Кіріспе

1986–1989 жылдар аралығындағы жапон аниме телесериалы, сол аттас мангаға негізделген.

Dragon Ball (ドラゴンボール) – Toei Animation студиясының өндірісіндегі жапон аниме телесериалы. 1986 жылдың 26 ақпанынан 1989 жылдың 19 сәуіріне дейін Fuji TV арнасында 153 эпизодтан тұрады. Сериал Акира Торияманың 1984 жылдан 1995 жылға дейін Weekly Shōnen Jump журналында жарияланған сол аттас манга сериясының алғашқы 194 тарауына сәйкес жасалған. Сериал әлемнің 81 елінде көрсетілді және Dragon Ball франшизасының алғашқы телесериалдық бейімделуі болып табылады. Сериалда маймыл құйрығы мен ерекше күші бар, жамандықпен жеке қолдарымен күресетін жас бала Гокудың басынан өткен оқиғалар баяндалады. Фильмдерге бейімделулер: «Дракон-бол: Қанды рубиннің қарғысы» (1986), «Дракон-бол: Шайтан сарайындағы ұйықтап жатқан ханшайым» (1987) және «Дракон-бол: Мистикалық оқиға» (1988) кіреді. Сериалға «Дракон-бол Z», «Дракон-бол GT» және «Дракон-бол Super» сериалдары жалғасы ретінде түсірілді. АҚШ-та шыққан Dragon Ball сериясының ағылшын тіліндегі дубляжы мазмұны мен диалогтары өңделді.

Император Пилаф Сагасы

Сериал орманда жалғыз өмір сүретін, жеті мистикалық Аждаһа шарын (ドラゴンボール) іздеп жүрген Булма есімді жасөспірім қызбен дос болатын, маймыл құйрықты жас Гоку жігітімен басталады. Олар бірге мәңгілік аждаһар Шенронды шақырып, оны шақырушыға кез келген тілегін орындау мүмкіндігін береді. Саяхат Гокуды Роши ұстазымен және пішін өзгертетін шошқа Оолоңмен, сондай-ақ шөлдегі қарақшы Ямчамен және оның серігі Пуармен, ал Бұқа патшамен кездестіреді, олар кейіннен оның одақтастарына айналады; Гоку есімдерін білмей үйленуге келісетін Чи Чимен; және әлемді билеуді қалайтын көк терілі имп Император Пилафпен. Олонг Пилафтың тілегін орындауына бөгет қойып, өте әдемі іш киім тілейді. Әр тілек орындалғаннан кейін, Аждаһа шары бүкіл әлемге тарап кетеді және ерекше түске енуіне бір жыл уақыт керек болады.

Жауынгерлік өнердің әлемдік турнирі Сага

Аждаһа шарын тауып, оларды қолданғаннан кейін, Гоку әлемге әйгілі жекпе-жек шебері Рошидің жетекшілігімен Әлемдік жекпе-жек турниріне (天下一武道会) қатысу үшін қатаң жаттығудан өтеді. Бұл турнир әлемнің түкпір-түкпірінен келген жауынгерлерді тартатын бәсекелестік шайқас. Криллин есімді монах Гокудың жаттығу серігі және қарсыласы болады, бірақ олар тез арада ең жақын достарға айналады. Бірнеше ай Роши шебермен жаттыққаннан кейін, Гоку мен Криллин бес жылда бір рет өтетін турнирде өнер көрсетеді. Олар түрлі қарсыластармен күресіп, Ямча Джеки Чун деген құпия адаммен шайқасады, ол сырт көрінісі мен әрекеттерімен Роши шеберіне өте ұқсайды. Турнир барысында Гоку мен Джеки Чун финалда кездеседі, ал сағаттар бойы соққан шайқастан кейін Джеки Чун Гокудың өзінің барлық қимылдарын қайталайтынын байқайды. Гоку өте кішкентай екенін түсінген Джеки Чун оған аспаздық тепкі беріп, Гоку да соққы қайтаратынын білгендіктен, оның ұзын аяғы Гокуға жетіп, оны нокаутқа жіберіп жеңіске жетеді.

