Наполеонның кеңесшісі: Арман де Коленкур өмірі мен қызметі
Armand-Augustin-Louis de Caulaincourt
Арман де Коленкур (1773-1827) – Наполеон I-нің әскери шенеунігі, дипломаты және жақын кеңесшісі. Француз аристократы, Виченца герцогі. Тарихтан мақала.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз дипломаты (1773–1827)
French diplomat (1773–1827)
Арман Августин Луи де Коленкур, Висенс герцогі (kolɛ̃kuʁ, 9 желтоқсан 1773 – 19 ақпан 1827), француз әскери шенеунігі, дипломат және Наполеон I-нің жақын кеңесшісі болған.
Armand Augustin Louis de Caulaincourt, duc de Vicence (kolɛ̃kuʁ, 9 December 177319 February 1827), was a French military officer, diplomat and close advisor to Napoleon I.
Жас шағы мен отбасы
Арман де Коленкур 1773 жылдың 9 желтоқсанында Францияның солтүстігіндегі Пикардия провинциясындағы Коленкур ауылында ақсүйек отбасында дүниеге келді. Ол маркиз Луи Габриэль де Коленкурдың (1740-1808) және Анн Жозефина де Барандье де ла Шосе д’Эудің (1751-1830) үлкен ұлы болды. Оның әкесі ежелгі тәртіп кезінде де, Республика кезінде де француз армиясында қызмет етті, ал 1808 жылы қайтыс болғанға дейін Наполеон оны Империяның графы етіп тағайындады. Империя құрылғаннан кейін ол түрлі наградаларға ие болды және 1808 жылы Виченца герцогы атағын алды. 1807 жылы Наполеон оны Санкт-Петербургке елшілікке жіберді, онда Коленкур Франция мен Ресей арасындағы Тильзит одағын сақтауға тырысты. Осы кезеңде ол Александр I патшамен достық қарым-қатынас орнатты. Оның елшілік міндеттерінің бірі – Наполеон мен патшаның қарындасының арасында некелесуді ұйымдастыруға тырысу болды. Бұл жоба іске аспаса да, ол императорды ұятқа қалдырмай, келіссөздерді табысты жүргізе алды. 1811 жылы Наполеон Ресей саясатын өзгертуге дайындалып жатқанда, Коленкурды Францияға шақырды. Наполеон патшаға герцогтың «денсаулығының нашарлауына» байланысты Францияға қайтарылып алынғанын хабарлады.
Armand de Caulaincourt was born into a noble family in the village of Caulaincourt, in the province of Picardy, northern France, on 9 December 1773. He was the eldest son of Marquis Louis Gabriel de Caulaincourt (1740 1808) and Anne Joséphine de Barandier de la Chaussé d'Eu (1751 1830), married in 1770. His father served in the French Army through the ancien régime and into the Republic, being made Count of the Empire by Napoleon shortly before his death in 1808. After the establishment of the empire he received various honors and in 1808 was given the title of Duke of Vicenza, a duché grand fief. In 1807, Napoleon sent him as ambassador to St. Petersburg, where Caulaincourt endeavored to maintain the alliance of Tilsit between France and Russia. During this time he developed a friendship with the Tsar Alexander I. His tasks as ambassador included attempting to arrange a marriage between Napoleon and one of the sisters of the Tsar. Though nothing came of it, he was able to manage the negotiations without engendering an embarrassing rebuff upon the Emperor. In 1811, with Napoleon preparing to declare a change in policy with Russia, Caulaincourt was sent for to return to France. Napoleon wrote the Tsar to say the Duke was recalled to France because of the Duke's "poor state of health."
