасын жақсартқысы келетінін айтады. Ертеңіне, Эндрю әуежайда Сэммен қоштасады, ал ол оны кетіп қалмауға шақырады. Ол қыздың өмірін өзгерткенін мойындайды, бірақ қарым-қатынасты жалғастыру үшін әлі де жеке мәселелерін шешуі керек екенін мойындайды. Эндрю ұшаққа отырса, Сэм телефон будкасында жылап жатыр. Эндрю ойынан айнып, Сэмге қайта оралады және одан басқа өмірін жоғалтқысы келмейтінін айтады. Ол не істеу керектігін ойлайды, содан кейін екеуі бір-бірін сүйеді.

Өндіріс

Garden State – Брэфтің режиссерлік дебюті және алғашқы сценарийі. Фильмнің бастапқы атауы Брэфтің кейіпкеріне сілтеме жасайтын «Large’s Ark» болған (фильмде Альберт өзінің кемесін еске салады), бірақ оның мағынасын ешкім түсінбегендіктен ол атау өзгертілді. Атау Нью-Джерси штатының лақап атына және Эндрю Марвеллдің «Бақ» атты өлеңінен алынған («Сол бақытты бақ мемлекеті / Адам серіксіз кезінде») шумақтарына сілтеме жасайды. «Garden State» 2003 жылдың сәуір және мамыр айларында 25 күн ішінде, 2,5 миллион долларлық бюджетпен түсірілді; оның көп бөлігі Rocket Mortgage компаниясының негізін қалаушысы және тұңғыш рет фильм продюсері болған Гэри Гилбертпен қаржыландырылды. Фильмнің көп бөлігі Брэфтің туған қаласы – Нью-Джерси штатының Оңтүстік Оранж қаласында түсірілді.

Музыка

Фильмге қосылған музыканы Брафф жеке өзі таңдаған. Ол таңдаулары туралы былай деді: «Негізінен, сценарий жазып жатқан кезімде өмірімді сүйемелдеген барлық музыкадан тұратын микс-дискі жасадым». Брафф 2005 жылы «Фильм, теледидар немесе басқа визуалды медиа үшін ең жақсы жинақ саундтрек альбомы» номинациясында «Гремми» сыйлығын жеңіп алды. Фильмнің трейлері «Алтын трейлер» сыйлығында «Ең жақсы музыка» номинациясы бойынша марапатқа ие болды. «Broadcast Film Critics Association» оны «Ең жақсы саундтрек» номинациясына ұсынды.

Тақырыптар

Басты кейіпкердің әкесі оны литий карбонаты бар таблеткалармен өз сезімдерінен "қорғап" келеді. Брэфф фильмнің тақырыптарын "махаббат, жақсырақ сөз таппай" деп сипаттайды. Бұл – ояну туралы фильм. Бұл – іс-қимылға көшу туралы фильм. Бұл фильм өмірдің қысқа екендігі туралы, сондықтан қазірдің өзінде батыл қадам жасау керек екендігін көрсетеді. Менің кейіпкерім былай дейді: "Мен 26 жастамын, және мен өмірімнің барлығын басқа бір нәрсенің басталуын күтіп өткіздім. Енді түсіндім, осы ғана бар екенін, енді осылай өмір сүруге тырысамын". "Менің ойымша, дене жасөспірім шақта, ал сана жиырма жасқа келгенде жетіледі", – дейді ол. "[Эндрю] отыздан асқанда кездесетін мәселелермен күресіп жатыр. Ол адасып, жалғыздыққа ұшырады, мен өзімді жиырма жаста осылай сезіндім". Фильм ішінара автобиографиялық, сценарий жазып жатқанда Брэфтің өзінің сезімдерін көрсетеді. Ол былай деп сипаттады: "Garden State жазғанда, мен толығымен депрессияда болдым, үстелдерге қызмет етіп, өмірімде ең жалғыз сезінгенімді сезіндім. Сценарий – менің сезімдерімді білдірудің бір жолы болды; жалғыздық, оқшаулану, 'қарапайым' және тіпті болмаған жерге сағыныш".