Қызыл тас армиясы сагасы

Турнирден кейін Гоку марқұм атасының қалдырған Аждаһа добын қайтарып алу үшін жеке жолға шығады және Қызыл лента армиясы деп аталатын террористік ұйыммен кездеседі. Олардың кішкентай басшысы, Командир Ред, Аждаһа добын жинап, оның көмегімен өзін биік етуді қалайды. Гоку көбінесе жалғыз өзі бүкіл ұйымды, соның ішінде Қызыл лента жалдаған қауіпті жалдамалы кісі өлтіруші Таоны жеңеді. Гоку бастапқыда Таодан жеңіледі, бірақ Кориннің бағуымен жаттығудан кейін оны оңай жеңіп алады. Таоны жеңген соң Гоку достарымен қайта қосылады және олар Тао жеңген Упаның әкесін қайта тірілту үшін соңғы Аждаһа добын табу үшін Бабаға барады, бірақ бұрын Бабаның бес жауынгерін жеңуі керек. Бабаның жауынгерлерін жеңіп, соңғы Аждаһа добын тапқаннан кейін Гоку Упаның әкесі Бораны қайта тірілтеді және үш жыл бойы өздігінен жаттығуға кіріседі.

Пикколо патша сагасы

Гоку мен оның достары үш жылдан кейін Әлемдік жекпе-жек турнирінде қайта қосылады және Роши шеберінің қарсыласы, Таоның ағасы Шен шеберімен, сондай-ақ оның шәкірттері Тянь Шинхан мен Чиаотцумен кездеседі. Олар Гокудың қолынан Таоның көрінеу қаза тапқаны үшін кек алуға ант етеді. Турнирден кейін Криллин өлтіріледі, ал Гоку оның өлтірушісі Тамбурин мен зұлым Демон король Пикколоны іздеп табады, бірақ олардан жеңіледі. Демон король Пикколоны император Пилаф Мұтаито шебері әлемді жойып, билеуге тырысқаннан кейін оны мөрлегеннен кейін босатады. Гоку семіз самурай Ядзиробемен танысады, ол Гокуды Тамбуриннен жеңілгеннен кейін Коринге алып барады, онда ол емделіп, күшін арттырады. Осы уақытта Пикколо Роши мен Чиаотцуды өлтіреді, ал Аждаһа шарларын өзіне мәңгілік жастық сыйлау үшін пайдаланады, содан кейін Шенронды жойып, Аждаһа шарларын да жояды. Күш көрсету үшін Батыс қаласын жоюға дайындалып тұрған Демон король Пикколоға Тянь Шинхан қарсы тұрады, бірақ Пикколоның бір ұрпағынан жеңіліп, жарақаттанады. Гоку уақытында келіп Тиенді құтқарады, содан кейін Демон король Пикколоның көкірегіне тесік салып өлтіреді.

Пикколоның кіші сағасы

Пикколо қайтыс болғаннан кейін, оның соңғы ұлы, Пикколо-күлкірі дүниеге келеді. Корин Гокуға, Аждаһа шарын жасаған Ками, Шенрон мен Аждаһа шарынды қалпына келтіре алатынын хабарлайды, сонда Гоку қаза тапқан достарын тірілтуді тілейді, және олай болады. Ол келесі үш жыл бойы Камимен бірге жаттығуын жалғастырады, ал кейін Дүниежүзілік жекпе-жек турнирінде достарымен қайта кездеседі, сондай-ақ енді жасөспірім Чи Чи және қайта тірілген киборг Мерседес Тао да қатысады. Пикколо-күлкірі әкесінің құрметін өтеу үшін турнирге қатысады, бұл оның және Гоку арасындағы шешуші шайқасқа әкеледі. Гоку қиын жеңіске жетіп, Пикколо-күлкірін жеңгеннен кейін, ол Чи Чимен бірге кетеді және олар үйленеді, осыдан кейін Dragon Ball Z оқиғалары басталады.

