Хосе Клементе Ороско: Мексикалық суретші және мурал шебері

Кіріспе

Мексикалық суретші (1883–1949)

Хосе Клементе Ороско (23 қараша 1883 – 7 қыркүйек 1949) – мексикалық карикатурист және суретші, саяси монументалды суреттер саласында маманданған. Диего Ривера, Давид Альфаро Сикейрос және басқалардың еңбектерімен бірге ол Мексика монументалды сурет өнерінің қайта жаңаруына үлкен үлес қосты. Ороско мексикалық монументалистердің ең күрделісі болды, ол адамның қайғы-қасіретін бейнелеуді ұнататын, бірақ Ривераға қарағанда реализмге аз бейімделіп, машиналарға көбірек қызығушылық танытты. Көбінесе Символизмнің ықпалында болды, сонымен қатар жанрлық суретші және литограф ретінде де танылды. 1922 және 1948 жылдар аралығында Ороско Мексика қаласында, Оризабада, Клермонт (Калифорния), Нью-Йорк, Ганновер (Нью-Гэмпшир), Гвадалахара (Халиско) және Хикильпан (Мичоакан) қалаларында монументалды суреттер салған. Оның суреттері мен шығармалары Мексика қаласындағы Каррильо Гил мұражайында және Гвадалахарадағы Ороско шеберханасы мұражайында көрсетіледі. Ороско саяси көзқарастары берік суретші ретінде белгілі болды және шаруалар мен жұмысшылардың саяси мүдделерін қолдады.