Ресейлік науқан
1812 жылы Коленкур Наполеонға Ресейге жорық жасауына қарсы қатты кеңес берді. Ол императорды көндіруге тырысты, бірақ сәтті болмады. Ол Наполеонмен бірге Grand Écuyer, яки Ат шебері ретінде болды, оған императордың және оның жақын күзетшілерінің жылқысын күтіп-ұстау міндеті жүктелді, сондай-ақ жеделхатшылар мен ордерлілерге жауапты болды. Ол императордың сол жағында мінгісіп, қажет болған жағдайда атын оған беруге дайын тұрды. Ол Бородино шайқасында императормен бірге болды, сол шайқаста Коленкурдың кіші інісі, генерал-майор Огюст Жан Габриэль де Коленкур, үлкен бекініс басып алынғаннан кейін шабуылды күшейту кезінде қаза тапты. Француздар Мәскеуді басып алғаннан кейін Коленкур императорды Ресейде қыстаудың қауіптілігі туралы бірнеше рет ескертті. Император оны Санкт-Петербургқа қарулы келісім шарттарын келісу үшін жібергісі келді, бірақ Коленкур бас тартты, себебі патша француздар Мәскеуде тұрғанда бейбіт келісімге бармайтынын айтты. Француздардың Мәскеуден кейінгі шегінуі кезінде Коленкур армияның ыдырауын байқап, Наполеонды Еуропадағы саяси жағдайды тұрақтандыру үшін тікелей Францияға оралуға шақырды. Наполеон ақырында осылай істеді және 1812 жылдың желтоқсан айында Коленкурды өзімен бірге саяхаттауға таңдады.
In 1812, Caulaincourt strongly advised Napoleon against his proposed campaign into Russia. He was unsuccessful in dissuading the Emperor. He accompanied Napoleon as Grand Écuyer, or Master of the Horse, in which he was tasked with maintaining the horses of the Emperor and his close guard, and he had charge of the despatch riders and orderlies. He rode at the Emperor's left side, and was prepared to surrender his horse to him in case there was need. He was with the Emperor at the Battle of Borodino, when Caulaincourt's younger brother, Major General Auguste Jean Gabriel de Caulaincourt, was killed while pressing forward the assault following the capture of the great redoubt. During the French occupation of Moscow that followed, Caulaincourt repeatedly warned the Emperor of the dangers of wintering in Russia. The Emperor wanted to send him to St. Petersburg to negotiate terms of an armistice, but Caulaincourt declined, noting that the Tsar would not negotiate peace terms with the French while they were still in Moscow. During the subsequent French retreat from Moscow, Caulaincourt noted the disintegration of the army, and implored Napoleon to return directly to France to stabilize the political situation in Europe. Napoleon eventually did so, choosing Caulaincourt to travel alongside him in December 1812.
Францияға оралу
Келесі айда Коленкурға сарайдың бас маршалы лауазымы берілді және ол барлық дипломатиялық келіссөздерді жүргізуге жауапты болды. Бұл лауазымға ол бұрынғы лауазым иесі, генерал Жеро Дюроктың қайтыс болуынан кейін тағайындалды. Коленкур 1813 жылғы маусымда Плезвиц қару тоқтату шартына қол қойды, ол Франция мен Пруссия және Ресей арасындағы жауынгерлік әрекеттерді жеті аптаға тоқтатты. Келесі келіссөздерде ол 1813 жылғы тамызда Прага конгресінде және 1814 жылғы 10 сәуірде Фонтенбло шартында Францияны өкілдік етті. Наполеонның биліктен бас тарқаннан кейін Эльба аралындағы жағдайы Коленкурдың еңбегінің нәтижесі деп есептеледі, ол, айтуынша, осы мәселеде патша Александр I-ге ықпал ете алды. Бурбондардың бірінші қайта орналасу кезеңінде Коленкур көзден жасырынып зейнетке шықты. Наполеон Эльбадан қашып, Францияда билікті қайта иеленгеннен кейін, Коленкур Наполеонның сыртқы істер министрі болып тағайындалды. Коленкур жүз күн ішінде Еуропаны императордың бейбіт ниеттеріне көндіруге тырысты, бірақ бұл әрекеті сәтсіз аяқталды және жетінші коалиция соғысына әкеп соқты. Наполеонның екінші рет биліктен құлауынан кейін Коленкурдың есімі Бурбондардың екінші қайта орналасу кезінде Екінші ақ террор деп аталған тұтқындау және өлім жазасын көздейтін тізімге енгізілді. Оның есімі патша Александр I-нің тікелей араласуы арқасында тізімнен шығарылды.