Өндіріс

Казухико Торисима, Торияманың Dr. Slump және Dragon Ball-дың бірінші жартысының редакторы, Dr. Slump анимесі оның пікірінше сәтті болмағандықтан, ол және Shueisha Dragon Ball анимесіне көбірек араласты. Олар өндіріс басталғанға дейін, тіпті тауарлар туралы толыққанды мәліметтермен серияның үлкен "нұсқаулығын" жасады. Ол өзі аниме мен оның бизнес жағын қалай ұсынудың ең тиімді жолдарын зерттеді және бұл туралы Дораэмон үшін Shogakukan командасымен ақылдасты. Торияма аниме өндірісіне белсенді қатысты. Ол басталғанда, қызметкерлерге Dr. Slump-тың түс палитрасын күштеп қолдану арқылы оны тым жарқын жасап қойғанын айтты. Сондай-ақ Гоку рөліне Масако Нозаваны таңдамас бұрын дауыс берушілердің үнтаспаларын тыңдады. Ол манга жазу кезінде Нозаваның дауысын іштей еститінін айтты. Торияма Куририннің дауыстық актрисасы Майуми Танака екенін, оның "Галактикалық теміржолдағы түнде" басты кейіпкер Джованни рөлін орындағанын естігеннен кейін нақтылады. Рольдерді орындау оңай болған жоқ, Пикколоның дауысы Тошио Фурукава үнемі төмен дауыспен орындаудың қиын екенін айтты, себебі ол шоғырланбаса, оның әдеттегі жеңіл дауысы естіліп қалатын. 5 эпизодтан және бір фильмнен (1 және 3 фильмдерден монтаждалған 80 минуттық материалдан тұратын) тұратын бұл дубляж, бірнеше АҚШ қалаларында сынақтан өткеннен кейін көп ұзамай тоқтатылды және жалпы жұртқа көрсетілмеді, соның салдарынан жанкүйерлер арасында "The Lost Dub" деген атау пайда болды. Сериалдың субтитрленген жапондық нұсқасы алғаш рет АҚШ-та, Гавайидегі Nippon Golden Network арнасында көрсетілді. Сериал 1992 жылдан 1994 жылға дейін сейсенбі күндері таңғы 6:00-де көрсетілді, содан кейін арна Dragon Ball Z-ге көшті. 1995 жылы Funimation (бір жыл бұрын Калифорнияда құрылған) Dragon Ball-ды АҚШ-та тарату лицензиясын алды, бұл олардың алғашқы импорттарының бірі болды. Лицензиялау директоры Боб Бреннан Микки Маустың жапондық баламасын тапқанына сенімді болды, бірақ американдықтарды оған көндіру қиын болды. Олар Josanne B. Lovick Productions және Ocean Productions компаниясының дауыс берушілерімен келісімшарт жасап, аниме және алғашқы фильмнің ағылшын тіліндегі нұсқасын Ванкувер, Британдық Колумбияда жасады. Дубляж етілген эпизодтар мазмұны бойынша өңделді. Funimation сондай-ақ сериалды 2006 жылдан бастап Colours TV және өз Funimation арнасында көрсетті. Бұл ағылшын тіліндегі дубляж Австралия мен Жаңа Зеландияда да көрсетілді. Канада мен Еуропада AB Groupe (Blue Water Studios компаниясымен бірлесіп) альтернативті дубляж нұсқасын жасады және Funimation нұсқасының орнына осы аумақтарда көрсетті.

