Кіріспе

Мексикалық суретші (1875–1964)

Герардо Мурильо Коронадо, сонымен қатар «Д-р Атль» (3 қазан 1875 – 15 тамыз 1964) деген қолтаңбасымен белгілі, мексикалық суретші және жазушы. Ол Мексика революциясына Венистиано Карранса басқарған конституциялық фракцияда белсенді қатысты. Ол анархосиндикалистік еңбек ұйымы «Casa del Obrero Mundial» – «Әлемдік жұмысшы үйі»мен байланыста болды. Өмірінің соңында ол фашизмді қолдады және Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Осі державаларын жақтаған туындылар жазды.

Өмірбаян

Гвадалахарада (Халиско штаты) туған ол Фелипе Кастроның оқуымен сурет салуды ерте жасында бастады. 21 жасында Мурильо Мексика қаласындағы Сан-Карлос академиясына оқуға түсті. Өзінің талантын көрсеткеннен кейін, 1897 жылы Мурильо Порфирио Диас үкіметінен Еуропаға сурет салуды оқу үшін грант алды. Ол Рим университетінде философия және құқық мамандықтарын оқыды, Парижге көп сапарлар жасап, Анри Бергсонның өнер туралы лекцияларын тыңдады. Саясатқа деген қызығушылығы оны Италиядағы Социалистік партиямен ынтымақтастыққа түсірді және «Аванти» газетінде жұмыс істеуге итермеледі. 1902 жылы Леопольдо Лугонес оны «Доктор Атль» (науатль тілінде «су» деген мағынаны білдіреді) деп «тойыстырды». Доктор Атль Мексикаға оралғаннан кейін өте белсенді болды. 1906 жылы ол Диего Ривера, Франсиско де ла Торре, Рафаэль Понсе де Леон және басқалармен бірге Савия Модерна журналының редакторлары Алонсо Кравиото мен Луис Кастильо Ледон демеушілік еткен көрмеге қатысты. 1906 жылы доктор Атль 1922 жылы бастау алған мексикалық монументалды қоғамдық өнер қозғалысын дамытуға шақыратын манифест жариялады, ол мексикалық халықтың өмірі мен мүдделерімен байланысты болды. Ол сондай-ақ Диас үкіметінен Мексика қаласында салынып жатқан Көркем өнер институтына (Беллас Артес) шыны перде жасауды тапсырды, оны Нью-Йорктегі Тиффани орындады. Пердеде елордаға қарайтын екі жанартау бейнеленген. Оған сондай-ақ 1910 жылы Порфирио Диасқа қарсы Мексика революциясының басталуына байланысты кейінге шегерілген қабырғалық сурет салу тапсырылды. 1911 жылы доктор Атль Еуропаға оралды. Парижде ол журналға негіз салып, Мексиканың әлеуметтік және саяси мәселелері туралы жазды және Франсиско I. Мадероның демократиялық жолмен сайланған үкіметін құлатуға көмектескен генерал Викториано Уэртаны сынады. Доктор Атль Мексика революциясындағы Конституциялық фракцияны қолдады, «библиялық социализмге» бейімделіп, өнердің, әдебиеттің және ғылымның дамуын насихаттады. Еуропадан оралғаннан кейін ол Венустиано Карранса басқаратын Конституциялық күштерге қосылды және Сан-Карлос академиясының директоры болып тағайындалды. Революция кезінде ол екі жас өнер студенті Хосе Клементе Ороско мен Давид Альфаро Сикейросты Каррансистерге қосылуға көндірді және Каррансистердің ресми газеті «Ла Вангуардияны» суреттеді. Революцияның жеңімпаз тобы 19-шы және 20-шы ғасырларда Мексика үкіметінің Еуроцентристік бағытталғандығын қабылдамады. Революциядан кейін Мексиканың бай ежелгі тарихына және халықтық өнерге, соның ішінде халықтық биге, музыкаға, өнер мен қолөнерге қызығушылық қайта жанданды. Доктор Атль және басқа да суретшілер халықтық өнердің көрмелерін және халықтық би мен музыканың қойылымдарын ұйымдастырды, ал доктор Атль екі томдық зерттеуді дайындады, «Мексикадағы халықтық өнер», ол 1922 жылы Мексика үкіметі тарапынан жарияланды. 1930 және 1940 жылдары доктор Атль Еуропа фашизмін, әсіресе Адольф Гитлерді мадақтап, жиі мақалалар жариялады. Оның саясатқа деген қызығушылығы вулканология саласына көбірек қызығушылық танытуымен бірге азайған сияқты. 1950 жылы жазған «Кем туып, өскен жанартау, Парикутин» атты кітабында ол 1943 жылы Парикутиннің атқылауын көрген тәжірибесі туралы айтып берді. Ол атқылауды бақылап тұрғанда жарақат алды және аяғы ампутацияланды. Вулкан пейзаждарын суретке салумен қатар, ол вулканолог маман ретінде танымал болды және оның еңбектері жанартауларды түсіну үшін құнды болды. Оның әдеби шығармаларына «Cuentos de todos los colores» («Барлық түстердің әңгімелері») кіреді, ол Мексика революциясының тақырыптарына бағытталған және сол тарихи кезеңнің ең жақсы баяндамаларының бірі ретінде мақталады. Оның «La Perla» («Жеміс») атты кітабы Джон Стейнбектің романын жазуға шабыттандырды. Ол Кармен Мондрагонға (1893–1978), мексикалық ақын және суретшіге «Нахуи Олин» (ацтектердің жаңару символы, «төрт қозғалыс» деген мағынаны білдіреді, жер сілкінісінің символы) деген ат берді, онымен ол өте жақын махаббат қарым-қатынасын орнатты. Доктор Атль өзінің әдебиеті мен өнері үшін көптеген марапаттар алды, соның ішінде 1956 жылы «Белисарио Домингес» Құрмет медалін және 1958 жылы «Ұлттық өнер сыйлығын». 1961 жылы «Alcoa Presents: One Step Beyond» телеарнасында доктор Атльдың 1920 жылғы тәжірибесіне негізделген эпизод көрсетілді. Сюжеттің сипаттамасында былай делінген: «Билік орындарынан қашып жүрген Атль (Дэвид Стюарт ойнайды) ацтек жауынгерінің арбағы қудалаған деп айтылатын монастырға қашады. Әрине, Атль мұндай ақымақтыққа сенуге тым ақылды адам, бірақ оны қуып жүрген федералды құпиялы түрде өлтіреді. Шын доктор Атль соңғы сахнада пайда болады». Доктор Атль 1964 жылы Мексика қаласында қайтыс болды және елордадағы «Panteon Civil de Dolores» зиратында жерленді.

Құрмет

Ребекка Уэсттің "Мексикадағы аман қалғандар" кітабының төрт тарауы доктор Атлдың өміріне арналған. 2017 жылдың 3 қазанында Google оның 142 жылдығын Google Doodle арқылы тойлады.