Өмір

Хосе Клементе Ороско 1883 жылы Халиско штатының Сапотлан-эль-Гранде (қазіргі Сиудад-Гусман) қаласында Роза де Флорес Ороско отбасында дүниеге келді. Ол бауырларының үлкені болған. 1890 жылы Ороско Мексика қаласына көшкеннен кейін өнерге қызығушылық танытты. Ол Маргарита Вальладаресқа үйленді және үш баласы болды. 21 жасында Ороско ұңғынмен жұмыс істеп, фейерверк жасау кезінде сол қолынан айырылды. Мексика мәдениеті мен саясаты туралы гравюралары арқылы мексикалықтарды революциядан кейінгі Мексика туралы әртүрлі ойлауға шақырған сатирикалық суретші Хосе Гуадалупе Посада, Оросконың мектепке баратын жолында орналасқан дүкендердің терезелерінде көпшіліктің көз алдында жұмыс істеді. Өзінің өмірбаяндық естеліктерінде Ороско: «Мен [мектепке бара жатқанда және қайтып келе жатқанда] тоқтап, бірнеше сәтті [Посаданы] тамашалауға жұмсайтынмын. Бұл менің қиялымды оятып, алғашқы кішкентай суреттеріммен қағазды толтыруға итермелеген жағдай болды; бұл менің сурет салу өнерінің бар екенін сезінуім болды», – дейді. Ол Посаданың гравюраларын қарап, түс қолдануды үйренгенін айтады. Ауыл шаруашылығы және сәулет мектебінде оқығаннан кейін Ороско 1906-1914 жылдары Сан-Карлос академиясында өнерді оқыды. Ороско 1911 жылғы студенттік ереуілге болашақ монументалист Давид Альфаро Сикейроспен бірге қатысты. Ол Мексика қаласындағы газеттерде иллюстратор болып жұмыс істеді және тікелей «Бірінші басшы» Венустиано Карранса басқаратын Конституциялық армиялардың бірі үшін иллюстратор болып жұмыс істеді. Оросконың ересек шағындағы үлкен ықпалына доктор Атлдың символизмге деген көзқарасы әсер етті. 1914 жылы Ороско доктор Атлдың соңынан Оризабаға еріп, қарсыластар қалаға кіруге дайындалып жатқанда, олармен бірге болды. 1914 жылы Викториано Уэрта биліктен қуылғаннан кейін революциялық топтарға жарыс туғанда Ороско Карранса мен генерал Альваро Обрегонды Панчо Вилла мен Эмилиано Сапатаға қарсы қолдады. Оның куә болған зорлық-зомбылық оның өміріне және өнеріне терең әсер етті. «Бізді қоршаған әлем қирады», – деп жазды ол өзінің өмірбаяндық естеліктерінде. «Әскерлік колонналар қырғынға бара жатты. Пойыздар жарылды». 1916 жылы Ороско Мексикадағы өнеріне жасалған сыннан кейін АҚШ-қа кетті. Төрт жылдан кейін Ороско Мексикаға оралып, карикатурашы болып жұмыс істеді. 1923 жылдың шілдесінде Ороско Васкончелос көмегімен өзінің алғашқы монументалдық суреті жобасымен жұмыс істей бастады, ол революциялық соғысқа қатысты және оның суреттері соғыстың қараңғы мәніне қатысты көзқарасын көрсетті. Диего Риверамен бірге ол мексикалық монументализм деп аталатын суретшілер қозғалысының жетекшісі болды. Риверадан ерекшелігі – Мексика революциясына деген көзқарасының қараңғылығы. Ривера революцияның даңқын жар салып, батыл және оптимист болса, Ороско әлеуметтік қозғалыстың қанды салдарынан алаңдады. Ороско Диего Ривера мен Давид Альфаро Сикейроспен бірге «Үштіктердің бірі» ретінде танылды. Үш суретші де, сондай-ақ суретші Руфино Тамайо да үлкен қабырғаларға фреска салумен тәжірибе жасады және монументалдық сурет өнерін жаңа деңгейге көтерді. 1922-1924 жылдары Ороско Ұлттық дайындық мектебінде «Аналық», «Табиғатқа қарсы күрес», «Христос өзінің айқышқа ілінгенін жояды», «Ескі тәртіптің құлауы», «Аристократтар», «Траншея» және «Троица» монументалдық суреттерін салған. Кейбір монументалдық суреттерді Ороско өзі жойып, кейінірек қайта салған. Басқаларын консервативті студенттер бүлдіріп, іс жүзінде жойды. Сондықтан Ороско 1926 жылы мектепке қайтып келгенде олардың көптерін қайта салуға мәжбүр болды. 