The following month Caulaincourt was assigned the position of Grand Marshal of the Palace and charged with all diplomatic negotiations. He assumed this position following the death of the previous office holder, General Geraud Duroc. Caulaincourt signed the armistice of Pleswitz, June 1813, which suspended hostilities between France and Prussia and Russia for seven weeks. In the following negotiations, he represented France at the congress of Prague in August 1813, and at the Treaty of Fontainebleau on 10 April 1814. The provision for Napoleon on the island of Elba after his abdication is credited to Caulaincourt, who reportedly was able to influence the Tsar Alexander I for this disposition. During the First Restoration of the Bourbons that followed, Caulaincourt lived in obscure retirement. With Napoleon's escape from Elba and his regaining power in France, Caulaincourt was chosen to serve as Napoleon's minister of foreign affairs. Caulaincourt tried to persuade Europe of the emperor's peaceful intentions during the Hundred Days, but he was unsuccessful in this, culminating in the War of the Seventh Coalition. Following Napoleon's second fall from power Caulaincourt's name was on the list of those proscribed for arrest and execution in what came to be known as the Second White Terror during the Second Restoration of the Bourbons. His name was removed from the list by the personal intervention of the Tsar Alexander I.
Кейінгі өмірі
Коленкур Парижде зейнеткерлікте өмір сүрді. Бірінші империяның саясаткерлері ішінде ол Наполеонға ең адал және берілгендердің бірі болды. Коленкурдың есімі Триумф аркасының батыс тірегіне қашалған, ал Париждегі бір көше оның құрметіне Коленкур көшесі деп аталды. Оның үлкен ұлы Наполеон III билігі тұсында сенатор қызметін атқарды. Коленкур 1827 жылы Парижде 53 жасында асқазан қатерлі ісігінен қайтыс болды, бұл ауру оның бұрынғы жұмыс берушісіне де тап келген еді.
Caulaincourt lived in retirement in Paris. Of the politicians of the First Empire, he was one of the most loyal and faithful to Napoleon. Caulaincourt's name is engraved on the Arc de Triomphe's West pillar, and a street in Paris is named Rue Caulaincourt in his honor. His eldest son served as a senator during the rule of Napoleon III. Caulaincourt died in Paris in 1827 at the age of 53, following an illness with cancer of the stomach, the same illness as his former employer.
Мемориал
Коленкур император Наполеонмен болған әңгімелерін мұқият жазып отырды. 1820 жылдары Наполеонмен бірге қызмет еткен адамдар жазған Бірінші империяның бірнеше естеліктері жарық көрді. Олардың көбі Хью Бернард Марэ, Бассано герцогының айтуынша, оқиғаларды қайта баяндауға негізделген сияқты. Коленкур бұл әңгімелердің, тұлғалардың және оқиғалардың дұрыс емес көрсетілгенін ойлады. Оған жауап ретінде Коленкур өзінің жазбаларын пайдаланып, өзінің естеліктерін жазды. Бұл жұмыс екі бөлімнен тұрды. Бірінші бөлімде автор мен Наполеонның Ресейге жорық жасамас бұрынғы әңгімелері, жорықтың өту барысы, Мәскеуді басып алу, қаланы өртеу және Ұлы армияның күйреуі туралы айтылады. Содан кейін Наполеонның оқиғалар мен әлемдік жағдайды талдауы, Парижге сапар барысында авторға айтқан сөздері келтіріледі. Естеліктердің екінші бөлімі 1813 жылдан Наполеонның бірінші тақтан бас тартуына дейінгі кезеңді қамтиды және автордың қайтыс болған уақытына дейін аяқталмай қалды. Коленкурдың естеліктерін жариялау түрлі себептерге байланысты кешіктірілді, соңында жұмыс жоғалып кетті. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін еңбек қайта табылды және оны жариялауға дайындық жұмыстары басталды. Бірнеше жылдық еңбектерден кейін 1933 жылы Жан Ханото «Наполеонмен бірге Ресейде» деген атпен толық естеліктерді жариялады. Бұл еңбек Екінші дүниежүзілік соғыстың оқиғаларымен байланысты маңызға ие болды. 