Мазмұнның редакциялары

Америкалық "Dragon Ball" нұсқасы Cartoon Network арнасында көптеген сандық өзгерістермен көрсетілді, олардың мақсаты – жалаңаштық пен қанды жою, сондай-ақ диалогтарды өңдеу болды. Мысалы, Пуар Олонгтың форма өзгерту мектебінен неге қуылғанын айтқанда, ол мұғалімнің іш киімін ұрлағаны туралы айтудың орнына, мұғалімнің қағаздарын ұрлағаны туралы айтылды. Кейбір сахналар уақытты үнемдеу немесе күшті зорлық-зомбылықты жою үшін толығымен өшірілді. Жалаңаштық жабылды; Гоку шомылатын сахнада Funimation бұрын цензураланбаған жерін жабу үшін кресло салған. Сериалдың толық "сагасын" қамтитын әрбір жинақ ағылшын және жапон тілдеріндегі аудио тректерін, қосымша ағылшын субтитрлерін, сонымен қатар өңделмеген бейне және аудио материалдарын қамтиды. Дегенмен, Lions Gate Entertainment компаниясы бұрынғы дубляждың үй бейне құқықтарын иеленгендіктен және Trimark компаниясы таратылғаннан кейін оларды сатып алғандықтан, сол кезде алғашқы он үш эпизодты шығару мүмкін болмады. Lions Gate Family Entertainment компаниясының алғашқы он үш эпизодқа арналған лицензиясы мен үй бейнесін тарату құқықтары 2009 жылы аяқталғаннан кейін, Funimation толық "Dragon Ball" сериясын бес жеке жинақта DVD форматында қайта жаңартып шығарды. Бірінші жинақ 2009 жылдың 15 қыркүйегінде, ал соңғысы 2010 жылдың 27 шілдесінде жарық көрді. Funimation-ның "Dragon Ball" ағылшын тіліндегі дубляжы үшінші тараптар арқылы басқа елдерде де таратылды. Madman Entertainment 2004 жылдың 10 наурызында Австралия және Жаңа Зеландияда DVD жинағында "Dragon Ball" сериалының алғашқы он үш эпизодын және алғашқы фильмін өңделмеген күйінде шығарды. Олар 2006 және 2007 жылдары бүкіл серияны қамтитын екі жинақ шығарды. Manga Entertainment 2014 жылы Ұлыбританияда Funimation-ның бес қайта жаңартылған жинағын шығара бастады. "Dragon Ball: Yo! Son Goku and His Friends Return!!" (ドラゴンボール オッス!帰ってきた孫悟空と仲間たち!! Doragon Bōru: Ossu! Kaette Kita Son Gokū to Nakama tachi!!) – "Dragon Ball Z" анимесінің екінші OVA-сы, және ол 1999 жылы қайта жасалған "Dr. Slump" аниме сериясында Гоку мен Қызыл лента армиясының қатысуымен қысқа оқиғадан кейін, шамамен он жылдан кейін "Dragon Ball" анимациясының алғашқы туындысы болып табылады. Фильмнің тұсаукесері 2008 жылдың 21 қыркүйегінде Жапонияда "Weekly Shōnen Jump" журналының қырық жылдығына арналған "Jump Super Anime Tour" іс-шарасында өтті. "Yo! Son Goku and His Friends Return!!" сонымен қатар 2013 жылдың 13 қыркүйегінде шыққан "Dragon Ball Z: Battle of Gods" шектеулі басылымына қосымша DVD-де де бар.

Фильмдер

Аниме көрсетіліп жатқан кезеңде үш анимациялық «Дракон шары» фильмі түсірілді. Біріншісі – 1986 жылғы «Қанды рубиннің қарғысы», одан кейін 1987 жылғы «Шайтан сарайындағы ұйықтаған ханшайым», ал 1988 жылғы «Мистикалық саяхат». 1996 жылы анименің он жылдығын мерекелеу мақсатында «Билікке жол» фильмі жасалды.