1925 жылы ол Мексика қаласындағы «Күшелер үйінде» «Барлық білімділік» монументалдық суретін салған. Келесі жылы ол Оризабадағы (Веракрус) Индустриалдық мектепте монументалдық сурет салған. 1927-1934 жылдары Ороско АҚШ-та тұрды. 1929 жылы қор нарығы құлағаннан кейін де оның туындыларына сұраныс жоғары болды. 1930 жылдың наурыз айынан маусым айына дейін Помона колледжінің өнер факультетінің шақыруымен ол «Қазіргі мексикалық мектептің суретшісі елден тыс жерде салған алғашқы фреска» деп атап өткен «Прометей» (Prometeo del Pomona College) фрескасын салған. Фреска Помонаның Фрейри асханасының қабырғасында, фрескалар сәнді және әдемі болуы керек деп күтілген кезде тікелей және жеке болды және АҚШ-тағы алғашқы «заманауи» фреска деп аталды. Сол жылы ол Нью-Йорктегі қазіргі «Жаңа мектеп» деп аталатын Әлеуметтік зерттеулер жөніндегі жаңа мектепте монументалдық суреттер салған. Оның ең танымал монументалдық суреттерінің бірі – АҚШ-тың Нью-Гэмпшир штатындағы Дартмут колледжіндегі «Америка өркениетинің эпосы». Ол 1932-1934 жылдары салынды және 24 панельде шамамен 300 м2 (3200 шаршы фут) алады. Оның бөліктеріне: «Көші-қондар», «Адам құрбандықтары», «Кетцалькоатльдің пайда болуы», «Жүгері егісі», «Англо-Америка», «Испан-Америка», «Ғылым және рухтың заманауи көші-қоны» (Христос өзінің айқышқа ілінгенін жояды) кіреді. Оның туындылары 1932 жылғы Жазғы Олимпиададағы өнер сайысында да көрсетілді. Мексикаға оралғаннан кейін 1934 жылы Ороско Мексика қаласындағы Беллес-Артес сарайында «Катарсис» монументалдық суретін салған. Мексикада қалып, Ороско Халиско штатының Гвадалахара қаласындағы Үкімет сарайында «Халық және олардың жалған басшылары» монументалдық суретін салған. Оның шедевр туындылары саналатын Осписио Кабанас үшін салған фрескалары. 1940 жылы ол Мичоакан штатының Хихильпан қаласындағы Габино Ортис кітапханасында сурет салған. 1942-1944 жылдары Ороско Мексика қаласындағы Хесус ауруханасы үшін сурет салған. Оросконың 1948 жылғы «Хуарес қайта туды» монументалдық суреті оның соңғы туындыларының бірі болды. Кейін ол 1926 жылы жаңа әлеуметтік өзгерістер толқыны аясында бастаған жұмысын аяқтау үшін оралды. Ороско жойған монументалдық суреттердің арасында «Элементтер», «Табиғатқа қарсы күрестегі адам», «Құлайтын адам» және «Христос өзінің айқышқа ілінгенін жояды» бар. «Траншея» Оросконың қаншалықты керемет және күшті суретші болатынын көрсететін «жаңалық» деп сипатталды және «қанды соғыс көрінісінің үлкен мелодрамасы» деп аталған «Қоштасумен» салыстырылды, бұл монументалдық суреттің тепе-теңдігіне, бірақ симметриялы емес, үлес қосады. Бұл айқышқа сілтеме, орталық әскер шейіт рөлін ойнайды, бұл оның қару-жарағының жоқтығымен нығайтылады. «Троица» революцияның теріс бейнесі, онда революциялық көшбасшы монументалдық суреттің орталық тұлғасы, «революцияның қызыл жакобин шляпасымен соқыр» және олар үшін күресуге тиіс адамдарға қауіп төндіреді. Бұл монументалдық суретте көрермен байлардың бұрмаланған беттері мен денелерін көреді, бұл «олардың жегіштігі мен биліктің теріс пайдалануын» көрсетуге арналған. Бұл жұмысшы табының байлардың қанаушылығына ұшырап, бір-бірімен соғысқан жағдайын бейнелеуге арналған. Бұл мәселе байлардың жұмысшы табына қарап, салдарынан қорқымай, жегіштік өмір салғандығымен нығайтылады. Бұл жұмысшыларды өз жағдайларын түсінбеуге, байлардың көңілі үшін гладиаторлар рөлінде өнер көрсетуге мәжбүр етеді. Бұл монументалдық суреттегі жұмысшылар ұстаған құралдар қару ретінде қолданылады, бұл «жұмысшылар өз күнкөрісінің құралдарын өзіне қарсы қолданып, нағыз қару-жараққа ие болмаған және адамдар мен нәрселердің мәнін шатастырған» екенін көрсетеді.