Шығару

Фильм алғаш рет 2004 жылғы 16 қаңтарда Санденс кинофестивалінде көрсетілді, онда Fox Searchlight Pictures және Miramax бірлескен кәсіпорны оны 5 миллион долларға сатып алды, бұл фильмнің бюджетінен екі есе көп. Fox Searchlight Pictures президенті Питер Райс фильм туралы: «Фильмнен қатты ләззат алғандықтан, Garden State-ті бүкіл әлемдегі көрермендерге жеткізу үшін Miramax-пен жұмыс істеуге асығамыз», – деді. Наурыздан шілде айының ортасына дейін фильм басқа кинофестивальдерде көрсетілді, содан кейін 28 шілдеде Солтүстік Америкада шектеулі прокатқа шықты. Ол сол жылы Мемориалдық демалыс күнінен бастап экранға шығарған әр фильмнің орташа көрсеткіші бойынша есептегенде, тізімде бірінші орынға шыққан төртінші ойындық фильм болды. Fox Searchlight дистрибуция президенті Стивен Гилула фильмнің сәттілігін Браффтың фильмнің кинотеатрлардағы тұсаукесеріне дейін өткізген жарнамалық турнесі мен ауыздан ауызға тараған жақсы пікірлерге байланыстырды. Гилула былай деді: «Зак [Брафф] ел бойынша турнеге шықты, ал біз ауыздан ауызға тараған көрсетулерді ұйымдастырдық, онда адамдарды кері қайтаруға тура келді. Зак [көрсетулерден] кейін сұрақ-жауап сессиясын өткізді». 2004 жылдың соңынан 2005 жылдың ортасына дейін Garden State көптеген фестивальдерде көрсетілді және 30-дан астам елде жарық көрді. Шектеулі прокатта фильм Солтүстік Америка кассасында 26,7 миллион доллар, ал әлем бойынша 35,8 миллион доллар тапты. Premiere журналынан Питер Дебрюдж: «Garden State түсінеді. The Graduate фильмінен бері ересек өмірге қадам басқандағы әдемі қорқынышты осыншалықты нақты бейнелеген фильм болған емес». Chicago Sun Times газетінен Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыздың үшеуін берді және былай деп жазды: «Бұл мінсіз фильм емес; ол шарлап, айналып, түсініксіз жолдармен жүреді. Бірақ ол ақылды және конвенциялық емес, әр детальді жақсы сезеді». Кейбір сын-пікірлер көбінесе келіспеді. Variety журналынан Тодд Маккарти: «Бөлшектік және ақырында маңызсыз секілді». The A.V. Club журналынан Кит Фипс: «Garden State өзінің айқын шармасына сүйеніп, соңғы бөлімдерінде тоқтаусыз келеді».

Маникалық ақынның арман қызы

Натали Портманның Сэм кейіпкері «Маник пикси түсінің қызы» типінің мысалы ретінде жиі келтіріледі. Бұл термин «Garden State» фильмі жарық көргеннен кейін жақын арада пайда болған, бірақ бастапқыда басқа бір фильм туралы айтылған.

Марапаттар

Empire журналы «Гарден-Стейт» фильмін «Барлық уақыттың 500 ең ұлы фильмі» тізімінде 393-ші орынға қойды. 2014 жылы Rolling Stone журналының Джо́н Дола́н «Гарден-Стейт» фильмін «Голливудты инди-попқа қауіпсіз етуге көмектескен фильм» деп атады. 2004 жылғы Санденс кинофестивалінде Бас жүлдеге үміткер болғаннан бөлек, Брафф Чикаго киносыншылары қауымдастығынан «Жаңа режиссер», Флорида киносыншылары шеңберінен «Паулин Каэлдің жаңа аты», Ұлттық киносыншылар кеңесінен «Жаңа режиссер», Финикс киносыншылары қоғамынан «Жылдың атылымы» және Голливуд кинофестивалінде «Жылдың жаңа режиссері» сыйлықтарын алды.

Үй медиасы

Кинотеатрлардағы шектеулі көрсетілімнен кейін, фильм 2004 жылдың 28 желтоқсанында DVD форматында шыққанда көбірек танымалдылыққа ие болды, оған түсіндірмелер, жойылған көріністер және қосымша материалдар енгізілген. Алғаш рет Blu-ray нұсқасы Ұлыбританияда 2012 жылдың 19 ақпанында жарық көрді. АҚШ-та Blu-ray 2014 жылдың 4 наурызында шықты.