Бейне ойындар

1986 жылы Dragon Daihikyō ойынынан бастап, Dragon Ball негізінде бірнеше бейнеойындар жасалды. Сол жылы шыққан "Шенлонг но Назо" ойыны Жапониядан тыс елдерде алғаш рет жарық көрді. 1988 жылғы Солтүстік Америкалық нұсқасы "Dragon Power" деп аталды және Dragon Ball туралы барлық сілтемелер алынып тасталды; кейіпкерлердің аттары мен сыртқы түрі өзгертілді. Осы серияға негізделген тағы бірнеше ойындар бар: Advanced Adventure, Dragon Ball: Origins, оның жалғасы және King Piccolo Revenge.

Саундтректер

Dragon Ball бірнеше саундтректер шығарды, алғашқысы 1986 жылы жарық көрген Dragon Ball: Music Collection болды. Dragon Ball: Saikyō e no Michi Original Soundtrack толығымен он жылдық мерейтойлық фильмдегі музыкадан тұрады. 1995 жылы Funimation/Ocean американдық теледидарында қолданылған музыкасы жазылған Dragon Ball: Original USA TV Soundtrack Recording шықты.

Қабылдау

Шоудың 1995 жылғы АҚШ-тағы алғашқы көрсетілімі орташа рейтингтерге ие болды. 2000 жылы Animax спутниктік телеарнасы, Brutus ерлерге арналған журнал және Tsutaya – Жапониядағы ең ірі бейнежалдау желісі бірлесіп 200 000 жанкүйер арасында ең үздік аниме сериясын анықтау үшін сауалнама жүргізді, нәтижесінде Dragon Ball төртінші орынды иеленді. 2005 жылы TV Asahi телеарнасы "Топ-100" анимесіне қатысты екі сауалнама өткізді. Dragon Ball жалпыұлттық сауалнамада, түрлі жас топтары арасында екінші орынға, ал онлайн сауалнамада үшінші орынға шықты. Dragon Ball анимесі бірнеше рет Жапониядағы DVD сатылымы бойынша көшбасшы болды. Otaku USA журналының журналисі Джозеф Ластер Dragon Ball-ды "барлық уақыттағы ең есте қаларлық анимациялық экшн/комедия сериалдарының бірі" деп атады. Ол комедияны шоудың маңызды бөлігі деп санайды, бұл Z-мен танысқандарға қызық болуы мүмкін. DVD Talk-тың Тодд Дуглас оны "классикалардың арасындағы классика, жанрды анықтайтын шоу" деп сипаттады және "Бұл көптеген жағынан керемет, Акира Торияманың генийін бағалау үшін отакулар міндетті түрде көруі керек" деп жазды. Ол кейіпкерлердің "терең, көреген және жақсы дамыған" екенін жоғары бағалады, "Dragon Ball сияқты актерлік құрамға ие сериалдар санаулы, бұл Торияманың шығармашылық генийін көрсетеді" деп мәлімдеді. T.H.E.M. Anime Reviews сайтынан Тим Джонс шоуға бес жұлдыздың төртеуін берді, оны қазіргі заманғы күресу анимелерінің алға басушысы және әлі де үздіктердің бірі деп атады. Ол сондай-ақ, Dragon Ball Z және Dragon Ball GT-ге қарағанда оның кейіпкерлерінің дамуы айтарлықтай жоғары екенін айтты. Anime News Network сайтынан Карл Кимлингер Dragon Ball-ды "көп әрекетке толы, сирек кездесетін юмормен және шынайы оқиғалық сезіммен айтылған оқиға" деп қорытындылады. Кимлингер мен Anime News Network-тен Терон Мартин Funimation-ның сценарийді күрт өзгерту беделін атап өтті, бірақ дубляжды жоғары бағалады. Dragon Ball кейіпкерлерінің оң әсері Масако Нозаваның балаларға Гоку дауысымен жазылған жеке хабарламаларында көрінді. Нозава өз рөлімен мақтанады және оның жіберген ынталандыру сөздері комада жатқан балалардың кейіпкерлердің дауысына ден қоюына себеп болды.