1941 жылғы маусымда Германияның Ресейге шабуылының бастапқы сәттілігінен кейін, әскери тарихшы және теоретик Б.Х. Лидделл Харт 1941 жылғы қазанда британдық «The Strand» журналында жарияланған мақаласында Вермахт күтіп тұрған қиындықтарды бағалап, Коленкурдың еңбегін кеңінен пайдаланды. Соғыстан кейін, «Наполеонмен бірге Ресейде» атты кітапты көптеген неміс офицерлері Ресейге шабуыл жасаған кезде қызығушылықпен оқығандығы белгілі болды. Фридрих фон Меллентин өзінің естеліктерінде орыс әскерінің мінез-құлқын, қорғаныстағы табандылығын және бомбалауға төзімділігін сипаттағанда оған сілтеме жасады. Орталық әскер тобының қолбасшысы генерал Гюнтер фон Клюге осы еңбекке жиі сілтеме жасағандығы айтылады. Лидделл Харт соғыстан кейін көптеген неміс командирлерімен сұхбаттасты, және Клюге қаза болмағанмен, генерал Гюнтер Блюментриттің былай дегенін айтты: «Мен әлі де Клюгені ұйықтайтын бөлмесінен кеңсесіне дейін лайда илесіп, карта алдында тұрғанын және қолында Коленкурдың кітабын ұстағанын көре аламын. Бұл күнделікті айналып келген жағдай еді».
Caulaincourt had kept copious notes on his conversations with the Emperor Napoleon. In the 1820s a number of memoirs of the First Empire were published, written by individuals who had served with Napoleon. These seemed to rely on the retelling of events by Hugues Bernard Maret, Duke of Bassano, who had served as a personal secretary of Napoleon. Caulaincourt believed these to be badly misrepresented conversations, individuals and events. In response Caulaincourt wrote his own memoir using his notes as reference. The work consisted of two independent parts. The first work records the discussions between the author and Napoleon just prior to the campaign in Russia, the events of the campaign, the occupation of Moscow, the fire that destroyed the city and the retreat that destroyed the Grande Armée. Following this is a recitation of Napoleon's analysis of events and the world situation as told to the author in the course of their journey to Paris. The second part of the memoir covered the period of 1813 through Napoleon's first abdication, and was still being worked upon at the time of the author's death. The publication of Caulaincourt's memoir was delayed for a variety of reasons, and the work was eventually lost. Following the First World War the work was rediscovered, and efforts were made to prepare it for publication. After several years of work the entire memoir was published by Jean Hanoteau in 1933 with the title With Napoleon in Russia. The work developed newfound significance with the events of the Second World War. Following the initial astonishing success of the German invasion of Russia in June 1941, military historian and theorist B. H. Liddell Hart coolly appraised the difficulties awaiting the Wehrmacht, citing Caulaincourt's work extensively in an article he published in the British magazine The Strand in October 1941. After the war, it was learned that Caulaincourt's With Napoleon in Russia was read with great interest by many German officers during their invasion of Russia. Friedrich von Mellenthin made reference to it in his memoir while describing the character of the Russian soldier, his stubbornness in defense, and his capacity to endure bombardments. General Günther von Kluge, commander of Army Group Center, reportedly often referred to the work. Liddell Hart interviewed a great many German commanders after the war, and though Kluge did not survive he states General Günther Blumentritt recounted: "I can still see von Kluge trudging through the mud from his sleeping quarters to his office, and standing there before the map with Caulaincourt's book in his hand. That went on day after day."