José Clemente Orozco was born in 1883 in Zapotlán el Grande (now Ciudad Guzmán), Jalisco to Rosa de Flores Orozco. He was the oldest of his siblings. In 1890 Orozco became interested in art after moving to Mexico City. He married Margarita Valladares, and had three children. At the age of 21, Orozco lost his left hand while working with gunpowder to make fireworks. The satirical illustrator José Guadalupe Posada, whose engravings about Mexican culture and politics challenged Mexicans to think differently about post revolutionary Mexico, worked in full view of the public in shop windows located on the way Orozco went to school. In his autobiography, Orozco confesses, "I would stop [on my way to and from school] and spend a few enchanted minutes in watching [Posada] This was the push that first set my imagination in motion and impelled me to cover paper with my earliest little figures; this was my awakening to the existence of the art of painting." He goes on to say that watching Posada's engraving decorated gave him his introduction to the use of color. After attending school for Agriculture and Architecture, Orozco studied art at the Academy of San Carlos in 1906–1914. Orozco participated at the 1911 student's strike along with fellow student and future muralist David Alfaro Siqueiros. He worked as an illustrator for Mexico City newspapers, and directly as an illustrator for one of the Constitutionalist armies overseen by "First Chief" Venustiano Carranza. One of the greatest influences on Orozco in his adult years was Dr. Atl's view on Symbolism. In 1914, Orozco followed Dr. Atl to Orizaba when the competing armies were about to enter the city. When the revolutionary factions split in 1914 after Victoriano Huerta was ousted, Orozco supported Carranza and General Álvaro Obregón against Pancho Villa and Emiliano Zapata. The violence he witnessed profoundly affected his life and art. "The world was torn apart around us", he wrote in his autobiography. "Troop convoys passed on their way to slaughter. Trains were blown up." In 1916, Orozco, disappointed by the review he received in Mexico about his art, went to the United States. Four years later Orozco came back to Mexico City and began working as a cartoonist. In July 1923, Orozco begun to work on his first mural project aided by Vasconcelos, he participated in the revolutionary war and his paintings reflected his view on the dark essence of the war. With Diego Rivera, he was a leader of the artist movement known as Mexican Muralism. An important distinction he had from Rivera was his darker view of the Mexican Revolution. While Rivera was a bold, optimistic figure, touting the glory of the revolution, Orozco was less comfortable with the bloody toll the social movement was taking. Orozco is known as one of the "Big Three" muralists along with Diego Rivera and David Alfaro Siqueiros. All three artists, as well as the painter Rufino Tamayo, experimented with fresco on large walls, and elevated the art of the mural. Between 1922 and 1924, Orozco painted the murals Maternity, Man in Battle Against Nature, Christ Destroys His Cross, Destruction of the Old Order, The Aristocrats, The Trench and The Trinity at the National Preparatory School. Some of the murals were destroyed by Orozco himself, and later repainted. Others were vandalized by conservative students and practically destroyed. Thus, Orozco had to repaint many of them when he came back to the School in 1926. In 1925, he painted the mural Omniscience at Mexico City's House of Tiles. The following year, he painted a mural at the Industrial School in Orizaba, Veracruz. Between 1927 and 1934, Orozco lived in the USA. Even after the fall of the stock market in 1929, his works were still in demand. From March to June 1930, at the invitation of the Pomona College Art Department, he painted what he noted was the "first fresco painted outside the country by a painter of the Contemporary Mexican School". The fresco, Prometheus (Prometeo del Pomona College), on the wall of a Pomona's Frary Dining Hall, was direct and personal at a time when murals were expected to be decorous and decorative, and has been called the first "modern" fresco in the United States. Later that year, he painted murals at the New School for Social Research, New York City, now known as The New School. One of his most famous murals is The Epic of American Civilization at Dartmouth College, New Hampshire, USA. It was painted between 1932 and 1934 and covers almost 300 m2 (3200 square feet) in 24 panels. Its parts include: Migrations, Human Sacrifices, The Appearance of Quetzalcoatl, Corn Culture, Anglo America, Hispano America, Science and Modern Migration of the Spirit (another version of Christ Destroys His Cross). His work was also part of the art competition at the 1932 Summer Olympics. After returning to Mexico, in 1934 Orozco painted a mural, The Catharsis, at the Palacio de Bellas Artes in Mexico City. Remaining in Mexico, Orozco painted in Guadalajara, Jalisco, the mural The People and Their False Leaders in the Government Palace. The frescos for the Hospicio Cabañas, which are considered his masterpiece. In 1940 he painted at the Gabino Ortiz Library in Jiquilpan, Michoacán. Between 1942 and 1944 Orozco painted for the Hospital de Jesús in Mexico City. Orozco's 1948 Juárez Reborn huge portrait mural was one of his last works. He later returned to finish the work he began under a new wave of social change in 1926. Among the murals that Orozco destroyed are The Elements, Man Struggling Against Nature, Man Falling, and Christ Destroying His Cross. The Trench is described as a "confirmation of what an extraordinary and powerful painter Orozco would turn out to be" and is compared to the mural The Farewell, "where the initial impression is of a bloody action scene of great melodrama." which contributes to the mural's balance but not in a symmetrical way. This is an allusion to the crucifix, with the central soldier playing the role of the martyr, which is further exemplified by his lack weapons. The Trinity is a negative image of the revolution in which a revolutionary leader is the central figure in the mural, "blinded by the red Jacobian hat of the revolution" and threatening the very people he is supposed to be fighting for. In this mural, the viewer sees a depiction of the rich, whose faces and bodies are obviously distorted, which is meant "to represent their decadence and abuses of power" and the working class. It is meant to portray the situation of the working class as oppressed by the rich and in a state of war with one another. This point is further exemplified by the view of the rich who can look down on the working class and continue to live a life of decadence without consequences. This displays the workers as completely blind to their situation by acting as gladiators for the entertainment of the rich. Tools held by the working class individuals in this murals are being used as weapons, which shows "the workers are turning the objects of their livelihood against themselves, have not acquired real weapons and are caught up in confusion about what people and things are really for, treating comrades like enemies."

Көрмелер

"Ороско!" Мексика Сыртқы істер министрлігі мен Көркем өнер институты, Оксфорд қазіргі заманғы өнер мұражайы, 1980 жыл. "Хосе Клементе Ороско Америка Құрама Штаттарында, 1927–1934" Худ өнер мұражайы, Хановер, Нью-Гэмпшир, 2002 жыл. "Vida Americana: Мексикалық монументалисттер американдық өнерді жаңарту, 1925–1945" Уитни американдық өнер мұражайы, Нью-Йорк, 2020 жыл.